Guns In The Gulf: যুদ্ধত আবদ্ধ ভাৰতীয়ক সুৰক্ষাৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তা
উপসাগৰীয় অঞ্চলে ভাৰতীয়সকলক আকৰ্ষিত কৰি আহিছে । কিন্তু অস্থিৰ ইৰাণে চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰিছে । প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰদূত টি ভি নাগেন্দ্ৰ প্ৰসাদৰ বিশেষ প্ৰতিবেদন ।
Published : June 13, 2026 at 8:20 PM IST
শেহতীয়াকৈ কুৱেইট বিমানবন্দৰত সংঘটিত আক্ৰমণত এজন ভাৰতীয় নাগৰিকৰ মৃত্যুৰ লগতে উপসাগৰীয় দেশসমূহত আমেৰিকাৰ ঘাটি আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহত চলি থকা আক্ৰমণৰ লগতে হৰমুজ প্ৰণালী অতিক্ৰম কৰা জাহাজত ভাৰতীয়ই প্ৰাণ হেৰুওৱা ঘটনাই উপসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতীয়সকলৰ সুৰক্ষা সন্দৰ্ভত গভীৰ উদ্বেগৰ সৃষ্টি কৰিছে ।
চলিত সংঘাতৰ সময়ছোৱাত এনে কিছুমান দৃশ্য দেখা গৈছে, য’ত ভাৰতীয়সকল প্ৰভাৱিত হৈছে । কিন্তু এটা কথা ঠিক যে তেওঁলোকক বিশেষভাৱে লক্ষ্য কৰি লোৱা হোৱা নাছিল । এই প্ৰভাৱসমূহক বিভিন্ন ধৰণে চাব পাৰি । ইয়াৰ ভিতৰত কিছুমান বিশেষ ক্ষেত্ৰত চাকৰি হেৰুওৱা আৰু ব্যৱসায়িক লোকচান আদিও অন্তৰ্ভুক্ত । উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ কিছুমান দেশে ইয়াত বাস কৰা প্ৰব্ৰজনকাৰী লোকসকলৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে সক্ৰিয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে যদিও পৰিস্থিতি এতিয়াও স্পৰ্শকাতৰ হৈয়ে আছে ।
উপসাগৰীয় অঞ্চলটোৱে কেইবা দশক ধৰি ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীক আকৰ্ষিত কৰি আহিছে । প্ৰথম, ব্লু-কালাৰ চাকৰিৰ বাবে আৰু পিছলৈ পেছাদাৰী আৰু উদ্যোগীসকলৰ বাবে । শক্তি সমৃদ্ধ, সমৃদ্ধিশালী আৰু কম জনবসতিপূৰ্ণ এই অঞ্চলত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলৰ ভিতৰত ভাৰতীয়সকলেই আটাইতকৈ ডাঙৰ দল । বৰ্তমান উপসাগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ১ কোটি ভাৰতীয় কৰ্মৰত বা বসবাস কৰি আছে । ইয়াৰে ভিতৰত মূলতঃ উপসাগৰীয় সহযোগিতা পৰিষদৰ (জিচিচি) ছখন দেশ চৌদি আৰব, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, কুৱেইট, কাটাৰ, বাহৰেইন আৰু ওমানত সৰহ ।
অৱশ্যে উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ পূৰ্বে ইৰাকত যথেষ্টসংখ্যক ভাৰতীয় আছিল যদিও বৰ্তমান ভাৰতীয়সকলৰ সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছে ইউএইত । ইয়াৰ পিছতে আছে চৌদি আৰব, কুৱেইট, কাটাৰ, ওমান আৰু বাহৰেইন । বিশ্বজুৰি থকা ভাৰতৰ মুঠ প্ৰায় ৩ কোটি প্ৰৱাসী ভাৰতীয়ৰ (এনআৰআই) ভিতৰত প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ জনসংখ্যা ইয়াত থকাৰ কাৰণে ভাৰতৰ বৈদেশিক নীতিত উপসাগৰীয় অঞ্চলে এক উল্লেখযোগ্য স্থান দখল কৰিছে ।
ইয়াৰ উপৰি, প্ৰধান শক্তি সম্পদ হিচাপে অঞ্চলটোৰ ভূমিকা, ভৌগোলিক নিকটাত্মীয়তা, ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক আৰু সমৃদ্ধিশালী ব্যৱসায়িক সম্পৰ্কই ইয়াৰ গুৰুত্বত অৰিহণা যোগায় । ভাৰত আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য প্ৰায় ১৮০ বিলিয়ন ডলাৰ । ইয়াৰ ভিতৰত ইউএই প্ৰায় ১০০ বিলিয়ন ডলাৰেৰে সকলোতকৈ আগত আছে । উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ প্ৰৱাসী ভাৰতীয়সকলৰ ইয়াত বৃহৎ অৱদান আগবঢ়ায় (৫০ বিলিয়ন ডলাৰ), যিটো ভাৰতে লাভ কৰা মুঠ ৰেমিটেন্সৰ (বিদেশলৈ প্ৰেৰণ কৰা পৰিমাণ) প্ৰায় ৪০% ।
