খামেইনীৰ মৃত্যুৰ পিছত কোন হ'ব ইৰাণৰ শীৰ্ষ নেতা ?

নতুন দিল্লী : আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ যৌথ আক্ৰমণত ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা আয়াতুল্লাহ আলী খামেইনীৰ মৃত্যুৰ লগে লগে এতিয়া মধ্য প্ৰাচ্যৰ দেশখনত অস্থিৰতাৰ সৃষ্টি হৈছে । ইফালে শাসন ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তনৰো বতাহ বলিছে । ইৰাণ ষ্টেট টেলিভিছনৰ মতে দেশখনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মাছুদ পেজেছকিয়ান আৰু আন দুজন শীৰ্ষ বিষয়াই এই সময়খিনিত ইৰাণৰ নেতৃত্ব ল'ব । ১৯৮৯ চনত আয়াতুল্লাহ ৰুহোল্লা খামেইনীৰ মৃত্যুৰ পিছত ১৯৭৯ চনত ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতাৰ কাৰ্যালয়ত ক্ষমতাৰ পৰিৱৰ্তন মাত্ৰ এবাৰ হে হৈছিল । বিপ্লৱৰ মূল ব্যক্তি হিচাপে ইৰাকৰ সৈতে ৮ বছৰীয়া যুদ্ধৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ পিছত খামেইনীয়ে ৮৬ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰে ।

ইৰাণৰ ক্ষমতাৰ জটিল ভাগ-বটোৱাৰা কৰা ছিয়া শাসন ব্যৱস্থাৰ মূলতে আছে এইগৰাকী সৰ্বোচ্চ নেতা আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ সকলো বিষয়তে তেওঁৰ চূড়ান্ত মতামত থাকে । তেওঁ দেশৰ সামৰিক বাহিনী আৰু শক্তিশালী ৰিভল্যুচনেৰী গাৰ্ডৰ মুখ্য সেনাধ্যক্ষ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে ।

ইৰাণৰ আইন অনুসৰি এচেম্বলী বিশেষজ্ঞই 'যথাসম্ভৱ সোনকালে' নতুন সৰ্বোচ্চ নেতা বাছি ল'ব লাগিব । কিন্তু তেতিয়ালৈকে নেতৃত্ব পৰিষদে সকলো কৰ্তব্য সাময়িকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰে ।

ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, দেশৰ ন্যায়পালিকাৰ মুৰব্বী আৰু ইৰাণৰ এক্সপিডিয়েন্সি কাউন্সিলে নিৰ্বাচিত কৰা গাৰ্ডিয়ান কাউন্সিলৰ সদস্যৰে গঠিত এই এচেম্বলীত সৰ্বোচ্চ নেতাক পৰামৰ্শ দিয়াৰ লগতে এচেম্বলীৰ বিবাদ নিষ্পত্তি কৰা হয় ।

খামেইনীৰ অন্যতম উপদেষ্টা মহম্মদ মখবেৰৰ উদ্ধৃতি দি ষ্টেট টেলিভিছনত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰপতি পেজেছকিয়ানৰ উপৰিও ইৰাণৰ ন্যায়পালিকাৰ মুৰব্বী গোলামহুছেইন মহছেনি এজেই আৰু দেশখনৰ আইনী পৰিষদৰ আন এজন বিষয়াই এই পৰিৱৰ্তনকামী চৰকাৰক পৰিচালনা কৰিব ।

এতিয়া কি হ'ব ?

এচেম্বলীৰ বিশেষজ্ঞৰ ৮৮ জনীয়া পেনেলে সৰ্বোচ্চ নেতাক নিযুক্তি দিয়ে । পেনেলে ইচ্ছা কৰিলে আঁতৰাবও পাৰে, যদিও সেয়া কেতিয়াও হোৱা নাই ।

