বাংলাদেশ শিবিৰত ৰোহিংগীয়া শিশুৰ সপোন

কক্স বজাৰ : চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ ম্যানমাৰৰ পৰা পলায়ন কৰা লাখৰো অধিক ৰোহিংগীয়া লোকে বাস কৰা বাংলাদেশৰ শৰণাৰ্থী শিবিৰৰ এটা সৰু শ্ৰেণীকোঠাত শিশুসকলে হাতত কিতাপ লৈ ভিৰ কৰিছেহি ৷ কক্স বজাত অৱস্থিত বিদ্যালয়খনৰ শিক্ষক মহম্মদ আমিনে কয় যে তেওঁলোকে এতিয়াও পাইলট, ডাক্তৰ বা অভিযন্তা হোৱাৰ সপোন দেখে ৷ তেওঁ কয়, "কিন্তু আমি নাজানো যে তেওঁলোকে কেতিয়াবা সীমিত সুযোগেৰে নিজৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’ব নেকি ৷"

যোৱা কিছু বছৰত ম্যানমাৰৰ পৰা পলায়ন কৰা ৰোহিংগীয়া লোকৰ আশ্ৰয় দিয়া শিবিৰত প্ৰায় ডেৰ লাখ শিশুৱে বাস কৰে, যাৰ বহুতেই ২০১৭ চনত এক নিৰ্মম সামৰিক দমনৰ সময়ত পলায়ন কৰে ৷ ৰোহিংগীয়া গাঁও জ্বলাই দিয়া আৰু সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰা এই অভিযানৰ সন্দৰ্ভত হেগৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শীৰ্ষ আদালতত গণহত্যাৰ গোচৰ ৰুজু হৈছে আৰু সোমবাৰৰ পৰা শুনানি আৰম্ভ হয় ৷

'গুৰুতৰ অভাৱ'

২০১৭ চনৰ পলায়নৰ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহায্য গোট আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিশু সংস্থা ইউনিচেফে তৎক্ষণাত বিদ্যালয় মুকলি কৰে ৷ শৰণাৰ্থীসকলক স্থায়ীভাৱে সংস্থাপন কৰাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ বাংলাদেশ চৰকাৰে ৰোহিংগীয়া শিশুসকলক ৰাষ্ট্ৰীয় বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু জাতীয় ভাষা বাংলা ভাষাত পঢ়াত বাধা দিছিল ৷

২০২৪ চনলৈকে ইউনিচেফ আৰু ইয়াৰ অংশীদাৰসকলে কক্স বজাৰ শিবিৰত ৬,৫০০ৰো অধিক শিক্ষণ কেন্দ্ৰ চলাইছিল, য’ত ৩ লাখ শিশুক শিক্ষা দিয়া হৈছিল ৷ কিন্তু এই ব্যৱস্থাটো অপৰিসীম হেঁচাত পৰিছে – ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ অধীনত আমেৰিকাৰ সাহায্য কৰ্তনৰ ফলত এই পৰিস্থিতি আৰু অধিক ভয়াৱহ হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত পুঁজিৰ ব্যাপক কৰ্তন ঘটিছিল আৰু ব্যাপকভাৱে বিদ্যালয় বন্ধ বা আকাৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল ৷

ইউনিচেফৰ ফাৰিয়া চেলিমে কয় যে বৰ্তমানৰ ব্যৱস্থাত শিশুসকলক প্ৰতিদিনে তিনি ঘণ্টাৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয় ৷ এই দৈনিক যোগাযোগৰ সময় যথেষ্ট নহয় ৷ শিবিৰসমূহত শৰণাৰ্থীসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ইউনাইটেড কাউন্সিল অৱ ৰহিংগাৰ সদস্য খিন মাউঙে কয় যে প্ৰদান কৰা শিক্ষাৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল ঘূৰি আহিলে ম্যানমাৰৰ বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত পুনৰ প্ৰৱেশ কৰিবলৈ প্ৰস্তুত নকৰে ৷ শিবিৰত শিক্ষকৰ তীব্র নাটনি হৈছে বুলিও তেওঁ কয় ৷

সাহায্য সংস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত ৩০ বছৰীয়া হাছিম উল্লাহ একমাত্ৰ শিক্ষক । এ এফ পিক দিয়া সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে মই ৬৫ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক দুটা শ্বিফ্টত বাৰ্মিজ ভাষা, গণিত, বিজ্ঞান, জীৱন দক্ষতা শিকাওঁ ৷ মই সকলো বিষয়ৰ বিশেষজ্ঞ নহয় ৷ অভিভাৱকসকলে এই অভাৱসমূহ আওকাণ নকৰে ।

