৭৫ বছৰীয়া নৰ্থ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়: কলীয়াপানীৰূপে খ্যাত লখিমপুৰত কেনেকৈ আৰম্ভ হৈছিল শিক্ষাৰ আন্দোলন
স্বাধীনতা লাভ কৰা মাত্ৰ পাঁচ বছৰৰ পাছতে কাৰ প্ৰচেষ্টাত, কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল নৰ্থ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় ?
Published : August 31, 2026 at 3:04 PM IST
লখিমপুৰ : দেশে স্বাধীনতা লাভ কৰা মাথোঁ পাঁচ বছৰমানহে হৈছিল । চৌদিশে অনগ্রসৰ পৰিৱেশ । লখিমপুৰ জিলা তেতিয়া এক দুৰ্গম অঞ্চল হৈ আছিল । আখ্যা পাইছিল কলীয়াপানী ৰূপে । তেনে সময়তে লখিমপুৰত উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ এটা বীজ অংকুৰিত হৈছিল ।
সেই অংকুৰিত বীজটোৱে ভিন্ন ঘাত-প্ৰতিঘাত অতিক্রম কৰি ক্ৰমে লহপহীয়া হ'ল । চাকিৰ পোহৰত পাঠদান কৰা সেই শিক্ষা প্রতিষ্ঠানটো এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয় হ'ল । সেইখনেই হ'ল নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ(পূৰ্বৰ) তথা বৰ্তমানৰ নৰ্থ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় ৷
উত্তৰ লখিমপুৰত শিক্ষাৰ বীজ সিঁচা, জিলাখনৰ আগশাৰী মহাবিদ্যালয়খনৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই বৰ্ষত ৭৩ বছৰত ভৰি দিলে আৰু বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে ২ সম্পূৰ্ণ কৰিলে ৷ ভাৰত-চীনৰ যুদ্ধৰ সাক্ষী হোৱা কলেজ তথা বিশ্ববিদ্যালয়খনে ৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা বছৰজুৰি মহাৰজত জয়ন্তী পালন কৰিব ৷
ইয়াৰ প্ৰাকক্ষণত মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়লৈ কেনেকৈ যাত্ৰা কৰিলে এই সন্দৰ্ভত বৰ্ণনা কৰিলে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক তথা বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাধ্যাপক ডঃ অৰবিন্দ ৰাজখোৱাই ।
নৰ্থ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইতিবৃত্ত
ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক শিক্ষাৰ পোহৰেৰে পোহৰাই তুলিবলৈ, জ্ঞানৰ জ্যোতিৰে জ্যোতিস্মান কৰাৰ লক্ষ্যৰে কেইগৰাকীমান ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত লখিমপুৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ সপোনৰ পোখা মেলিছিল ৷ সেয়া আছিল ১৯৫২ চনৰ ১৭ আগষ্টৰ কথা... ৷
দেশে স্বাধীনতা লাভ কৰা মাত্ৰ পাঁচ বছৰ হৈছিলেহে ৷ কিন্তু কেইজনমান শিক্ষাসদী লোকৰ তৎপৰতাতে লখিমপুৰৰ পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত এখন কলেজ প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্দেশ্যেৰে এখন সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল ৷ সভাৰ আহ্বায়ক ইউচুফ আলি হাজৰিকা আৰু সভাপতি আছিল তেতিয়াৰ লখিমপুৰৰ মহকুমাধিপতি কেবিচুচা আংগামী ৷
