চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুৰ অস্তিত্ব এতিয়াও আছে; তথ্য পোহৰলৈ আহিল চন্দ্ৰযান 3 লেণ্ডাৰৰ জৰিয়তে
2023 চনৰ 23 আগষ্টৰ পৰা 03 ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত সংগ্ৰহ কৰা চন্দ্ৰযান-3 লেণ্ডাৰৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰিলে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰু অঞ্চলৰ বিষয়ে প্ৰথমটো উল্লেখযোগ্য তথ্য পোৱা গৈছে।
Published : December 11, 2025 at 10:57 AM IST
হায়দৰাবাদ: ভাৰতৰ চন্দ্ৰযান-3 অভিযানে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুৰ বিষয়ে উল্লেখযোগ্য নতুন সবিশেষ উন্মোচন কৰি ভূ-পৃষ্ঠৰ ওচৰত আচৰিত ধৰণে গতিশীল আৰু বৈদ্যুতিকভাৱে সক্ৰিয় পৰিৱেশ উন্মোচন কৰিছে । 2023 চনৰ 23 আগষ্টৰ পৰা 3 ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত বিক্ৰম লেণ্ডাৰে সংগ্ৰহ কৰা তথ্যৰ বিশ্লেষণে এই অঞ্চলৰ প্লাজমাৰ অৱস্থাৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্থানীয়ভাৱে জোখ-মাখৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে, যিবোৰ ফলাফল চন্দ্ৰ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে চিহ্নিত কৰে ।
পদাৰ্থৰ চতুৰ্থ অৱস্থা বুলি জনাজাত প্লাজমা হৈছে আধানযুক্ত কণা, আয়ন আৰু মুক্ত ইলেক্ট্ৰনৰ মিশ্ৰণ, যিয়ে বিদ্যুৎ পৰিবাহী কৰি বিদ্যুৎচুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাব পাৰে ।
চন্দ্ৰত এই প্লাজমা পৰিৱেশটো মূলতঃ সৌৰ বতাহ, সূৰ্যৰ পৰা অহা উচ্চ শক্তিৰ আধানযুক্ত কণিকাৰ অবিৰত প্ৰবাহ আৰু আলোক বৈদ্যুতিক প্ৰভাৱৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠে, য’ত সূৰ্যৰ পোহৰে চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠৰ পৰমাণুৰ পৰা ইলেক্ট্ৰনক খুন্দিয়াই দিয়ে । এই প্ৰক্ৰিয়াবোৰে এটা দুৰ্বল কিন্তু পৰিৱৰ্তনশীল চন্দ্ৰ আয়নমণ্ডলৰ সৃষ্টি কৰে যিয়ে পৰিৱৰ্তিত বিদ্যুৎচুম্বকীয় অৱস্থাৰ সৈতে অহৰহ ক্ৰিয়া কৰে ।
বিক্ৰম লেণ্ডাৰত থকা ৰেডিঅ’ এনাটমী অৱ মুন বাউণ্ড হাইপাৰচেন্সিটিভ আয়ন’স্ফিয়াৰ এণ্ড এটম’স্ফিয়াৰ লেংমুইৰ প্ৰ’বে (RAMBHA-LP) চন্দ্ৰযান-3 ৰ অৱতৰণ স্থান শিৱ শক্তি পইণ্টত ইলেক্ট্ৰনৰ ঘনত্ব প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত 380 ৰ পৰা 600 ইলেক্ট্ৰন জুখিছিল ।
অধিক উচ্চতাত লোৱা ৰিম’ট চেন্সিং তথ্যৰ পৰা পূৰ্বতে অনুমান কৰাতকৈ এই পৰিমাণ যথেষ্ট বেছি । ইয়াতকৈও আকৰ্ষণীয় কথাটো হ’ল ইলেক্ট্ৰনবোৰে 3000 ৰ পৰা 8000 কেলভিনৰ ভিতৰত উচ্চ গতিশীল উষ্ণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, যিয়ে পৃষ্ঠৰ ওচৰৰ পৰিৱেশত তীব্ৰ শক্তিৰ ইংগিত দিয়ে ।
অধ্যয়নটোত আৰু দেখা গৈছে যে পৃথিৱীৰ কক্ষপথত চন্দ্ৰৰ অৱস্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্লাজমাৰ তাৰতম্য ঘটে । চন্দ্ৰৰ দিনত যেতিয়া চন্দ্ৰই সূৰ্যৰ সন্মুখত থাকে তেতিয়া প্লাজমাটো মূলতঃ সৌৰ বতাহৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হয় । কিন্তু যেতিয়া চন্দ্ৰই গ্ৰহটোৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ বৰ্ধিত অঞ্চল পৃথিৱীৰ মেগনেটটেইলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়, তেতিয়া প্লাজমাত পৃথিৱীৰ পৰাই প্ৰবাহিত হোৱা কণিকাৰ প্ৰভাৱ পৰে ।
ইয়াৰ উপৰিও ইছৰোৰ ইন-হাউছ লুনাৰ আয়ন’স্ফিয়াৰিক মডেলে প্ৰকাশ কৰে যে সম্ভৱতঃ কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু জলীয় বাষ্পৰ দৰে গেছৰ পৰা অহা আণৱিক আয়নেও এই আধানযুক্ত স্তৰত অৰিহণা যোগায় ।
বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ মহাকাশ পদাৰ্থ বিজ্ঞান পৰীক্ষাগাৰে প্ৰস্তুত কৰা ৰামভা-এল পি যন্ত্ৰটোৰ তথ্যই চন্দ্ৰৰ মেৰু অঞ্চলৰ ওচৰত ভৱিষ্যতৰ চন্দ্ৰ অভিযান আৰু দীৰ্ঘম্যাদী মানৱ অন্বেষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ ‘স্থল সত্য’ তথ্য প্ৰদান কৰে ।
চন্দ্ৰযান-3 হৈছে ভাৰতৰ তৃতীয় চন্দ্ৰ অভিযান, যিটো চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠত কোমল অৱতৰণ আৰু ৰ’ভাৰৰ কাৰ্যকলাপ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে । ইয়াৰ লেণ্ডাৰ বিক্ৰমে 2023 চনত দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰত সফলতাৰে তললৈ নামি আহি চন্দ্ৰৰ মাটি, উষ্ণতা, প্লাজমা পৰিৱেশ আৰু ভূমিকম্পীয় কাৰ্যকলাপৰ নতুন বৈজ্ঞানিক জোখ-মাখ সম্ভৱ কৰি ভাৰতৰ মহাকাশ অন্বেষণৰ এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে চিহ্নিত কৰে ।
লগতে পঢ়ক