তেওঁ লগতে কয়, "তেওঁলোকৰ বাবে শিক্ষাই হৈছে তেওঁলোকৰ সন্তানক শিবিৰ জীৱনৰ বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ একমাত্ৰ উপায় -- পুষ্টিহীনতা, আগতীয়া বিবাহ, শিশু শ্ৰমিক, সৰবৰাহ, অপহৰণ বা ম্যানমাৰৰ গৃহযুদ্ধত সশস্ত্ৰ গোটত বলপূৰ্বক নিযুক্তি আদি । ফলত কিছুমান পৰিয়ালে সাহায্য সংস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বিদ্যালয়ৰ উপৰিও নিজৰ সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যই আয়োজন কৰা অতিৰিক্ত শ্ৰেণীত অংশগ্ৰহণ কৰে ৷"

সাতটা সন্তানৰ পিতৃ জামিল আহমেদে কয় যে পুৱা আৰু গধূলি ডাঙৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে সম্প্ৰদায়ভিত্তিক হাইস্কুললৈ যায় ৷

"তেওঁলোকৰ ভাল শিক্ষক আছে আৰু একমাত্ৰ প্ৰয়োজনীয়তা হ'ল সামান্য টিউচন মাচুল", যিটো জামিলে কয় যে তেওঁ মাহিলী খাদ্য ৰেচনৰ এটা অংশ বিক্ৰী কৰি বহন কৰে ৷ বাংলাদেশ এখন সৰু দেশ য’ত সুযোগ সীমিত, তেওঁলোকে আমাক আশ্ৰয় দিয়াত মই আনন্দিত হৈছো ৷"

"ন্যায় আৰু শান্তি"

পোন্ধৰ বছৰীয়া হামিমা বেগমেও একেধৰণৰ পথ গ্ৰহণ কৰিছে, সাহায্য সংস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বিদ্যালয় আৰু কমিউনিটি হাইস্কুল দুয়োখনতে পঢ়িছে ৷

"মই কলেজলৈ যাব বিচাৰো ৷ মই মানৱ অধিকাৰ, ন্যায় আৰু শান্তিৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিব বিচাৰো—আৰু কেতিয়াবা মই মোৰ সমাজখনক নিজৰ দেশলৈ ঘূৰি অহাত সহায় কৰিম ৷" কিন্তু বিশেষকৈ ডাঙৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে এনে বিদ্যালয়ৰ চাহিদা পূৰণ কৰিব নোৱাৰাকৈয়ে কম ৷

২০২৪ চনত সাহায্য সংস্থা আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাৰ এটা দলে কৰা এক মূল্যায়নত দেখা গৈছে যে ৫ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ মাজত বিদ্যালয়ত উপস্থিতি প্ৰায় ৭০ শতাংশৰ পৰা ১৫ৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ মাজত ২০ শতাংশতকৈও কমলৈ হ্ৰাস পাইছে ৷ বিশেষকৈ যুৱতী বেয়াকৈ আক্ৰান্ত হয় বুলি অধ্যয়নটোত প্ৰকাশ পাইছে ৷ নামভৰ্তি কৰি থকাসকলৰ বাবেও শিক্ষাৰ স্তৰ নিম্ন হৈয়েই থাকে ৷

খিন মাউঙে কয় যে আমি এই বছৰ মধ্যবৰ্ষৰ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰিছিলো আৰু হাইস্কুলৰ ৭৫ শতাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ফেইল কৰিছিল ৷ গতিকে, ১৯ বছৰীয়া জাইতুন আৰা ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম ৷ ১২ বছৰ বয়সত কক্স বজাৰত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত এতিয়া চট্টগ্ৰামৰ এছিয়ান ইউনিভাৰ্চিটি ফৰ উইমেনত ডিগ্ৰী অধ্যয়নৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ সহায়ক কাৰ্যসূচীত স্থান লাভ কৰিছে ৷ কিন্তু তেওঁৰ সন্দেহ বহুতে তেওঁৰ পথ অনুসৰণ কৰিব পাৰিব ৷

পৰিয়ালসমূহে খাদ্যৰ খৰচ কষ্টেৰেই কৰিব পাৰে বুলি উল্লেখ কৰি তেওঁ কয় যে, "তেওঁলোকে ল'ৰা-ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনাত কেনেকৈ টকা খৰচ কৰিব ?"

লগতে পঢ়ক : লক্ষ্য মধ্য প্ৰাচ্যত শান্তি প্ৰতিষ্ঠা: শান্তি ব'ৰ্ডৰ অংশ হ'বলৈ মোদীক আহ্বান ট্ৰাম্পৰ