সেই সভাতে কলেজ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে এখন পৰিচালনা সমিতি গঠন কৰা হৈছিল ৷ তাৰ পাছত থমকি ৰ'ব লগা নহ'ল তেওঁলোক ৷ ভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ পাছতো চাকিৰ পোহৰত পাঠদান আৰম্ভ হোৱা কলেজখনে এতিয়া অসমৰ এখন আগশাৰী মহাবিদ্যালয় তথা বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে থিয় দিছে ৷
- কলেজখন প্ৰতিষ্ঠাৰ মূল ব্যক্তিজন
কলীয়াপানী ৰূপে আখ্যা পোৱা তেতিয়াৰ যোগাযোগৰ বিশেষ ব্যৱস্থা নথকা ঠাইখনত উচ্চ শিক্ষাৰ শিক্ষানুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে চিন্তা কৰিছিল মুষ্টিমিয় ব্যক্তিয়ে ৷ সেই ব্যতিক্ৰম চিন্তাৰে নেতৃত্ব লৈছিল সমাজ সেৱক বেইল কোচান্না ভাণ্ডাৰীয়ে ৷ এফালে দেশ স্বাধীন হোৱা মাত্ৰ পাঁচবছৰ, আনফালে অনগ্ৰসৰ সমাজ ৷ তেনেস্থলত বহু চিন্তা আৰু প্ৰচেষ্টাত লখিমপুৰত কলেজ প্ৰতিষ্ঠাৰ সিদ্ধান্ত ললে ভাণ্ডাৰীয়ে ৷
সমাজ সেৱক ভাণ্ডাৰীৰ তৎপৰতা আৰু উৎসাহ পাই লখিমপুৰ জিলাৰ কেইগৰাকীমান বিদ্যানুৰাগী ব্যক্তিয়ে ১৯৫২ চনৰ আগষ্ট মাহত এখন কলেজ প্ৰতিষ্ঠা সম্পৰ্কত চেষ্টা আৰম্ভ কৰে ৷ তাৰ পাছত ক্ৰমান্বয়ে আৰম্ভ হ'ল সপোনৰ কলেজখন ৷ প্ৰথমে এটা অস্থায়ী গৃহতে দিনৰ সময় আৰু সন্ধিয়াৰ সময়ত পাঠদান আৰম্ভ হৈছিল ৷
কলেজ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে গঠন কৰা পৰিচালনা সমিতিয়ে স্থায়ী গৃহ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত ললে ৷ সেই স্বৰূপে প্ৰথমে ঘৰ এটা সাজি কলেজখনৰ এটা স্থায়ী গৃহ নিৰ্মাণেৰে পাঠদান আৰম্ভ হৈছিল ৷ এতিয়া ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্যতম এখন আগশাৰী মহাবিদ্যালয় তথা বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে উন্নীত হ'ল ৷
উল্লেখ্য যে, সেই সময়ত অৱহেলিত লখিমপুৰত উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ কথা চিন্তা কৰা বি কে ভাণ্ডাৰী কোন আছিল ?
- কোন আছিল এই ভাণ্ডাৰী ?
বেইল কোচান্না ভাণ্ডাৰী আছিল এগৰাকী স্বাধীনতা আন্দোলনকাৰী আৰু সমাজ সেৱক ৷ তেওঁৰ জন্ম হৈছিল কৰ্ণাটকৰ মাংগালোৰৰ নাতিদূৰৰ বেইল নামৰ ঠাইত ৷ কলেজত পঢ়ি থাকোতেই ইংৰাজ বিৰোধী কাম কৰি তেওঁ কাৰাবৰণ কৰিছিল ৷ পাছত স্নাতক ডিগ্ৰী লৈ কংগ্ৰেছৰ কামত যোগদান কৰিছিল ৷
তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ সংগত থাকি জনজাতি লোকৰ উন্নয়নৰ কামৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হয় ৷ যথাযোগ্য প্ৰশিক্ষণৰ পাছত ১৯৩৬ চনত অসমলৈ আহে ৷ প্ৰথমে গোপীনাথ বৰদলৈ, অমিয় কুমাৰ দাস আদি ব্যক্তিৰ সহযোগত বৰমাত ‘হৰিজন সেৱক সংঘ’ নামৰ এখন আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰে ৷ ক্ৰমাৎ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন জনজাতীয় ঠাইত তেওঁ বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা, সামাজিক উত্তৰণ আদিৰ কাম কৰি যায় ৷
তথ্য মতে ১৯৫০ চনৰ শেষৰ ফালে তেওঁ লখিমপুৰলৈ আহে ৷ বিশিষ্ট নেতা এ ডি থক্কৰৰ পৰামৰ্শমতে লখিমপুৰলৈ আহি ভূমিকম্পৰ দুৰ্যোগত ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকৰ সাহায্য অভিযানত নামিছিল তেওঁ ৷ এইক্ষেত্ৰত লখিমপুৰত তেওঁক সহযোগ কৰিছিল মহানন্দ বৰাই ৷
