ETV Bharat / health

ডায়েবেটিছ মহিলাৰ বাবে কিয় বেছি বিপজ্জনক ? কি কয় গৱেষণাই ?

ডায়েবেটিছ বা মধুমেহ ৰোগ পুৰুষতকৈও মহিলাসকলৰ বাবে অতি ভয়ংকৰ । তাৰ কাৰণবোৰ জানি লওক ।

Diabetes affects women differently from men
ডায়েবেটিছ মহিলাৰ বাবে কিয় বেছি ঘাতক (ETV Bharat)
author img

By ETV Bharat Assamese Team

Published : April 24, 2026 at 2:52 PM IST

6 Min Read
Choose ETV Bharat

চিকিৎসকসকলে সমগ্ৰ ভাৰততে মহিলাৰ মাজত টাইপ ২ ডায়েবেটিছ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে । কিন্তু ৰোগীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিয়ে কেৱল উদ্বিগ্নৰ কাৰণ নহয় । বিশেষজ্ঞসকলক আটাইতকৈ চিন্তিত কৰাৰ বিষয়টো হৈছে যে ডায়েবেটিছে পুৰুষতকৈ মহিলাৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত অধিক গুৰুতৰ জটিলতাৰ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে । উদাহৰণ হিচাপে ধৰি লওক দুজন মানুহে এখন বাহন একেটা পথেৰে চলাই গৈ আছে কিন্তু এখন বাহনৰ ব্ৰেক দুৰ্বল ৷ বিপদ আহিলে সেই বাহনৰ ক্ষতি বহুত বেছি হ'ব পাৰে ।

লিংগভেদে ডায়েবেটিছৰ প্ৰভাৱ

গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে মহিলাতকৈ পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত ডায়েবেটিছ বেছি হয় । নেশ্ব'নেল লাইব্ৰেৰী অৱ মেডিচিনত উল্লেখ থকা তথ্য অনুসৰি ডায়েবেটিছ ৰোগীৰ সংখ্যাৰ ফালৰ পৰা বিশ্বজুৰি মহিলাতকৈ পুৰুষৰ ১ কোটি ৭৭ লাখ বেছি । কিন্তু ডায়েবেটিছৰ চিকাৰ হ'লে মহিলাসকল প্ৰায়ে অধিক ভয়াৱহ পৰিণতিৰ সন্মুখীন হয় । অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ডায়েবেটিছে মহিলাৰ হৃদৰোগ, বৃক্কৰ ক্ষতি, হতাশা, হৰম'নৰ সমস্যাৰ সম্ভাৱনা অধিক বৃদ্ধি কৰে । উদাহৰণস্বৰূপে ৰিছাৰ্চ ছ'চাইটি ফৰ দ্য ষ্টাডি অৱ ডায়েবেটিছ ইন ইণ্ডিয়া (আৰএছএছডিআই)ৰ বিশেষজ্ঞসকলে এটা আকৰ্ষণীয় পৰিসংখ্যাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে ।

ডায়েবেটিছ নথকা পুৰুষতকৈ আক্ৰান্ত পুৰুষৰ হাৰ্ট এটেক হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৫০ শতাংশ বেছি । ইফালে ডায়েবেটিছ নথকা মহিলাতকৈ ডায়েবেটিছত আক্ৰান্ত মহিলাসকলে ১৫০ শতাংশ অধিক বিপদৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হয় ।

অৰ্থাৎ বিপদাশংকা তিনিগুণ ! গতিকে কম সংখ্যক মহিলা এই ৰোগত আক্ৰান্ত হ'লেও ইয়াৰ প্ৰভাৱ বহুত বেছি ভয়াৱহ হ'ব পাৰে ।

মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত কিয় চিন্তনীয়

মহিলাসকলৰ গোটেই জীৱনত অনন্য জৈৱিক পৰিৱৰ্তন দেখা যায়: যৌৱনকাল, ঋতুস্ৰাৱ, গৰ্ভাৱস্থা আৰু ৰজোনিবৃত্তি (মেনোপ'জ) । এই প্ৰতিটো পৰ্যায়তে হৰম'নৰ বৃহৎ পৰিৱৰ্তন দেখা যায় আৰু তেজৰ শৰ্কৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত হৰম'নে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে । ইয়াৰ ফলত মহিলাসকল বিপাকীয় ক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মাবলৈ অধিক দুৰ্বল হৈ পৰে ।

