বিৰল, ম্লান তাৰকাৰাজ্য আৱিষ্কাৰ কৰিলে কানাডাৰ এটা বিজ্ঞানীৰ দলে
বিজ্ঞানীসকলে ডাৰ্ক মেটাৰৰ আধিপত্য থকা বিৰল, প্ৰায় অদৃশ্য আকাশগংগা আৱিষ্কাৰ কৰে ৷
Published : February 24, 2026 at 4:51 PM IST
হায়দৰাবাদ: বিশাল বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত বেছিভাগ তাৰকাৰাজ্যই উজ্জ্বলভাৱে জিলিকি উঠে আৰু ইয়াক সহজে দেখা পোৱা যায় । কিন্তু এনে কিছুমান বিৰল তাৰকাৰাজ্য আছে যিবোৰ প্ৰায় অদৃশ্য । এইবোৰক কম পৃষ্ঠৰ উজ্জ্বলতাৰ তাৰকাৰাজ্য বোলা হয় । ইহঁত বেছিভাগেই ডাৰ্ক মেটাৰে (তাৰকাৰাজ্যৰ ক'লা পদাৰ্থই পদাৰ্থৰ এটা অদৃশ্য, ধৰা নপৰা ৰূপক বুজায় যিয়ে ইয়াৰ মুঠ ভৰৰ প্ৰায় 85 % গঠন কৰে । ই পোহৰ নিৰ্গত নকৰে, শোষণ নকৰে বা প্ৰতিফলিত নকৰে আৰু তাৰকাৰাজ্যৰ ঘূৰ্ণনৰ গতিৰ ওপৰত ইয়াৰ মহাকৰ্ষণীয় প্ৰভাৱৰ দ্বাৰাহে ধৰা পৰে) ৰে ভৰি থাকে আৰু ইয়াত মাত্ৰ কেইটামান ক্ষীণ তৰা থাকে । Nasa ৰ বাতৰি অনুসৰি বিজ্ঞানীসকলে এক অনন্য আৰু ৰহস্যময় তাৰকাৰাজ্য আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিটো হয়তো এতিয়ালৈকে আৱিষ্কাৰ হোৱা আটাইতকৈ ডাৰ্ক মেটাৰ সমৃদ্ধ তাৰকাৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্যতম ।
এটা বিৰল আৰু অদৃশ্য আকাশীগংগা
এই তাৰকাৰাজ্যক CDG-2 নাম দিয়া হৈছে । ডাৰ্ক মেটাৰ হৈছে এনে এক প্ৰকাৰৰ পদাৰ্থ যিটো প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰিব নোৱাৰি কাৰণ ই পোহৰক প্ৰতিফলিত নকৰে বা উৎপন্ন নকৰে বা শোষণ নকৰে । এই আৱিষ্কাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা গৱেষণা ‘দ্য এষ্ট্ৰ'ফিজিকেল জাৰ্নেল লেটাৰছ’ ত প্ৰকাশ পাইছে ।
এনে অত্যন্ত ম্লান তাৰকাৰাজ্য চিনাক্ত কৰাটো সহজ নহয় । কানাডাৰ টৰন্টো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডেভিদ লী আৰু তেওঁৰ দলটোৱে সেইবোৰ বিচাৰি উলিয়াবলৈ আধুনিক পৰিসংখ্যা কৌশল ব্যৱহাৰ কৰিছিল । তেওঁলোকে গোলাকাৰ থুপৰ ঘন থুপ বিচাৰিছিল, যিবোৰ গোলাকাৰ তৰাৰ ঘন গোট যিবোৰ সাধাৰণতে স্বাভাৱিক তাৰকাৰাজ্যৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে ।
এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি গৱেষকসকলে পূৰ্বতে নথিভুক্ত 10 টা ডিম-লাইট তাৰকাৰাজ্যৰ লগতে দুটা নতুন ডাৰ্ক তাৰকাৰাজ্যৰ প্ৰতিনিধি চিনাক্ত কৰে । এই গোলাকাৰ থুপবোৰে বিজ্ঞানীসকলক অত্যন্ত ক্ষীণ আৰু লুকাই থকা তাৰকাৰাজ্যৰ সূত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল ।
আৱিষ্কাৰটো কেনেকৈ নিশ্চিত কৰা হ’ল