মহানন্দ বৰা সেই সময়ত এগৰাকী বিশিষ্ট সমাজ সেৱক আৰু কংগ্ৰেছৰ নেতা আছিল । সেই সূত্ৰে লখিমপুৰত থকা দিনকেইটাত ভাণ্ডাৰীয়ে চাবতিৰ হাবিতলীয়া ঠাই এটুকুৰাত ঘৰ-বাৰী সাজি লৈছিল ৷ তাৰ পৰাই উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয় ৷
- জন্মলগ্নৰ মিঠা বেদনা ভৰা কথাবোৰ
১৯৫২ চনৰ ১৭ আগষ্টৰ ৰাজহুৱা সভাতেই কলেজ এখন খোলাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল ৷ লগতে ৩২ জন ব্যক্তিক সামৰি এখন পৰিচালনা সমিতি গঠন কৰা হয় ৷ কে বি চুচা আংগামীক সভাপতি, ইউচুফ আলি হাজৰিকাক সম্পাদক আৰু কুশৰাম বৰাক ধনভঁৰালী হিচাপে দায়িত্ব দিয়া হয় ৷ সেই দৰে নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ বীজটো অংকুৰিত হয় ।
একেদৰে নাছিম আলি আহমেদক অধ্যক্ষ হিচাপে দায়িত্ব অৰ্পণ কৰাৰ সমানে শিক্ষক নিয়োগ কৰাও হয় । তাৰ কেইদিনমানৰ পাছতে তিনি ছেপ্টেম্বৰত পাঠদান আৰম্ভ কৰা হয় নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ । কিন্তু নিজা ঘৰ বাৰী বুলিবলৈ একোৱেই নাছিল । সেয়ে ব্ৰিটিছে সাজি থৈ যোৱা এটা ঘৰ আৰু গাৰ্লচ হায়াৰছেকেণ্ডাৰীতে পাঠদানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল ।
- চাকিৰ পোহৰত হৈছিল পাঠদান
কলেজখনৰ যিহেতু নিজা ঘৰ নাছিল সেয়ে বেলেগ অনুষ্ঠানত পাঠদান কৰা হৈছিল । দিনৰ ভাগত আৰু সন্ধিয়াৰ সময়ত চলিছিল পাঠদান ৷ কিন্তু সন্ধিয়াৰ সময়ত পোহৰৰ ব্যৱস্থা নাছিল ৷ যাৰ বাবে চাকি জ্বলাই পাঠদান কৰা হৈছিল ।
আনফালে শিক্ষকসকলক দিবলৈ পুঁজি নাছিল কলেজখনৰ । সেয়ে মুষ্টি ভিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল । ছাত্রৰ একাংশই কেৰেণীৰ কামো কৰিছিল কলেজখনৰ স্বাৰ্থত । বিহু মাৰি অৰ্থ সংগ্রহ কৰা হৈছিল । তেনেদৰেই সেইসকল নমস্য ব্যক্তিয়ে কলেজখনৰ পৰিক্ৰমা আগুৱাই নিছিল নানা ঘাত-প্ৰতিঘাতৰ মাজেৰে ।
১৯৫৪ চনত বিশ্ব নাৰায়ণ শাস্ত্ৰীক কলেজখনৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল । তাৰ পাছতো কলেজখনে চৰকাৰৰ পৰা কোনো স্বীকৃতিয়েই পোৱা নাছিল । বৰং লখিমপুৰৰ দৰে ঠাইত কলেজ নালাগে বুলিহে মন্তব্য কৰিছিল সেই সময়ৰ একাংশ উচ্চপদস্ত লোকে । যাৰ বাবে যোৰহাটৰ জে বি কলেজত পৰীক্ষা দিবলৈ যাবলগীয়া হৈছিল ইয়াত অধ্যয়নৰত ছাত্র-ছাত্রীসকলে ।
- ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ ইতিহাসৰ সৈতে
সেয়া আছিল ১৯৬২ চনৰ কথা । চীন-ভাৰত যুদ্ধৰ দামামা বাজিছিল । তেতিয়া নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ বাবে মাত্ৰ ভৱনটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । ভৱনটো নিৰ্মাণ হৈছিল নগৰ এলেকাৰ গাতে লাগি থকা চাবতিত চৰকাৰৰ পৰা পোৱা ৩৫ বিঘা মাটি কলেজখনৰ ভৱন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । কিন্তু সেই সময়তে চীন-ভাৰত যুদ্ধৰ ৰণশিঙা বাজে ।