প্ৰথম বছৰবোৰত উপসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ ভিতৰত কেৰালাৰ জনসংখ্যাই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল আৰু এতিয়াও তেওঁলোকেই হয়তো আটাইতকৈ ডাঙৰ গোট । কিন্তু সময়ৰ লগে লগে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, তেলেংগানা, তামিলনাডু আনকি উত্তৰ প্ৰদেশ, বিহাৰ আদিৰ পৰাও যথেষ্টসংখ্যক লোকে এই অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে । তদুপৰি ভাৰতীয় বা ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয় বা উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানে স্থাপন কৰা বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ বিআইটিএছ, মণিপাল আদিত অধ্যয়ন কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যা যথেষ্ট ।
পৰম্পৰাগতভাৱে উপসাগৰীয় অঞ্চলটোক কাম, ব্যৱসায় আৰু বিনিয়োগৰ বাবে সুস্থিৰ, লাভজনক, নিৰাপদ আৰু সুৰক্ষিত গন্তব্যস্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয় । তেল আৰু গেছৰ মজুত আৰু যথেষ্ট পৰিমাণৰ সাৰ্বভৌম সম্পদৰ পুঁজিৰ বাবে এই অঞ্চলটোৱে বিশ্বৰ উন্নয়ন আৰু অঞ্চলটোৰ ক্ৰমবৰ্ধমান তাৎপৰ্যকো স্বীকৃতি দিছে ।
ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু গেছ উদ্যোগে দেশসমূহক পৰ্যটন আৰু সামগ্ৰীসমূহক পুনৰ ৰপ্তানি কৰিবলৈ আকৰ্ষিত কৰিবলৈ অনুপ্ৰেৰিত কৰিছে । লগতে সামগ্ৰী আৰু আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন কৰি বিমান কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছে আৰু বহুজাতিক কোম্পানীসমূহক শাখা স্থাপন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে । এইক্ষেত্ৰত কৰ ৰেহাই আৰু অন্যান্য ইনটেনছিভে প্ৰেৰণা আগবঢ়াইছে । নিঃসন্দেহে সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীয়ে নিজৰ দূৰদৰ্শী নেতৃত্বৰ জৰিয়তে তেল আৰু গেছৰ বাহিৰৰ খণ্ডসমূহত সম্ভাৱনাসমূহক ব্যৱহাৰ কৰাত আগবাঢ়ি আছে । ডুবাইৰ বিভিন্ন মুক্ত অঞ্চলত কাম কৰা আগশাৰীৰ বিশ্বজনীন কোম্পানী, বেংক আৰু বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানক উৎসাহিত কৰি দেশখনে নিজৰ দূৰদৰ্শিতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে ।
ইউএইয়ে ইছলামিক শ্বৰীয়ত নীতি আৰু উদাৰ পৰ্যটন নীতিক একেলগে আগবঢ়াই নিছে যাতে পশ্চিমীয়া বিশ্বৰ দেশৰ লোকসকলক কেৱল পৰ্যটনৰ বাবেই নহয়, তেওঁলোকৰ কাৰ্যালয় মুকলি কৰি বাসস্থান আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ বাবেও আকৰ্ষণ কৰিছে । উল্লেখযোগ্য যে উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ সাৰ্বভৌম পুঁজিৰ পৰিচালকৰ অধিকাংশই পশ্চিমীয়া দেশ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ । যাৰ ফলত ইউৰোপীয় দেশ আৰু আমেৰিকালৈ বিনিয়োগৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰবাহ ঘটিছে । ইয়াৰ ফলত অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক আৰু অধিক শক্তিশালী হৈছে ।
