ETV Bharat / health

কিয় কৰা হয় গাখীৰৰ পেষ্টুৰাইজেচন ? জানো আহক ইয়াৰ কাৰণ

গাখীৰৰ পেষ্টুৰাইজেচন কিয় কৰা হয় পেষ্টুৰাইজেচন কি আৰু ইয়াক কৰোৱাটো কিয় প্ৰয়োজনীয়, জানো আহক-

Understanding Milk Pasteurization
কিয় কৰা হয় গাখীৰৰ পেষ্টুৰাইজেচন ? জানো আহক ইয়াৰ কাৰণ (GETTY IMAGES)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : October 30, 2025 at 4:49 PM IST

4 Min Read
Choose ETV Bharat

গাখীৰক ‘সম্পূৰ্ণ আহাৰ’ বুলি গণ্য কৰা হৈছে ৷ স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, যদি আপুনি কোনো কাৰণত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব পৰা নাই, তেন্তে আপুনি এগিলাচ গাখীৰ খাই আহাৰৰ ঠাই পূৰণ কৰিব পাৰে ৷ গাখীৰৰ পুষ্টিগুণ বেছি, যাৰ বাবে শিশুৰ পৰা প্ৰাপ্তবয়স্কলৈকে সকলোৱে খাব পাৰে ৷ গাখীৰ খোৱাৰ ফলত হাড় শক্তিশালী হোৱাই নহয়, পেশীও মজবুত হয় আৰু বহুতো স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা ৰোধ কৰাত সহায় কৰে ৷ আগতে বেছিভাগ মানুহে হয় ঘৰতে গৰু বা ম’হ পালন কৰিছিল ৷ কিন্তু এতিয়া পেকেটত ভৰোৱা গাখীৰৰ চাহিদা যথেষ্ট বেছি, বিশেষকৈ চহৰত বহু লোক পেকেটত ভৰোৱা গাখীৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল ৷ ইয়াৰ বাবে ইয়াক পেষ্টুৰাইজেচন কৰা হয় ৷ পেষ্টুৰাইজেচন কি আৰু কিয় কৰা হয়, জানো আহক-

গাখীৰৰ উপৰিও আন বহুতো সামগ্ৰী পেষ্টুৰাইজ কৰি তাৰ পিছত পেকেজ কৰা হয় ৷ কিন্তু ইয়াৰ আঁৰৰ কাৰণ আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰডাক্টটোৰ ওপৰত আপুনি জানেনে ? এই প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়াৰ লগতে আমি গাখীৰৰ পৰা পোৱা পুষ্টিকৰ উপাদানৰ বিষয়েও জানিব পাৰিম ৷

১০০ গ্ৰাম গাখীৰত কিমান পুষ্টিকৰ উপাদান থাকে ?

আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি ১০০ গ্ৰাম গাখীৰত ৩.২৭ গ্ৰাম প্ৰ’টিন, ১২৩ মিলিগ্ৰাম কেলচিয়াম, ১১.৯ মিলিগ্ৰাম মেগনেছিয়াম, ১০১ মিলিগ্ৰাম ফছফৰাছ, ১৫০ মিলিগ্ৰাম পটাছিয়াম, ৩৭.৯ মাইক্ৰ’গ্ৰাম আয়’ডিন, আৰু ১.০ মাইক্ৰ’গ্ৰাম চেলেনিয়াম থাকে ৷ ভিটামিনসমূহৰ ভিতৰত বি ১২, ভিটামিন এ, লুটিন, জিএক্সান্থিন, ভিটামিন ডি, ভিটামিন বি ৬, বি ১, বি ২, আৰু বি ৩ আদি অন্তৰ্ভুক্ত ৷

পেষ্টুৰাইজেচন মানে কি ?