এই পেনেল সম্পূৰ্ণৰূপে ছিয়া ধৰ্মীয়া নেতাৰে গঠিত যিসকল প্ৰতি ৮ বছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচিত হয় আৰু যাৰ প্ৰাৰ্থিত্ব ইৰাণৰ সাংবিধানিক গাৰ্ডিয়ান কাউন্সিলৰ দ্বাৰা অনুমোদিত হয় । সেই সংস্থাটোৱে ইৰাণৰ বিভিন্ন নিৰ্বাচনত প্ৰাৰ্থীক অযোগ্য ঘোষণা কৰাৰ বাবে পৰিচিত আৰু বিশেষজ্ঞ এচেম্বলী ইয়াৰ পৃথক নহয় । ২০১৫ চনত বিশ্ব শক্তিসমূহৰ সৈতে পাৰমাণৱিক চুক্তি কৰা তুলনামূলকভাৱে মধ্যপন্থী ইৰাণৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি হাছান ৰৌহানীক ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত বিশেষজ্ঞ এচেম্বলীৰ নিৰ্বাচনত বাধা প্ৰদান কৰিছিল গাৰ্ডিয়ান কাউন্সিলে ।

উত্তৰাধিকাৰ সম্পৰ্কে আলোচনা আৰু ইয়াৰ ওপৰত ষড়যন্ত্ৰ জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিৰ পৰা দূৰত থাকে, যাৰ বাবে কোন শীৰ্ষ প্ৰতিদ্বন্দ্বী হ'ব পাৰে সেইটো জনা কঠিন হৈ পৰে ।

সম্ভাৱ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী

ইয়াৰ পূৰ্বে ভবা হৈছিল যে খামেইনীৰ সমৰ্থনকাৰী কট্টৰপন্থী ৰাষ্ট্ৰপতি ইব্ৰাহিম ৰাইচীয়ে হয়তো ক্ষমতা দখলৰ চেষ্টা কৰিব । অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ মে' মাহত হেলিকপ্টাৰ দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ মৃত্যু হয় । একেদৰে খামেইনীৰ এজন পুত্ৰ মোজতাবা ৫৬ বছৰীয়া ছিয়া ধৰ্মীয় নেতাক সম্ভাৱ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে দেখা যাব পাৰে যদিও তেওঁ কেতিয়াও চৰকাৰী পদত অধিষ্ঠিত হোৱা নাই । কিন্তু এজন শীৰ্ষ নেতাৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ পৰা পুত্ৰলৈ আসনৰ বদলি হ'লে ক্ষোভৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে । কেৱল ধৰ্মীয় নেতাক শাসনৰ সমালোচনা কৰা ইৰাণীসকলৰ মাজতেই নহয় ব্যৱস্থাটোৰ সমৰ্থকসকলৰ মাজতো ক্ষোভৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে । কিছুমানে হয়তো ইয়াক অনা ইছলামিক আৰু ১৯৭৯ চনত আমেৰিকা সমৰ্থিত শ্বাহ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ চৰকাৰৰ পতনৰ পিছত নতুন, ধৰ্মীয় পৰিয়ালকেন্দ্ৰিক ৰাজ শাসন গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়া বুলিও ভাবে ।

খামেইনীয়ে নিজেও পূৰ্বে অনুগামীসকলক কৈছিল যে তেওঁ শীৰ্ষ নেতাৰ পদ বংশগত হোৱাটো নিবিচাৰে । নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি জুন মাহত ইজৰাইলৰ সৈতে ১২ দিনীয়া যুদ্ধৰ সময়ত যেতিয়া খামেইনীয়ে আত্মগোপন কৰি আছিল তেতিয়া তেওঁ ৩ জন প্ৰাৰ্থী চিনাক্ত কৰিছিল যিসকলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে শীঘ্ৰে নিযুক্তি দিব পৰা যাব ।

প্ৰাৰ্থীসকল আছিল ন্যায়পালিকাৰ মুৰব্বী গোলামহুছেইন মহছেনি এজেই; খামেইনীৰ মুখ্য কৰ্মচাৰী আলী আছগৰ হেজাজি আৰু সংস্কাৰবাদী শিবিৰৰ এজন মধ্যপন্থী ধৰ্মীয় নেতা আৰু আয়াতুল্লাহ ৰুহোল্লাহ খামেইনীৰ নাতি হাছান খামেইনী ।

লগতে পঢ়ক :মধ্য প্ৰাচ্যৰ অস্থিৰতাক লৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদতো তীব্ৰ বিতৰ্ক; গুটেৰেছে দিলে সকীয়নি