ইজৰাইল-আমেৰিকা-ইৰাণ যুদ্ধ : কেনেদৰে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ আটাইতকৈ ভয়ংকৰ সংঘৰ্ষলৈ পৰিণত হ'ল ?
আমেৰিকা, ইজৰাইল আৰু ইৰাণৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা সংঘাতে বিশ্বৰ শক্তি বজাৰৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই অনাই নহয়, মধ্যপ্ৰাচ্যত ভয়ংকৰ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিছে ।
Published : March 22, 2026 at 7:23 PM IST
বৰ্তমান মধ্যপ্ৰাচ্যই আধুনিক যুগৰ অতি ভয়াৱহ নিৰাপত্তা সংকটৰ মাজেৰে আগবাঢ়িছে । কাৰণ আমেৰিকা, ইজৰাইল আৰু ইৰাণৰ প্ৰত্যক্ষ সংঘাতে সমগ্ৰ অঞ্চলটোক অস্থিৰতাৰ দিশে ঠেলি দিছে । যাৰ ফলত বিশ্বৰ শক্তি বজাৰত (বিশেষকৈ তেল আৰু গেছ যোগানৰ বাবে) এক ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংঘৰ্ষৰ আশংকাও বৃদ্ধি কৰিছে ।
দীৰ্ঘদিনীয়া পাৰস্পৰিক শত্ৰুতা, প্ৰক্সি যুদ্ধ আৰু কূটনৈতিক ব্যৰ্থতাই অৱশেষত এক বিপৰ্যয়ৰ ৰূপ লৈছে । ২০২৬ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত এই উত্তেজনাই পূৰ্ণাংগ যুদ্ধৰ ৰূপ লয় যেতিয়া আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলে যৌথভাৱে ইৰাণৰ সামৰিক ঘাটি, পাৰমাণৱিক আৰু চৰকাৰী স্থানসমূহৰ ওপৰত বিমান আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ চলাইছিল ।
ইৰাণেও তাৎক্ষণিক আৰু বলপূৰ্বকভাৱে সঁহাৰি জনাইছে, যাৰ ফলত বছৰ বছৰ ধৰি চলি অহা পৰোক্ষ সংঘাতে প্ৰত্যক্ষ আৰু সম্প্ৰসাৰিত আঞ্চলিক যুদ্ধলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে ।
দশক দশক পুৰণি শত্ৰুতা এতিয়া যুদ্ধলৈ ৰূপান্তৰিত
বৰ্তমানৰ এই সংঘাত এদিনৰ ভিতৰতে উদ্ভৱ হোৱা নাছিল । ইয়াৰ শিপা ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ মাজত দশক দশক ধৰি চলি অহা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাত নিহিত হৈ আছে । যি প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা ইৰাণৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আঞ্চলিক প্ৰভাৱ আৰু ইয়াৰ বিতৰ্কিত পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ বাবে আৰু অধিক তীব্ৰতৰ হৈছে । ২০২৪ চনত ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ ফলত উত্তেজনা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত পৰোক্ষ সংঘাতৰ দীৰ্ঘদিনীয়া নীতি ছিন্নভিন্ন হৈ পৰে ।
ইজৰাইল আৰু আমেৰিকাই ধাৰাবাহিকভাৱে দাবী কৰি আহিছে যে ইৰাণে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ নিৰ্মাণৰ সামৰ্থ্য লাভ কৰাৰ অত্যন্ত ওচৰ চাপিছে । তেওঁলোকে ইয়াক ইজৰাইলৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আৰু আঞ্চলিক স্থিতিশীলতাৰ বাবে এক বৃহৎ কৌশলগত বিপদ বুলি ধাৰণা কৰে । ইৰাণে নিজৰ ফালৰ পৰা পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ নিৰ্মাণৰ যিকোনো উদ্দেশ্য অস্বীকাৰ কৰি নিজৰ কাৰ্যসূচী শান্তিপূৰ্ণ শক্তি আৰু বৈজ্ঞানিক উদ্দেশ্যৰ বাবে ৰচনা কৰা বুলি জোৰ দিছে ।