অঞ্চলটোত চলি থকা যুদ্ধই অঞ্চলটোৰ দুৰ্বলতা পূৰ্বতকৈ অধিক উন্মোচন কৰিছে । ইজৰাইল, পেলেষ্টাইন আৰু লেবাননৰ সৈতে জড়িত দশক দশক পুৰণি সংঘাত বা ইৰাকৰ যুদ্ধ সত্ত্বেও উপসাগৰীয় অঞ্চলত কেতিয়াও কোনো ধৰণৰ অশান্তি বা সংকটৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিল, যিয়ে প্ৰব্ৰজনকাৰীক প্ৰভাৱিত কৰিছিল । ২০১০ চনৰ আৰম্ভণিতে আৰম্ভ হোৱা 'আৰব স্প্ৰিং'কো বিশেষ ক্ষতি নকৰাকৈ বজ্ৰমুঠিৰে দমন কৰিছিল আৰু অতি কম সময়ৰ বাবেহে উপসাগৰীয় কেইখনমান দেশতহে সীমাবদ্ধ আছিল ।
এই দেশসমূহত আইনৰ কঠোৰ ৰূপায়ণ আৰু শৃংখলা বজাই ৰখাৰ ফলত মানুহে সুৰক্ষিত অনুভৱ কৰে আৰু অঞ্চলটোৰ অবিৰত শান্তি, প্ৰগতি আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে সকলো কৃতিত্ব ইয়াৰ নেতৃত্বক দিব লাগিব । গণতন্ত্ৰ নথকাৰ পিছতো আমেৰিকা আৰু ইউৰোপে উপসাগৰীয় ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্ক ধাৰাবাহিকভাৱে শক্তিশালী আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰি আহিছে ।
উপসাগৰীয় দেশসমূহেও আমেৰিকাক এই ৰাষ্ট্ৰসমূহত ঘাটি স্থাপন কৰিবলৈ অনুমতি দি নিজৰ সীমান্তৰ সুৰক্ষা আৰু নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰিছে, যিবোৰ আমেৰিকাই নিজৰ ভূ-ৰাজনৈতিক কৌশলৰ বাবে নিজৰ সুবিধাৰ বাবে লাভৱান হৈছে । আমেৰিকা আৰু ইউৰোপেও এই অঞ্চলৰ পৰা নিজৰ দেশসমূহত বিশেষকৈ চৌদি আৰব, কাটাৰ, কুৱেইট, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ পৰা যথেষ্ট বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰিছে ।
উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ বাবে এই কৌশলে ভালদৰে কাম কৰি আছিল আৰু ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ দৰে তেওঁলোকৰ আঞ্চলিক পৰম্পৰাগত শত্ৰুৰ পৰা কোনোধৰণৰ বিপদ অনুভৱ হোৱা নাছিল । কিন্তু আমেৰিকা-ইজৰাইল-ইৰাণৰ যুদ্ধই তেওঁলোকক উপলব্ধি কৰাইছে যে তেওঁলোকৰ ওচৰত আমেৰিকাৰ ঘাটি থাকিলেও তেওঁলোক কিমান অসুৰক্ষিত আছিল ।
উপসাগৰীয় অঞ্চলে ভাৰতীয় শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ধাৰাবাহিকভাৱে নিজৰ পছন্দ আৰু সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে । উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ এখন দেশৰ এগৰাকী বৈদেশিক মন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী ভাৰত ভ্ৰমণৰ সময়ত মেংগালুৰুলৈ যাবৰ অনুৰোধ কৰে (সেই সময়ত মই বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয়ত উপসাগৰীয় বিভাগৰ মুৰব্বী আছিলোঁ) । তেওঁ নিজৰ 'নানী'ৰ (শৈশৱত চোৱা-চিতা কৰা আয়া) ঘৰলৈ যোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল । তেওঁৰ প্ৰতি অপৰিসীম সন্মান আৰু মৰমৰ বাবে তেওঁৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিয়ে ।