পেষ্টুৰাইজেচন হৈছে এনে এক প্ৰক্ৰিয়া য’ত গাখীৰক নিৰ্দিষ্ট উষ্ণতালৈ গৰম কৰি তাৰ পিছত দ্ৰুতগতিত ঠাণ্ডা কৰা হয় ৷ এই প্ৰক্ৰিয়াত চেনি, ক্ষতিকাৰক বেক্টেৰিয়া, ভেঁকুৰ আদি নোহোৱা হয় ৷ ইয়াৰ ফলত গাখীৰ অধিক দিনলৈ সুৰক্ষিত হৈ থাকে ৷ ইয়াৰ ফলত গাখীৰৰ শেল্ফ লাইফ বৃদ্ধি হোৱাই নহয় বহু ৰোগৰ পৰাও ৰক্ষা পৰে ৷ এই কাৰণেই কেঁচা গাখীৰ খোৱাৰ আগতে সিজাই লোৱাটো বাঞ্ছনীয় ৷

পেষ্টুৰাইজেচন কোনে আৰম্ভ কৰিছিল ?

বিয়েৰ, ৱাইন, গাখীৰ আদি খাদ্যত থকা ক্ষতিকাৰক বেক্টেৰিয়া নিধনৰ বাবে ১৯ শতিকাত লুই পেষ্টুৰে পেষ্টুৰাইজেচন প্ৰক্ৰিয়া উদ্ভাৱন কৰিছিল ৷ জলাতংক আৰু এন্থ্ৰেক্সৰ দৰে গুৰুতৰ ৰোগৰ ভেকচিনো প্ৰস্তুত কৰিছিল ৷

বিশেষজ্ঞসকলৰ মতামত কি ?

নাৰায়ণা চিকিৎসালয়ৰ চিকিৎসক ডাঃ মুকেশ নন্দনে কয় যে, পেষ্টুৰাইজেচন প্ৰক্ৰিয়াত গাখীৰ ৭২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ উষ্ণতালৈ গৰম কৰি তাৰ পিছত দ্ৰুতগতিত ঠাণ্ডা কৰা হয় ৷ এই প্ৰক্ৰিয়াটো গাখীৰত থকা সকলো বেক্টেৰিয়াক নিধন কৰিবলৈ কৰা হয়, কিয়নো কেঁচা গাখীৰৰ ফলত বহু সংক্ৰমণ হ’ব পাৰে ৷

কি কি সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে ?

ডাঃ মুকেশ নন্দনে কয় যে, যদি গাখীৰ পেষ্টুৰাইজ বা সিজোৱা নহয় আৰু কেঁচা গাখীৰ খোৱা হয় তেন্তে যক্ষ্মা, ব্ৰোছেলী, টাইফয়েডৰ দৰে সমস্যাৰ সম্ভাৱনা থাকে ৷ এই সংক্ৰমণবোৰে ম’হ বা গৰুৰ থুৰ পৰা বা পৰিৱেশৰ পৰা আমাৰ পেটত উপনীত হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত আমাৰ অসুস্থ হৈ পৰে ৷

পুষ্টিকৰ উপাদানৰ ওপৰত প্ৰভাৱ

প্ৰায়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন হয় যে পেষ্টুৰাইজেচনৰ সময়ত গাখীৰ গৰম কৰিলে ইয়াৰ পুষ্টিকৰ মূল্যত প্ৰভাৱ পৰেনে ? এই প্ৰক্ৰিয়াত গাখীৰ মাত্ৰ ১৫ ছেকেণ্ডৰ বাবে গৰম কৰা হয়, আৰু উষ্ণতা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় ৷ গতিকে ই কেৱল বেক্টেৰিয়াক নিধন কৰে আৰু গাখীৰৰ পুষ্টিকৰ মূল্যত কোনো প্ৰভাৱ নপৰে ৷

উৎস

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12026572/

লগতে পঢ়ক

  1. গাখীৰ আমিষ নে নিৰামিষ ? জানি লও আহক
  2. দুগ্ধজাত সামগ্ৰী খাওতে অসুবিধা হয় নেকি ? ইয়াৰ কাৰণ কি জানেনে
  3. শীতকালত গৰম গাখীৰৰ সৈতে খেজুৰ খোৱাৰ এই আচৰিত উপকাৰিতা জানি লওক