এই সংঘাতৰ আন এটা ডাঙৰ কাৰণ হ'ল ইজৰাইল বিৰোধী সশস্ত্ৰ সংগঠনৰ প্ৰতি ইৰাণৰ সমৰ্থন । ইয়াৰ ভিতৰত লেবাননত হিজবুল্লাহ, গাজাত হামাছ, য়েমেনৰ হুথি, ইৰাক আৰু ছিৰিয়াত মিত্ৰশক্তিৰ বিদ্ৰোহী । ইজৰাইলে ধাৰাবাহিকভাৱে যুক্তি দি আহিছে যে এই সংগঠনসমূহ ইজৰাইলক চাৰিওফালৰ পৰা ঘেৰি ধৰিবলৈ আৰু সামৰিকভাৱে দুৰ্বল কৰাৰ লক্ষ্যৰে এক সমন্বিত নেটৱৰ্ক গঠন কৰে ।
জুন ২০২৫ : ইজৰাইল-ইৰাণ ১২ দিনীয়া যুদ্ধ
২০২৫ চনৰ জুন মাহত ইজৰাইলে ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক, ক্ষেপণাস্ত্ৰ ঘাটি আৰু সামৰিক আন্তঃগাঁথনিৰ বিৰুদ্ধে হঠাৎ বিমান আক্ৰমণ চলাইছিল । এই সংঘাত পিছলৈ ইজৰাইল-ইৰাণ ১২ দিনীয়া যুদ্ধ বুলি জনা গৈছিল । ২০২৫ চনৰ ১৩ জুনৰ পৰা ২৪ জুনলৈকে এই যুদ্ধ চলিছিল আৰু ই দুয়োখন ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত প্ৰথম স্থায়ী, প্ৰত্যক্ষ সামৰিক সংঘৰ্ষৰ সূচনা কৰিছিল ।
ইৰাণত ২০০ৰো অধিক ইজৰাইলী যুঁজাৰু বিমানে প্ৰায় ১০০টা লক্ষ্যত আঘাত হানিছিল, য'ত পাৰমাণৱিক আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত স্থানসমূহত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল । ২২ জুনত আমেৰিকাই এই অভিযানত যোগদান কৰি ইৰাণৰ ৩ টা পাৰমাণৱিক কেন্দ্ৰত বোমা বিস্ফোৰণ কৰি সংঘাত যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰে ।
ইৰাণেও ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ৫৫০ টাতকৈও অধিক বেলিষ্টিক মিছাইল আৰু ১০০০ৰো অধিক ড্ৰোণেৰে অভূতপূৰ্ব ধাৰাবাহিকতা আক্ৰমণ চলাইছিল । প্ৰথমবাৰৰ বাবে আইৰণ ড'ম আৰু অন্যান্য প্ৰতিৰক্ষামূলক স্তৰকে ধৰি ইজৰাইলৰ উন্নত ক্ষেপণাস্ত্ৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই এক স্পষ্ট প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল, কিয়নো অসংখ্য প্ৰজেক্টাইল প্ৰতিৰক্ষাত সোমাই পৰিছিল, যাৰ ফলত বিস্তৰ ক্ষতি হৈছিল আৰু আন্তঃগাঁথনিও ধ্বংস হৈছিল ।
আমেৰিকা আৰু কাটাৰৰ মধ্যস্থতাত যুদ্ধবিৰতিৰ ফলত ২৪ জুনত যুদ্ধ বন্ধ হৈ পৰে যদিও ইয়াক উলংঘন কৰা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল । মুকলি শত্ৰুতা বন্ধ হৈ থকাৰ সময়তে দুয়ো পক্ষই সংঘাতৰ সূচনা কৰা অন্তৰ্নিহিত কৌশলগত বিবাদসমূহ সমাধান কৰা নাছিল ।
২০২৫ চনৰ শেষৰ ফালে 'ছায়া যুদ্ধ'
যুদ্ধবিৰতিৰ পিছত এই সংঘাত এনে এটা পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে যাক বিশেষজ্ঞসকলে 'ছায়া পৰ্যায়' বুলি অভিহিত কৰে । প্ৰত্যক্ষ সামৰিক আক্ৰমণ কমি আহিল যদিও প্ৰক্সি বাহিনী, চাইবাৰ আক্ৰমণ, গোপন অভিযান আৰু হত্যাৰ জৰিয়তে শত্ৰুতা অব্যাহত থাকিল ।
উত্তৰ ইজৰাইলৰ ওপৰত হিজবুল্লাহে ৰকেট আক্ৰমণ বৃদ্ধি কৰাৰ ফলত ইজৰাইলেও বিমান আক্ৰমণেৰে প্ৰত্যুত্তৰ দিবলৈ ধৰিলে । লোহিত সাগৰত হুথিয়ে বাণিজ্যিক জাহাজত-বিশেষকৈ ইজৰাইল বা পশ্চিমীয়া ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে জড়িত জাহাজবোৰলৈ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আৰু ড্ৰোণ নিক্ষেপ কৰিছিল ।