আন এক দৃষ্টান্তত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ভাৰতত ছুটীত থকা ৫০০ৰো অধিক ভাৰতীয় স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীক দেশখনলৈ ঘূৰাই পঠিয়াবলৈ আমি অনুৰোধ লাভ কৰিছিলোঁ । নিজ নিজ দেশত বিয়পি পৰা ক’ভিড-১৯ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ সেৱাৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন আছিল । তেওঁলোকৰ উভতি যোৱাৰ সুবিধাৰ বাবে তেওঁলোকে বিশেষ বিমান প্ৰেৰণ কৰি কোৱাৰেণ্টাইন ব্যৱস্থাকে ধৰি বিশেষ লজিষ্টিক ব্যৱস্থা কৰে । ইয়াৰ দ্বাৰা ভাৰতীয় পেছাদাৰীসকলে অঞ্চলটোত কেনে সন্মান লাভ কৰে সেই কথা প্ৰকাশ পাইছে ।
বেছিভাগ দেশতে ভাৰতীয়ৰ সংখ্যা স্থানীয় লোকতকৈ বেছি, কিন্তু আইন-শৃংখলা পালনকাৰী আৰু নিজৰ কামৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৱান হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক কেতিয়াও ভাবুকি হিচাপে গণ্য কৰা হোৱা নাছিল । এবাৰ উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ এখনৰ ৰজাই আমাৰ মন্ত্ৰীৰ সৈতে হোৱা বৈঠকৰ সময়ত মন্তব্য কৰিছিল যে যদি কেৰালাত কিছু লোকে তেওঁলোকৰ দেশখনক লৈ উপহাস কৰে, য'ত ইমানসংখ্যক ভাৰতীয় লোক বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত সফল হৈ আছে । এজন ৰজাই ভাৰতৰ পৰা অহা তেওঁৰ শিক্ষকক বিশেষকৈ গণিতৰ শিক্ষকগৰাকীক বহুত মৰমেৰে স্মৰণ কৰিছিল । উপসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতীয়ৰ প্ৰতি শাসক পৰিয়ালসমূহে প্ৰকাশ কৰা আৱেগ আৰু শ্ৰদ্ধা দেখিবলৈ পোৱা যায় ।
উপসাগৰীয় অঞ্চলত বাস কৰা অসংখ্য ভাৰতীয় ব্যক্তিয়ে তেওঁলোকৰ অদম্য নিষ্ঠা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ জৰিয়তে ভাৰতক গৌৰৱান্বিত কৰিছে । লুলু গ্ৰুপৰ ইউছুফ আলীৰ দৰে উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিয়ে সমগ্ৰ উপসাগৰীয় অঞ্চলত নিজৰ ব্যৱসায়িক সাম্ৰাজ্য সফলতাৰে সম্প্ৰসাৰণ কৰি ভাৰতৰ পৰা সামগ্ৰী আৰু উৎপাদনৰ উৎস বিচাৰি ভাৰত-উপসাগৰীয় বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক শক্তিশালী আৰু বিকাশত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছে ।
তদুপৰি উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ ভিতৰত বিভিন্ন খণ্ডৰ বিকাশত কেইবাজনো ব্যক্তি, ভাৰতীয় উদ্যোগী, পেছাদাৰী আৰু কোম্পানীয়ে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰি আছে । শেহতীয়াকৈ সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ সৈতে অনুষ্ঠিত মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি আৰু আলোচনাৰ সময়ত ভাৰত-জিচিচি এফটিএৰ সৈতে মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাটো নিঃসন্দেহে ভাৰত আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰ সৈতে মিল আছে ।
উপসাগৰীয় অঞ্চলত সমৃদ্ধিশালী ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজিত জনসংখ্যাৰ ইতিবাচক দিশৰ বিপৰীতে এনে কিছুমান চিন্তনীয় বিষয়ো আছে, যিবোৰৰ ওপৰত মনোযোগ দিয়াৰ প্ৰয়োজন আছে । শ্ৰমিকৰ প্ৰতি বেয়া ব্যৱহাৰ, তেওঁলোকক ভাৰতলৈ ঘূৰি অহাৰ স্বাধীনতাত বাধা, জীৱন-যাপন আৰু কৰ্মৰ অযোগ্য অৱস্থা, কাৰাগাৰত ভাৰতীয় বন্দীসকলে সন্মুখীন হোৱা কঠোৰ শাস্তি আদিৰ সন্দৰ্ভতো বাতৰি ওলাইছে ।
