মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তি সম্বন্ধীয় গৱেষণাত নতুন তথ্য লাভ কৰিলে তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকৰ দলে
তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগে সূৰ্যৰ ভিতৰত মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়ে কেনেদৰে কাম কৰে সেয়া বুজিবলৈ এক উল্লেখযোগ্য গৱেষণা চলাইছে । এই সন্দৰ্ভত জানক বিতংকৈ ---

Published : January 16, 2026 at 9:00 PM IST
তেজপুৰ: মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়ে কেনেদৰে কাম কৰে তাৰে অনুসন্ধান চলাবলৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা চলাইছে ৰাজ্যৰ আগশাৰীৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগে ৷ এই গৱেষণা চলাইছে তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগৰ অধ্যাপক প্ৰলয় কুমাৰ কৰ্মকাৰ আৰু জ্যেষ্ঠ গৱেষক ফেলো (DST-INSPIRE) সৌভিক দাসে । এই গৱেষণাত মাধ্যাকৰ্ষণৰ এটা পৰিৱৰ্তিত তত্ত্বই—যাক এডিংটন-প্ৰেৰিত বৰ্ণ-ইনফেল্ড (EiBI) মাধ্যাকৰ্ষণ বুলি জনা যায়—সূৰ্যৰ ভিতৰৰ তৰংগৰ আচৰণ কেনেকৈ সলনি কৰে, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰা হৈছে । "Stability and Wave Dynamics in Polytropic Eddington-inspired Born–Infeld (EiBI) Gravitating Solar Plasmas” শীৰ্ষক গৱেষণাটো বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠিত বৈজ্ঞানিক সমিতি আমেৰিকান ফিজিকেল ছ’চাইটি (APS)ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ফিজিকেল ৰিভিউ ই ত প্ৰকাশৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা হৈছে । এ পি এছ আলোচনীসমূহ ইয়াৰ সূক্ষ্মাতিসূক্ষ্ম পৰ্যালোচনা প্ৰক্ৰিয়া আৰু উচ্চ সম্পাদকীয় মানদণ্ডৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত স্বীকৃতি লাভ কৰিছে ।
সূৰ্যৰ ভিতৰৰ অংশ প্লাজমা তৰংগেৰে ভৰি আছে যিয়ে শক্তি পৰিবহণ কৰে আৰু সৌৰ স্থিৰতা বজাই ৰখাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে । পৰম্পৰাগতভাৱে এই তৰংগসমূহৰ অধ্যয়ন নিউটনৰ মাধ্যাকৰ্ষণ তত্ত্ব ব্যৱহাৰ কৰি কৰা হৈছে । বৰ্তমানৰ গৱেষণাই সূৰ্যৰ চৰম আভ্যন্তৰীণ উষ্ণতা আৰু ঘনত্বৰ অৱস্থাত EiBI পৰিৱৰ্তিত মাধ্যাকৰ্ষণ কাঠামোৱে তৰংগ গতিবিদ্যা কেনেকৈ সলনি কৰে তাৰে অনুসন্ধান চলায় ।

নাছাৰ সৌৰ গতিবিদ্যা মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰত থকা হিলিঅ’ছিছমিক আৰু মেগনেটিক ইমেজাৰৰ পৰা চাৰি বছৰীয়া হিলিঅ’ছিছমিক তথ্যৰ সৈতে উন্নত গাণিতিক মডেলিঙৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই গৱেষকসকলে দেখিলে যে গতানুগতিক মাধ্যাকৰ্ষণৰ পৰা সৰু সৰু বিচ্যুতিও জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে । EiBI মাধ্যাকৰ্ষণৰ অধীনত সূৰ্যৰ ভিতৰত তৰংগৰ গতি আৰু শক্তি পৰিবহণ 55 শতাংশ পৰ্যন্ত বৃদ্ধি পাব পাৰে, যাৰ ফলত সৌৰ দোলন অধিক সুস্থিৰ হয় ।
অধ্যয়নটোৱে আৰু প্ৰকাশ কৰিছে যে মাধ্যাকৰ্ষণ সম্পৰ্কীয় দোলন ধৰণসমূহে—পূৰ্বতে গুৰুত্বহীন বুলি ভবা হৈছিল—পৰিৱৰ্তিত মাধ্যাকৰ্ষণ পৰিস্থিতিত যথেষ্ট পৰিমাণৰ শক্তি কঢ়িয়াই নিব পাৰে । গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, মডেলটোৰ ভৱিষ্যদ্বাণীসমূহে প্ৰকৃত সৌৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে আকৰ্ষণীয় একমত দেখুৱাইছে, যিয়ে এটা তৰাৰ ভিতৰত EiBI মাধ্যাকৰ্ষণৰ প্ৰথম পৰ্যবেক্ষণ পৰীক্ষা চিহ্নিত কৰিছে ।
মুখ্য লেখক সৌভিক দাসে কয়, “আমাৰ ফলাফলে দেখুৱাইছে যে মাধ্যাকৰ্ষণৰ সৰু সৰু সংশোধনেও সূৰ্যৰ আভ্যন্তৰীণ অংশ কেনেকৈ দোল খায় আৰু শক্তি পৰিবহণ কৰে তাৰ ওপৰত জুখিব পৰা প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে । তত্ত্ব আৰু পৰ্যবেক্ষণৰ মাজৰ ঘনিষ্ঠ মিলে এই অধ্যয়নক বিশেষভাৱে ৰোমাঞ্চকৰ কৰি তুলিছে ৷”
তত্বাৱধায়ক অধ্যাপক প্ৰলয় কুমাৰ কৰ্মকাৰে লগতে কয়, "এই কামে স্পষ্টভাৱে প্ৰমাণ কৰে যে সূৰ্যক নিজেই আইনষ্টাইনৰ বাহিৰত মাধ্যাকৰ্ষণৰ পৰিৱৰ্তিত তত্ত্ব পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰাকৃতিক পৰীক্ষাগাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি ।
লগতে পঢ়ক
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো মহাকাশভিযান 'লাচিত-1' বিফল: উৎক্ষেপণৰ কিছু ক্ষণ পাচতে ঘটিল বিজুতি
এশ বছৰজুৰি চলোৱা খননৰ ফলত ভূগৰ্ভত সৃষ্টি হোৱা বৃহৎ গাঁতে বিপদ মাতিব: ক'লে বিশিষ্ট ভূতত্ত্ববিদে