মহিলাসকল ডায়েবেটিছৰ চিকাৰ হোৱাৰ কেইবাটাও বিপদজনক কাৰক:

  • পেটৰ মেদবহুলতা
  • শাৰীৰিক শ্ৰমৰ অভাৱ
  • দীৰ্ঘদিনীয়া মানসিক চাপ
  • পৰিয়ালত ডায়েবেটিছৰ ইতিহাসত
  • সংশাধিত খাদ্যৰ অধিক ব্যৱহাৰ

মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ বিপজ্জনক কাৰক-

গৰ্ভাৱস্থাত হোৱা ডায়েবেটিছ : গৰ্ভাৱস্থাত কিছুমান মহিলাৰ ডায়েবেটিছ হয়, যি হৰম'নৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা সাময়িক অৱস্থা । প্ৰসৱৰ পিছত তেজৰ শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা স্বাভাৱিক হ'ব পাৰে যদিও সমস্যা ইয়াতেই শেষ নহয় । গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ হোৱা মহিলাসকলৰ পিছৰ পৰ্যায়ত টাইপ ২ ডায়েবেটিছ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বহুত বেছি ।

পিচিঅ'এছ : পিচিঅ'এছত আক্ৰান্ত মহিলাসকলে প্ৰায়ে ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা অনুভৱ কৰে অৰ্থাৎ তেওঁলোকৰ শৰীৰে ইনচুলিন ফলপ্ৰসূভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰে । ইয়াৰ ফলত ডায়েবেটিছ হোৱাৰ সম্ভাৱনা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায় ।

ৰজোনিবৃত্তি (মেনোপ'জ) : ৰজোনিবৃত্তিৰ ফলত আন এক বৃহৎ হৰম'নৰ পৰিৱৰ্তন আহে । ইষ্ট্ৰ'জেনৰ মাত্ৰা কমি যোৱাৰ লগে লগে তেজৰ শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা অধিক অভাৱনীয় হৈ পৰিব পাৰে । এই পৰ্যায়ত বহু মহিলাৰো ওজন বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ডায়েবেটিছৰ সম্ভাৱনা আৰু অধিক বৃদ্ধি পায় ।

প্ৰজনন ক্ষমতা

ডায়েবেটিছৰ এটা কম চৰ্চিত দিশ হ'ল ইয়াৰ প্ৰজনন ক্ষমতাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ । তেজত শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা অধিক হ'লে ঋতুচক্ৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে । কিছুমান মহিলাৰ মাহেকীয়া অনিয়মিত বা অস্বাভাৱিকভাৱে প্ৰচণ্ড ৰক্তক্ষৰণ হয় । গৰ্ভধাৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত অনিয়ন্ত্ৰিত ডায়েবেটিছে গৰ্ভধাৰণ অধিক কঠিন কৰি তুলিব পাৰে । গৰ্ভধাৰণ কৰিলেও অতিৰিক্ত বিপদ হ'ব পাৰে যেনে -

  • গৰ্ভপাত
  • জন্মগত বিসংগতি
  • সময়ৰ পূৰ্বে প্ৰসৱ
  • গৰ্ভাৱস্থাত উচ্চ ৰক্তচাপ

সেয়েহে ডায়েবেটিছত আক্ৰান্ত মহিলাসকলক পৰিয়াল পৰিকল্পনা কৰাৰ পূৰ্বে তেজৰ শৰ্কৰাৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলৈ চিকিৎসকে পৰামৰ্শ দিয়ে । মাতৃ আৰু সন্তান উভয়ৰে বাবে ই অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ । মহিলাসকলক অসমতাপূৰ্ণভাৱে আক্ৰান্ত কৰা আন এক জটিলতা হ'ল সংক্ৰমণ । প্ৰায় আধা সংখ্যক মহিলাই জীৱনৰ কোনো এটা সময়ত প্ৰস্ৰাৱ বা যোনিৰ সংক্ৰমণৰ চিকাৰ হয় । কিন্তু ডায়েবেটিছে ইয়াৰ সম্ভাৱনা যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰে । ডায়েবেটিছত আক্ৰান্ত মহিলাসকলে প্ৰস্ৰাৱনলীত সংক্ৰমণ আৰু শৰ্কৰাৰ সংক্ৰমণৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে । চিকিৎসা নকৰিলে এই সংক্ৰমণবোৰে বৃক্কৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে ।

