প্ৰজনন স্বাস্থ্য সজাগতা: পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ সিদ্ধান্তত কেনেদৰে সহায় কৰে ?
আগতীয়াকৈ প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে নাজানিলে কেনে সমস্য়াৰ সৃষ্টি হয় জানিবলৈ পঢ়ক...

Published : August 24, 2026 at 3:34 PM IST
সাম্প্ৰতিক সময়ত বন্ধ্যাত্বৰ সমস্য়াই জটিল ৰূপ ধাৰণ কৰিছে । চাৰিওফালে ইনফাৰ্টিলিটি ক্লিনিকবোৰ কাঠফুলাৰ দৰে গঢ়ি উঠাটোৱেই এই কথাৰেই ইংগিত দিয়ে । সেইবাবে প্ৰতিৰোধমূলক স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় এক নতুন আলোচনা আৰম্ভ হৈছে । প্ৰজনন স্বাস্থ্য সজাগতা হৈছে এই আলোচনাৰ বিষয় ।
অৱেশ্য়ে ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে সকলোৱে সন্তান জন্ম দিয়াৰ কথা চিন্তা কৰি দুশ্চিন্তাত পৰিব লাগিব । বৰং আগতীয়াকৈ প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে জানিলে মানুহে সঠিক তথ্য লাভ কৰিব পাৰিব । ইয়াৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যতে সঠিক আৰু ব্য়ক্তিগতভাৱে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সহায়ক হ'ব ।
এই সন্দৰ্ভত পুনেৰ পিচিএমচিৰ নোভা আইভিএফ ফাৰ্টিলিটিৰ বন্ধ্যাত্ব বিশেষজ্ঞ ডাঃ কল্যাণী এম ৰাজপুৰোহিতে কয়, “প্ৰজনন সাক্ষৰতাত বয়স, ঋতুস্ৰাৱৰ স্বাস্থ্য, হৰম’ন, জীৱনশৈলী আৰু চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ দৰে কাৰকে গৰ্ভাৱস্থাত কেনে প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে সেই কথা বুজি পাব পাৰে । তেওঁক চাপ সৃষ্টিৰে ভয় খুউৱা নহয় । এয়া হৈছে মানুহক তেওঁলোকৰ প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে পৰ্যাপ্ত তথ্য প্ৰদান কৰা যাতে তেওঁলোকে পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব পাৰে ।”
এই সংকটৰ পূৰ্বে প্ৰতিৰোধমূলক স্বাস্থ্যসেৱা মৌলিকভাৱে তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। উৰ্বৰতাৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত ।
উৰ্বৰতা কেৱল শিশুৰ বাবে চেষ্টা কৰা কথোপকথন নহয়
সন্তান জন্মদিয়াৰ ক্ষমতা বুলিলে কেৱল গৰ্ভধাৰণকে বিজোৱা বুলি ভাবে । প্ৰজনন ক্ষমতা বুলিলে মানুহে ইয়াক প্ৰায়ে কেৱল গৰ্ভাৱস্থাৰ সৈতে জড়িত কৰি ৰাখে । আপুনি যেতিয়া সন্তান জন্ম দিবলৈ বিচাৰে তেতিয়াই আপুনি প্ৰজনন ক্ষমতাৰ কথা ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰে । যদি গৰ্ভাৱস্থা হয়, তেন্তে কোনো কথা নাই আৰু যদি নহয়, তেতিয়াহ'লে আপুনি এই বিষয়ে পৰীক্ষা আৰম্ভ কৰক; কিন্তু প্ৰজনন স্বাস্থ্য বহুত আগতে সূচনা দিয়ে ।
উদাহৰণ স্বৰূপে ঋতুচক্ৰই এগৰাকী মহিলাৰ প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে উপযোগী তথ্য প্ৰদান কৰিব পাৰে । ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অনিয়মিত মাহেকীয়া, মাহেকীয়া নোহোৱা বা অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি ৰক্তক্ষৰণ হ'লে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে “মোৰ শৰীৰটো কেনেকুৱা” বুলি উলাই কৰা অনুচিত । সন্তান জন্মদানৰ ক্ষমতা বুলিলে কেৱল গৰ্ভধাৰণকে বুজোৱা হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ লগত জড়িত অন্যান্য শাৰীৰিক আৰু স্বাস্থ্যগত দিশবোৰ মানুহে সহজে বুজি নাপায়।