এটা ডাৰ্ক তাৰকাৰাজ্যৰ প্ৰাৰ্থী নিশ্চিত কৰিবলৈ বিজ্ঞানীসকলে তিনিটা প্ৰধান মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল: নাছাৰ হাবল মহাকাশ টেলিস্কোপ, ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থাৰ ইউক্লিড মহাকাশ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ আৰু হাৱাইৰ চুবাৰু টেলিস্কোপ ।
হাবলৰ ছবিত পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰায় 30 কোটি আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত অৱস্থিত পাৰ্চিয়াছ তাৰকাৰাজ্যৰ থুপত চাৰিটা গোলাকাৰ থুপৰ ঘন থুপ দেখা গৈছে । হাবল, ইউক্লিড আৰু চুবাৰুৰ তথ্যৰ বিশদ অধ্যয়নত এই থুপবোৰক আগুৰি থকা ক্ষীণ, বিক্ষিপ্ত পোহৰ দেখা গৈছে । এই পোহৰে এটা লুকাই থকা তাৰকাৰাজ্যৰ প্ৰবল ইংগিত দিছিল ।
লিয়ে বুজাই দিলে যে কেৱল ইয়াৰ গোলাকাৰ থুপৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এইটোৱেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে কোনো তাৰকাৰাজ্য আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে । তেওঁ লগতে কয় যে, সযতনে অনুমানৰ ভিত্তিত এই চাৰিটা থুপে CDG-2 ৰ সমগ্ৰ গোলাকাৰ থুপ গোটটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে । প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে CDG-2 ৰ উজ্জ্বলতা প্ৰায় 60 লাখ সূৰ্যৰ দৰে তৰাৰ সমতুল্য । ইয়াৰ দৃশ্যমান পৃষ্ঠৰ 16 শতাংশ গোলাকাৰ থুপেৰে গঠিত ।
গৱেষকসকলৰ মতে এই তাৰকাৰাজ্যখনৰ মুঠ ভৰৰ প্ৰায় 99 শতাংশই ডাৰ্ক মেটাৰ । ইয়াৰ সাধাৰণ পদাৰ্থৰ বেছিভাগেই, বিশেষকৈ তৰা গঠনকাৰী হাইড্ৰ’জেন গেছ সম্ভৱতঃ পাৰ্চিয়াছ ক্লাষ্টাৰৰ অন্যান্য তাৰকাৰাজ্যৰ সৈতে মহাকৰ্ষণীয় পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত নিৰ্গত হৈছিল । গোলকীয় থুপবোৰ অতি ঘন আৰু মাধ্যাকৰ্ষণৰ দ্বাৰা টানকৈ বান্ধ খাই থাকে । ইয়াৰ ফলত মহাকৰ্ষণীয় টানত ইহঁতক ছিন্ন ভিন্ন হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম হয় । এই কাৰণেই এনে ক্ষীণ আৰু ৰহস্যময় তাৰকাৰাজ্য চিনাক্তকৰণৰ বাবে ইহঁতক নিৰ্ভৰযোগ্য সূচক হিচাপে গণ্য কৰা হয় ।
ইউক্লিড, নেন্সি গ্ৰেচ ৰোমান মহাকাশ টেলিস্কোপ, ভেৰা চি ৰুবিন মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰৰ দৰে অভিযানৰ জৰিয়তে আকাশ জৰীপৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে ক্ৰমান্বয়ে মেচিন লাৰ্নিং আৰু উন্নত পৰিসংখ্যা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি বিপুল পৰিমাণৰ মহাকাশৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে ।
লগতে পঢ়ক