জীৱনশৈলীৰ সমাধান

এটা ভাল খবৰ হৈছে যে জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তনে নাটকীয় পৰিৱৰ্তন আনিব পৰা কেইটামান প্ৰধান ৰোগৰ ভিতৰত টাইপ ২ ডায়েবেটিছ অন্যতম । চিকিৎসকে মহিলাসকলক ৩ টা ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব দিবলৈ কয় : খাদ্য, ব্যায়াম আৰু নিয়মীয়া পৰীক্ষণ ।

১. ডায়েবেটিছমুক্ত হৈ থাকিবলৈ এই খাদ্যবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ :

  • কম শৰ্কৰাযুক্ত শাক-পাচলি, যেনে-পালেং আৰু তিয়হ
  • গোমজাতীয় শস্য যেনে ব্ৰাউন ৰাইচ, ৰাগি, জোৱাৰ, ওটছ আৰু ডালিয়া
  • প্ৰটিনযুক্ত শস্য যেনে দাইল, স্প্ৰাউছ, কণী, মাছ, আৰু কম চৰ্বিযুক্ত মাংস
  • ফল-মূল যেনে আপেল, মধুৰীআম, অমিতা, জামু
  • বাদাম আৰু গুটি শস্য যেনে আলমণ্ড, আখৰোট, টোকমাহ আৰু ফ্লেক্সচিড আদি

সীমিত মাত্ৰাত খাবলগীয়া খাদ্যবোৰ :

  • চেনিযুক্ত পানীয়
  • ৰিফাইন আটা
  • বগা ৰুটি
  • অতি সংশাধিত খাদ্য

২. ব্যায়াম

তেজৰ শৰ্কৰা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে শাৰীৰিক শ্ৰম অন্যতম শক্তিশালী আহিলা । বিশেষজ্ঞসকলে প্ৰতি সপ্তাহত কমেও ১৫০ মিনিট মধ্যমীয়া ব্যায়ামৰ পৰামৰ্শ দিয়ে । ইয়াৰ ভিতৰত থাকিব পাৰে :

  • দ্ৰুতগতিত খোজকঢ়া
  • চাইকেল চলোৱা
  • সাঁতোৰ
  • যোগাসন
  • এৰ'বিক্স
  • স্কুৱেট আৰু লাঞ্জৰ দৰে ব্যায়াম

আনকি দিনটোত ৩০ মিনিট ব্যায়াম কৰিলেও শৰীৰত ইনছুলিনৰ সংবেদনশীলতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাব পাৰে ।

৩. নিয়মিতভাৱে পৰীক্ষা

নিয়মীয়াকৈ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয় । ফাষ্টিং ছুগাৰ আৰু HbA1cৰ দৰে তেজৰ পৰীক্ষাই চিকিৎসকক ডায়েবেটিছ কিমান ভালদৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছে সেইটো জনাত সহায় কৰে । আগতীয়াকৈ ধৰা পেলোৱা আৰু সময়মতে চিকিৎসা কৰিলে গুৰুতৰ সমস্যাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিব পাৰি ।

References:

লগতে পঢ়ক :

ইনছুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কেতিয়া গঢ়ি উঠে ?

কিয় দ্ৰুত গতিত বৃদ্ধি পাইছে ডায়েবেটিছত আক্রান্তৰ সংখ্যা ?

খাদ্য়াভ্য়াস-পৰিৱৰ্তিত জীৱনশৈলীয়ে শিশুৰ টাইপ ২ মধুমেহ কেনেদৰে বৃদ্ধি কৰিছে ?