ইয়াৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি ডাঃ ৰাজপুৰোহিতে কয় যে এনে পৰিৱৰ্তন কেতিয়াবা পিএমঅ’এছ (পূৰ্বতে পিচিঅ’এছ নামেৰে জনাজাত), থাইৰয়ডৰ সমস্য়া, এণ্ডোমেট্ৰিঅ'ছিছ বা অন্যান্য হৰম’ন আৰু প্ৰজনন সমস্যাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে । ধৰণবোৰ লক্ষ্য কৰাটোৱে ইয়াত উপযোগী অভ্যাস । যদি কিবা এটা ধাৰাবাহিকভাৱে সলনি হৈছে তেতিয়া পেছাদাৰী স্বাস্থ্যসেৱাৰ সৈতে আলোচনা বিষয়টো আলোচনা কৰা উচিত ।
বয়স এটা উৰ্বৰতা কাৰক, নৈতিক বিচাৰ নহয়
বিশেষকৈ মহিলাৰ বাবে উৰ্বৰা সাক্ষৰতাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈছে বয়স । সাধাৰণতে মহিলাৰ বয়স যিমানেই বৃদ্ধি হৈ থাকে সিমানেই ডিম্বাণুৰ সংখ্যা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে । আনহাতে পুৰুষেও বয়সৰ লগে লগে শুক্ৰাণুৰ গুণাগুণৰ পৰিৱৰ্তন অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰে । অৱেশ্য়ে ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে এটা বিশেষ বয়সৰ পিছত গৰ্ভধাৰণ কৰিব নোৱাৰে ।
ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল প্ৰজনন জীৱবিজ্ঞানে আমাৰ কেৰিয়াৰৰ সময়সীমা, বিয়াৰ সময়সীমা বা পাঁচ বছৰীয়া পৰিকল্পনা অনুসৰণ কৰাটো বাধ্যতামূলক নহয়। ইয়াতেই প্ৰজনন ক্ষমতাৰ সাক্ষৰতা উপযোগী হ’ব পাৰে । বয়স আৰু সন্তান জন্মদানৰ ক্ষমতাৰ সম্পৰ্ক জনাটোৱে মানুহক সকলো কথা স্পষ্টভাৱে জানিবলৈ আৰু সজাগ হৈ সঠিক সিদ্ধান্ত লোৱাত সহায় কৰে । এই ক্ষেত্ৰত এটা পৰিয়ালৰ বাবে কেতিয়া চেষ্টা কৰিব লাগে, চিকিৎসাৰ পৰামৰ্শ উপযোগী হ’ব পাৰে নেকি আৰু পৰিস্থিতি সলনি হ’লে কি বিকল্প উপলব্ধ হ’ব পাৰে আদি বিষয়েও প্ৰাভনিত কৰিব পাৰে ।
ঋতুচক্ৰই স্বাস্থ্যৰ উপযোগী তথ্যও প্ৰদান কৰিব পাৰে । হঠাতে যেতিয়া মাহেকীয়া চক্ৰ অনিয়মিত হোৱা, মাহেকীয়া নোহোৱা, অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি ৰক্তক্ষৰণ বা অন্যান্য উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনে যেতিয়া স্থায়ী ৰূপ ল'বলৈ ধৰে তেতিয়া সকলোৱে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা উচিত।
পিএমঅ’এছ, থাইৰয়ডৰ সমস্য়া আৰু এণ্ডোমেট্ৰিঅ'ছিছৰ দৰে অৱস্থাই প্ৰজনন স্বাস্থ্যত প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ আশংকা থাকে । সেইবাবে এনে অৱস্থা আগতীয়াকৈ চিনাক্তৰ লগতে পৰিচালনা কৰা টোসামগ্ৰিক প্ৰজনন স্বাস্থ্য সুৰক্ষিত কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হ’ব পাৰে । এইটো উৰ্বৰা সাক্ষৰতাৰ অন্যতম ব্যৱহাৰিক ৰূপ । আপোনাৰ বাবে কি স্বাভাৱিক সেইটো জানি লোৱা উচিত । এয়া কেতিয়া সলনি হৈছে লক্ষ্য কৰাৰ লগতে স্থায়ী লক্ষণসমূহ স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে স্বাভাৱিক কৰিব নিদিব ।
প্ৰজনন ক্ষমতাৰ সমস্যা “মহিলাৰ সমস্যা” নহয়
গৰ্ভধাৰণত অসুবিধা হোৱাটো মহিলাগৰাকীৰ স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে পৰীক্ষা কৰিবলগীয়া কথা । সকলোৱে মনত ৰখা উচিত যে প্ৰজনন ক্ষমতাৰ সমস্যা দুয়োগৰাকী সংগীৰ ওপৰতেই প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