যুদ্ধৰ বাবে স্পৰ্শকাতৰ এলেকাসমুহ চিনাক্ত কৰা হয় । লখিমপুৰো চিনাক্ত হ'ল স্পৰ্শকাতৰ এলেকা ৰূপে । সেয়ে এই এলেকাত ভাৰতীয় সেনা নিয়োগ জৰুৰী হৈ পৰে । সেনা থাকিবলৈ তেতিয়া নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজৰ ভৱনটো নিৰ্বাচন কৰা হ'ল । পিছে কলেজ কৰ্তৃপক্ষই আপত্তি দৰ্শালে চৰকাৰক ।
তেতিয়াৰ শিক্ষা মন্ত্ৰী দেৱকান্ত বৰাই স্থানীয় ৰাইজ আৰু কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে আলোচনা কৰি ৩৫ বিঘা মাটিৰ সেই এলেকাটো সেনা বাহিনীক এৰি দিয়াৰ পৰামৰ্শ দিয়ে ৷ তাৰ সলনি ৮০ বিঘা মাটি কলেজখন নিৰ্মাণৰ বাবে অন্য ঠাইত দিয়াৰ ব্যবস্থা কৰে চৰকাৰে ।
সেই মতে কলেজ পৰিচালনা সমিতিয়ে দুই লাখ টকাত সেই ভৱনসহ মাটিখিনি সেনাক বিক্ৰী কৰি দিয়ে আৰু চৰকাৰে দিয়া ভূমিত বৰ্তমান বিশ্ববিদ্যালয়খন আছে ৷ তদনান্তীন মুখ্যমন্ত্রী বিমলা প্ৰসাদ চলিহাই কলেজখনৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰে । তেতিয়াৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে লক্ষ্যণীয়ভাৱে আগুৱাই গ'ল নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজ ।
- স্বীকৃতি
সকলোৰে আশাশুধীয়া প্ৰচেষ্টাত দোপতদোপে আগুৱাই যোৱা নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজখনক ২০১৩ চনত অসমৰ প্ৰথমখন স্বায়ত্তশাসিত কলেজৰূপে স্বীকৃতি দিয়া হয় । তাৰ পিছত ২০২৩ চনত বিশ্ববিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা হয় নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজক । নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজে পুৰণি চিনাকি এৰি নৰ্থ লখিমপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় হ'ল । ২০২৫ চনত বিশ্ববিদ্যালয়খনত প্ৰথমগৰাকী উপাচার্যক চৰকাৰে নিযুক্তি দিয়ে ।
- মহাৰজত জয়ন্তীৰ প্ৰস্তুতি
১৯৫২ চনতে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা নৰ্থ লখিমপুৰ কলেজে (বিশ্ববিদ্যালয়ে) সময়ৰ লেখেৰে ৭৫ বছৰীয়া হ'ল । সেয়ে মহাৰজত জয়ন্তীৰ প্ৰস্তুতি কৰা হৈছে । ১৯৫২ চনৰ তিনি ছেপ্টেম্বৰত পাঠদান আৰম্ভ হোৱা দিনটোক স্মৰণীয় কৰি অহা তিনি ছেপ্টেম্বৰত মহাৰজত জয়ন্তীৰ বৰ্ষজোৰা কাৰ্যক্ৰমৰ শুভাৰম্ভণি কৰাৰ প্ৰস্তুতি কৰা হৈছে ।
বৰ্ষজুৰি মহাৰজত জয়ন্তীৰ বিভিন্ন কাৰ্যক্ৰম অনুষ্ঠিত কৰি ২০২৭ ৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মহাৰজত জয়ন্তীৰ সামৰণি অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হ'ব । টিপচাকিৰ পোহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্বীকৃতিলৈ এই সুদীর্ঘ পৰিক্ৰমাত শিক্ষানুষ্ঠানটোৰ ইতিহাসক এতিয়া সকলোৱে উভতি চাইছে । মহাৰজত জয়ন্তীৰ এই গৌৰৱময় ক্ষণত সকলোৱে সেইসকল নমস্য ব্যক্তিক আকৌ এবাৰ শ্ৰদ্ধাৰে সুঁৱৰিছে । যিসকলৰ প্ৰচেষ্টাত ১৯৫২ চনতে অংকুৰিত হোৱা শিক্ষাৰ বীজটো এতিয়া বটবৃক্ষত পৰিণত হ'ল ।
লগতে পঢ়ক: বৰপেটা জিলা আৰু সত্ৰ ন্যায়াধীশৰ আদালত চৌহদত ‘ভাৰ্চুৱেল শুনানি কক্ষ’ মুকলি