এই আক্ৰমণসমূহে বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক পথত ব্যাঘাত জন্মাইছিল, যাৰ ফলত আমেৰিকাৰ নৌসেনা আৰু মিত্ৰশক্তিৰ বাহিনীসমূহে এই ভাবুকিসমূহ প্ৰতিহত কৰিবলৈ হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল ।
একে সময়তে দুয়োপক্ষই বেংকিং ব্যৱস্থা, শক্তি নেটৱৰ্ক, বিমানবন্দৰ, যোগাযোগৰ প্ৰকল্প আদি জটিল আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত চাইবাৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে । জ্যেষ্ঠ সামৰিক বিষয়া আৰু পাৰমাণৱিক বিজ্ঞানীসকলৰ হত্যাকাণ্ডৰ বাতৰিও ওলাইছিল, যিয়ে পাৰস্পৰিক অনাস্থা আৰু শত্ৰুতা আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছিল ।
২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে মধ্যপ্ৰাচ্যই ইতিমধ্যে ইৰাণ, ইজৰাইল, হিজবুল্লাহ, হুথি, ইৰাকী মিলিচীয়া আৰু আমেৰিকাৰ সেনাবাহিনীৰ সৈতে জড়িত কম তীব্ৰতাৰ আঞ্চলিক সংঘাতৰ সন্মুখীন হৈছিল । বিশেষজ্ঞসকলে সকীয়াই দিছিল যে একক বৃহৎ আক্ৰমণে বহুত ডাঙৰ আৰু অধিক বিধ্বংসী যুদ্ধৰ সূচনা কৰিব পাৰে ।
পাৰমাণৱিক কূটনীতিৰ বিফলতা
বৰ্তমানৰ যুদ্ধৰ প্ৰধান কূটনৈতিক কাৰণ আছিল ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী সন্দৰ্ভত আলোচনাৰ ব্যৰ্থতা । এই আলোচনাৰ উদ্দেশ্য আছিল ২০১৫ চনৰ পাৰমাণৱিক চুক্তিখন পুনৰুজ্জীৱিত কৰা বা ইয়াৰ স্থানত নতুন চুক্তি স্থাপন কৰা, যিটোত ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধি সীমিত আছিল, কেন্দ্ৰচালিত যন্ত্ৰৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা হৈছিল আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিদৰ্শনৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল ।
২০১৮ চনত আমেৰিকাই চুক্তিখনৰ পৰা আঁতৰি আহি পুনৰ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত ইৰাণে ক্ৰমান্বয়ে কেইবাটাও প্ৰতিশ্ৰুতিৰ পৰা পিছুৱাই গ'ল । পশ্চিমীয়া মূল্যায়ন অনুসৰি ২০২৪-২০২৫ চনলৈকে ইৰাণে ইউৰেনিয়ামক অস্ত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মাত্ৰাৰ অতি ওচৰৰ স্তৰলৈ সমৃদ্ধ কৰি তুলিছিল ।
২০২৬ চনৰ আৰম্ভণিতে দুয়োপক্ষই আপোচ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত আলোচনাত বাধা আহিল । ইৰাণে আমেৰিকাৰ সকলো নিষেধাজ্ঞা সম্পূৰ্ণৰূপে উঠাই লোৱা, ভৱিষ্যতৰ আক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষাৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰাৰ লগতে শান্তিপূৰ্ণ পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তিৰ অধিকাৰ স্বীকৃতি দিবলৈ দাবী জনায় । ইফালে আমেৰিকা আৰু ইয়াৰ মিত্ৰ দেশসমূহে কঠোৰ পৰিদৰ্শন, ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিৰ্মাণৰ ওপৰত স্থগিতাদেশ আৰু উচ্চ পৰ্যায়ৰ ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধি বন্ধ কৰাৰ ওপৰত জোৰ দিছিল ।