তদুপৰি, এজন শ্ৰমিকক বিতাড়নৰ বাবে প্ৰাথমিক নিয়োগকৰ্তাৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক কৰা কাফালা ব্যৱস্থাই এক জটিল আইনী প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰে । এই ব্যৱস্থাৰ বাবে ভাৰতীয় মিছনসমূহে বিভিন্ন কাৰণত নিজৰ নিয়োগকৰ্তা এৰি যোৱা আৰু বিতাড়িত কৰিব নোৱৰা মহিলা শ্ৰমিকসকলক ৰখাৰ বাবে অস্থায়ী কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছে ।
উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আকৰ্ষণ আৰু ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে নিজৰ আকাংক্ষিত গন্তব্যস্থান আৰু কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰাত সন্মুখীন হোৱা অসুবিধাসমূহ চিত্ৰিত কৰিবলৈ বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈ 'গ'ট'ৰ (Goat) দৰে কেইবাখনো ভাৰতীয় ছবি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে ।
আনকি বিশ্বই অভূতপূৰ্ব প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হোৱা ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়তো উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ বেছিভাগ দেশেই কিছুমান নিৰ্দিষ্ট পেছাদাৰী ভাৰতীয় নাগৰিক আৰু কাৰাগাৰত শাস্তি ভুগি থকাসকলক ঘূৰাই পঠোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল । এই অনুৰোধে ভাৰত চৰকাৰৰ সন্মুখত এক গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিছিল ।
চলিত যুদ্ধৰ মাজতো উপসাগৰীয় অঞ্চলে স্থিতিস্থাপকতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে আৰু নিজ নিজ দেশত কাম কৰা বা বসবাস কৰা প্ৰব্ৰজনকাৰী সম্প্ৰদায়ক সহায় কৰিছে । কিন্তু এইটো প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে যে জটিল অৰ্থনৈতিক খণ্ডসমূহৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত উপসাগৰীয় অঞ্চলসমূহে এই উত্তেজনা কিমান দিন সহ্য কৰিব পাৰিব আৰু বিকাশ আৰু সমৃদ্ধি বজাই ৰাখিব পাৰিব ।
ইৰাণত বৰ্ধিত অশান্তি বা অস্থিৰতাই উপসাগৰীয় অঞ্চলটোৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে এক উল্লেখযোগ্য চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰিব । ফলস্বৰূপে যদি বৃহৎ পৰিসৰত ভাৰতীয় ঘূৰি আহে তেন্তে ভাৰত তেওঁলোকৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰিবলৈ সাজু হোৱা উচিত । দক্ষিণ ভাৰতৰ বেছিভাগ ৰাজ্যয়ে উপসাগৰীয় অঞ্চলত থকা নিজ নিজ ৰাজ্যৰ শ্ৰমিকৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে পৃথক বিভাগ বা ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছে ।
স্থানীয় চৰকাৰ আৰু নিজ নিজ ৰাজ্য চৰকাৰৰ সমন্বয়ত তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰকৃতিৰ বাবে সাধাৰণ আৰু বিশেষকৈ উপসাগৰীয় অঞ্চলত প্ৰবাসী ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয় আৰু ইয়াৰ মিছনসমূহে আগবাঢ়ি আছে । পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই দেশসমূহৰ পৰিস্থিতিৰ মূল্যায়ন আৰু তেওঁলোকৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয় ।
(ঘোষণা : এই লেখাত প্ৰকাশ কৰা তথ্য আৰু মতামতসমূহ লেখকৰ নিজস্ব আৰু ই ইটিভি ভাৰতৰ মতামত প্ৰতিফলিত নকৰে ।)