এই সন্দৰ্ভত ডাঃ ৰাজপুৰোহিতে কয়," যেতিয়া দম্পতীয়ে গৰ্ভধাৰণত অসুবিধা পায় তেতিয়া দুয়োগৰাকী সংগীৰে পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে । গৰ্ভাৱস্থাত দুটা প্ৰজনন তন্ত্ৰই একেলগে কাম কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হয় । গতিকে সমীকৰণটোৰ মাত্ৰ আধা অংশৰ অনুসন্ধান কৰিলে সম্পূৰ্ণ ছবিখন লাভ কৰাটো সম্ভৱ নহয় । পুৰুষৰ বাবে বীৰ্য বিশ্লেষণে পুৰুষৰ প্ৰজনন ক্ষমতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশসমূহৰ মূল্যায়নত সহায় কৰিব পাৰে । ই তুলনামূলকভাৱে প্ৰত্য়ক্ষ পৰীক্ষা আৰু ই প্ৰজনন ক্ষমতাৰ মূল্যায়নৰ সময়ত উপযোগী তথ্য প্ৰদান কৰিব পাৰে ।"
আপোনাৰ জীৱনশৈলী আপোনাৰ প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ অংশ
ডাঃ ৰাজপুৰোহিতে কয় যে ইয়াত প্ৰজনন ক্ষমতা প্ৰতিৰোধমূলক স্বাস্থ্যসেৱাৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ আন এটা কাৰণ হ’ল: উৰ্বৰা স্বাস্থ্যক প্ৰভাৱিত কৰা বহুতো অভ্যাস আমি ইতিমধ্যে জনা । একেবোৰ অভ্যাসেই সাধাৰণ স্বাস্থ্যক প্ৰভাৱিত কৰে । ধূমপান, মদ্যপান, মেদবহুলতা, খাদ্যৰ অভাৱ, অপৰ্যাপ্ত শাৰীৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ, মানসিক চাপ আৰু অপৰ্যাপ্ত টোপনি এই সকলোবোৰেই প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে । ইয়াৰ কোনোটোৱেই নাটকীয় জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন নাই ।
এনে সমস্য়াৰ পৰা হাতসাৰিবলৈ ভাল খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে নিয়মিতভাৱে খোজ কঢ়া, পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে টোপনি, ধূমপান , মদ্যপানৰ অভ্য়াস ত্য়াগ কৰিব লাগিব । তদুপৰি প্ৰয়োজনত ওজন স্বাভাৱিক কৰা , প্ৰাপ্তবয়স্ক জীৱনৰ স্থায়ী বৈশিষ্ট্য হিচাপে গণ্য নকৰি স্থায়ী মানসিক চাপৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত ।
উৰ্বৰতা পৰীক্ষা সঁজুলিহে, ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা যন্ত্ৰ নহয়
উৰ্বৰা পৰীক্ষাই অতিৰিক্ত তথ্য দিব পাৰে যদিও ইয়াৰ সঠিক ব্যাখ্যা কৰাটো প্ৰয়োজন আছে । এই প্ৰসংগত ডাঃ ৰাজপুৰোহিতে কয় যে ডিম্বাশয়ৰ সংৰক্ষণৰ মূল্যায়নত সহায় কৰিব পৰা এএমএইচ আৰু বীৰ্য বিশ্লেষণৰ দৰে পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন আছে ।
ৰক্তচাপ, ডায়েবেটিছ আৰু হৃদৰোগ সম্পৰ্কীয় কথা-বতৰাৰ সমান্তৰালভাৱে উৰ্বৰা সাক্ষৰতাই স্থান লাভ কৰিব লাগে । কাৰণ এনে জ্ঞানে মানুহক বিকল্প সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে । সন্তান লাগে নে নাই আজিয়েই সিদ্ধান্ত লোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই; কিন্তু প্ৰতিবোৰে অনিয়মিত মাহেকীয়া বা নিশা বেয়া টোপনিৰ বাবে চিন্তা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন অলপ সতৰ্কতাৰ ।
লগতে পঢ়ক:কেম'থেৰাপীৰ বিকল্প; কৰ্কটৰ নতুন 'স্মাৰ্ট' ঔষধ প্ৰস্তুত গুৱাহাটী আইআইটি বিজ্ঞানীৰ
বিশ্ব মহ দিৱস ২০২৬ :গোলকীয় প্ৰভাৱৰ বাবে মহৰ দ্বাৰা বিয়পা ৰোগ বৃদ্ধি