যদিও ওমানে মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে কাম কৰি অগ্ৰগতি এতিয়াও সম্ভৱ হ'ব পাৰে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল তথাপিও অতি সোনকালেই সামৰিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ'ল, যাৰ ফলত কাৰ্যকৰীভাৱে কূটনৈতিক প্ৰচেষ্টাৰ অন্ত পৰিল ।
ভয়ংকৰ পৰিস্থিতি : কূটনীতিৰ পৰা যুদ্ধলৈ
যুদ্ধৰ নিৰ্ণায়ক পৰ্যায় আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলে ইৰাণৰ সামৰিক আৰু নেতৃত্বৰ ঘাটিৰ বিৰুদ্ধে বৃহৎ আক্ৰমণ চলাইছিল । এই আক্ৰমণত ইৰাণৰ শীৰ্ষ নেতা আয়াতুল্লাহ আলী খামেইনীৰ লগতে কেইবাজনো উচ্চপদস্থ বিষয়া নিহত হয়; ইৰাণে এই কাৰ্যক শাসন ব্যৱস্থা পৰিৱৰ্তনৰ লক্ষ্যৰে কৰা এক ইচ্ছাকৃত ষড়যন্ত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰিছিল । ইয়াৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে টেহৰাণে সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ ইজৰাইল আৰু আমেৰিকাৰ ঘাটিৰ বিৰুদ্ধে শ শ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আৰু ড্ৰোণ নিক্ষেপ কৰে, যাৰ ফলত আনুষ্ঠানিকভাৱে নতুন আৰু বৃহৎ যুদ্ধৰ আৰম্ভণি হয় ।
সামৰিক অভিযান
আমেৰিকা-ইজৰাইলৰ যৌথ আক্ৰমণত বৃহৎ নৌ আৰু বায়ু সেনাক নিয়োগ কৰা হৈছিল । এই অভিযানত একাধিক আমেৰিকাৰ বিমানবাহী জাহাজ, বোমাৰু, যুদ্ধ বিমান আৰু ড্ৰোণ ব্যৱস্থা আদিক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল । এই অভিযানৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত ৫,০০০ৰো অধিক স্থানক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল, য'ত মূলতঃ পাৰমাণৱিক কেন্দ্ৰ, ক্ষেপণাস্ত্ৰ আন্তঃগাঁথনি আৰু কমাণ্ড চেণ্টাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল ।
টেহৰাণ, ইছফাহান, ক'মৰ দৰে ডাঙৰ চহৰক লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছিল । আয়াতুল্লাহ খামেইনীৰ মৃত্যুৰ পিছত বিমান আক্ৰমণ আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰ যুদ্ধ অবিৰতভাৱে চলি থকাৰ সময়তো মোজতাবা খামেইনীক ইৰাণৰ নতুন শীৰ্ষ নেতা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয় ।
ইৰাণৰ প্ৰতিহত আক্ৰমণ আৰু সাতমুখীয়া যুদ্ধ
ইৰাণৰ সঁহাৰি তাৎক্ষণিক আৰু বহুমুখী আছিল । মিছাইল আৰু ড্ৰোণ আক্ৰমণৰ ফলত ইজৰাইলৰ লগতে কাটাৰ, বাহৰেইন, কুৱেইট, ইউ এ ই, ইৰাক আৰু জৰ্ডানত অৱস্থিত আমেৰিকাৰ সামৰিক ঘাটিসমূহকো লক্ষ্য কৰি লোৱা হয় । হিজবুল্লাহে লেবাননৰ পৰা এক ডাঙৰ ফ্ৰণ্ট খুলি উত্তৰ ইজৰাইললৈ ৰকেট নিক্ষেপ কৰে ।
এই পদ্ধতিয়ে ইৰাণৰ এনে এক কৌশল প্ৰতিফলিত কৰে যাক সামৰিক বিশ্লেষকসকলে 'সাতমুখীয়া যুদ্ধ' বুলি অভিহিত কৰে । যাক কেতিয়াবা 'ৰিং অব ফায়াৰ' বুলিও কোৱা হয় ।
ইজৰাইলৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ যুদ্ধত লিপ্ত হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইৰাণে ইজৰাইলৰ নিৰাপত্তা আৰু সম্পদক চাৰিওফালে ঘেৰি ধৰিবলৈ আৰু ক্ষতি কৰিবলৈ সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ মিত্ৰশক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে । এই সাতটা ফ্ৰণ্টৰ ভিতৰত লেবানন, গাজা, ছিৰিয়া, ইৰাক, য়েমেন, ৱেষ্ট বেংক, ইৰাণৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত আছে ।
বিশ্বৰ বাণিজ্য আৰু কৌশলগত প্ৰভাৱ
এই সংঘাতৰ প্ৰভাৱ যুদ্ধক্ষেত্ৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই । ইৰাণে হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা সামুদ্ৰিক জাহাজ বন্ধ কৰাৰ ভাবুকি দিছে আৰু সঁচাকৈয়ে আংশিকভাৱে ব্যাঘাত জন্মাইছে । এইটো এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ যাৰ মাজেৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ২০ শতাংশ তেল যোগান প্ৰবাহিত হয় । ফলস্বৰূপে তেলৰ মূল্য প্ৰতি বেৰেলত ১০০ ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিছে, সামুদ্ৰিক বাণিজ্য হ্ৰাস পাইছে আৰু বিশ্বৰ বজাৰসমূহত যথেষ্ট অস্থিৰতা দেখা গৈছে ।
ভাৰতকে ধৰি শক্তি আমদানিৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল দেশসমূহে যোগানৰ ক্ষেত্ৰত ব্যাঘাতৰ সন্মুখীন হৈছে, যাৰ ফলত ইন্ধন আৰু এল পি জিৰ উপলব্ধতাৰ সন্দৰ্ভত উদ্বেগ সৃষ্টি হৈছে ।
সামৰিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা শক্তিৰ ভাৰসাম্য আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ সপক্ষে যোৱা বুলি ধৰা হয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ উচ্চমানৰ বায়ু শক্তি আৰু প্ৰযুক্তি । ইৰাণৰ নৌসেনা আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ সামৰ্থ্যৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে । তথাপিও ইৰাণে প্ৰত্যাক্ৰমণ চলোৱাৰ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে । হতাহতিৰ অনুমান অনুসৰি ইৰাণত জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষতি যথেষ্ট বেছি হৈছে যদিও নিৰ্দিষ্ট পৰিসংখ্যা অনিশ্চিত হৈ আছে ।
বৃহৎ যুদ্ধৰ আশংকা
যুদ্ধৰ পৰিসৰ সত্ত্বেও বেছিভাগ বিশেষজ্ঞই বিশ্বাস কৰে যে এতিয়াৰ বাবে সম্পূৰ্ণ বিশ্বযুদ্ধৰ সম্ভাৱনা নাই। কিন্তু পৰিস্থিতিক বহুলভাৱে বিপজ্জনক আৰু অস্থিৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। বহল উত্থানৰ সম্ভাৱ্য ট্ৰিগাৰসমূহৰ ভিতৰত হৰমুজ জলদ্বীপ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰা, ৰাছিয়া বা চীনৰ প্ৰত্যক্ষ জড়িততা, লেবাননত ইজৰাইলে সম্পূৰ্ণৰূপে আক্ৰমণ কৰা বা উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰ বা আমেৰিকান বাহিনীৰ ওপৰত বিধ্বংসী আক্ৰমণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত আছে ।
এই যুদ্ধ বৃহৎ পৰিসৰৰ মাজতো বেছিভাগ বিশেষজ্ঞৰ মতে পূৰ্ণাংগ বিশ্বযুদ্ধৰ সম্ভাৱনা বৰ্তমান কম । কিন্তু পৰিস্থিতি অতি বিপদজনক আৰু অস্থিৰ বুলি বিবেচিত হৈছে । সংঘাতৰ অধিক উত্থানৰ সূচনা কৰিব পৰা মূল কাৰকসমূহৰ ভিতৰত হ'ল হৰমুজ প্ৰণালী সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰা, ৰাছিয়া বা চীনৰ প্ৰত্যক্ষ জড়িততা, লেবাননত ইজৰাইলে পূৰ্ণাংগ আক্ৰমণ বা উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰ আৰু আমেৰিকাৰ সামৰিক ঘাটিসমূহৰ ওপৰত বিধ্বংসী আক্ৰমণ । ইউৰোপীয় নেতাসকলে সকীয়াই দিছে যে এই সংঘাত কেইবামাহো ধৰি চলি থাকিব পাৰে আৰু ইতিমধ্যে মধ্যপ্ৰাচ্যক আৰু অধিক অস্থিৰ কৰি তুলিব পাৰে ।
সংঘাতৰ অন্ত পেলোৱাৰ পথ
কোনো পক্ষই গধুৰ লোকচান নোপোৱাকৈ নিৰ্ণায়ক সামৰিক জয়লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা যেন দেখা নাযায় । বিশ্লেষকসকলে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে সংঘাতৰ অন্ত সম্পূৰ্ণ বিজয় বা পৰাজয়ৰ জৰিয়তে নহয়, কূটনীতিৰ জৰিয়তেহে বেছি সম্ভৱ ।
শান্তিৰ পথসমূহৰ ভিতৰত আছে তাৎক্ষণিক যুদ্ধবিৰতি আৰু তাৰ পিছত আলোচনা, নবীকৃত পাৰমাণৱিক আলোচনা বা প্ৰক্সি সংঘাত সমাধানৰ লক্ষ্যৰে এক ব্যাপক আঞ্চলিক নিৰাপত্তা চুক্তি । ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে আন্তৰ্জাতিক হেঁচাও ভূমিকা ল'ব পাৰে ।
ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মাছুদ পেজেস্কিয়ানে প্ৰতিশোধমূলক আক্ৰমণ বন্ধ কৰিবলৈ কিছুমান চৰ্ত ৰাখিছে, য'ত ইৰাণৰ বৈধ অধিকাৰ স্বীকৃতি দিয়া, বিমান আক্ৰমণৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ ক্ষতিপূৰণ, ভৱিষ্যতে সামৰিক আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিশ্চয়তা দিয়া আদি ।
বেছিভাগ বিশেষজ্ঞই এই কথাত একমত যে দীৰ্ঘদিনীয়া সংঘাতে আঞ্চলিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰিব, বিশ্ব বাণিজ্যৰ ক্ষতি কৰিব আৰু বিপৰ্যয়জনক পৰিস্থিতিৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰিব ।
সন্মুখত অনিশ্চয়তা
বৰ্তমান এই সংঘাতৰ অন্ত পৰাৰ কোনো স্পষ্ট লক্ষণ দেখা পোৱা নাযায় । ইৰাণে ক্ষেপণাস্ত্ৰ আৰু ড্ৰোণ নিক্ষেপ অব্যাহত ৰাখিছে, ইয়াৰ মিত্ৰশক্তি একাধিক ফ্ৰণ্টত সক্ৰিয় হৈ আছে আৰু আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ বাহিনীয়ে তীব্ৰ সামৰিক হেঁচা অব্যাহত ৰাখিছে ।
এই সংঘাত এতিয়া দীৰ্ঘদিনীয়া 'আঞ্চলিক অসমতাপূৰ্ণ যুদ্ধ'লৈ পৰিণত হৈছে- যিটো পৰিস্থিতি ইৰাণে ঐতিহাসিকভাৱে অধিক কাৰ্যক্ষমতাৰে পৰিচালনা কৰি আহিছে । কূটনৈতিক পথসমূহ বন্ধ হৈ যোৱাৰ লগে লগে মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু সমগ্ৰ বিশ্বই আশংকাৰে চাই আছে, কাৰণ যিকোনো পক্ষই লোৱা পৰৱৰ্তী সিদ্ধান্তই আগন্তুক বছৰবোৰলৈ আঞ্চলিক আৰু বিশ্ব নিৰাপত্তাৰ পৰিৱেশক নতুন ৰূপ দিব পাৰে ।
লগতে পঢ়ক : ইৰাণৰ ৰণকৌশল : নজিৰবিহীন নতুন মধ্য প্ৰাচ্যৰ সংঘাত
