ৰণবীৰৰ 'চিলিকন গহনা'ৰ পৰা অক্ষয় খান্নাৰ 'পাঠানী'লৈ... কেনেকৈ প্ৰস্তুত হৈছিল 'ধূৰন্ধৰ'ৰ সাজ-পোচাক ?
এক্সনৰ মাজতো গহনা পিন্ধিব বিচাৰিছিল ৰণবীৰে ! অক্ষয় খান্নাই পিন্ধিব বিচৰা নাছিল 'পাঠানী' কুৰ্তা-স্মৃতি চৌহানৰ আমোদজনক অভিজ্ঞতা, জানক 'ধূৰন্ধৰ'ৰ কষ্টিউম ডিজাইনাৰৰ মুখৰ পৰা-
By Seema Sinha
Published : March 18, 2026 at 8:46 PM IST
'ধূৰন্ধৰ' (Dhurandhar) বোলছবিখনৰ কষ্টিউম ডিজাইনাৰ স্মৃতি চৌহানে ৰণবীৰ সিং আৰু অক্ষয় খান্নাৰ লুকটো কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰিছিল, সেই বিষয়ে কিছু আমোদজনক তথ্য দিছে । অভিনেতা ৰণবীৰ সিঙে এক্সন দৃশ্যৰ শ্বুটিং কৰি থকাৰ সময়তো বিভিন্ন ধৰণৰ এক্সেছৰিজ (যেনে— গহনা বা আনুষংগিক সামগ্ৰী) পিন্ধিব বিচাৰিছিল । আনহাতে, অক্ষয় খান্নাই তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে 'পাঠানী' কুৰ্তা পিন্ধাৰ বিৰোধী আছিল ।
'ধূৰন্ধৰ' ছবিখনৰ বৃহৎ সফলতাৰ পিছত স্মৃতি চৌহানে এতিয়া বলীউডৰ মূলসুঁতিৰ এগৰাকী সফল ডিজাইনাৰ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে । ছবিখনৰ দ্বিতীয়টো খণ্ড 'ধূৰন্ধৰ: দ্য ৰিভেঞ্জ' (Dhurandhar: The Revenge) মুক্তিৰ বাবে সাজু হৈছে আৰু ইয়াক লৈ স্মৃতি চৌহান যথেষ্ট উৎসাহিত ।
স্মৃতিয়ে দুয়োগৰাকী তাৰকাৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি তেওঁলোকৰ সাজ-পোচাকৰ এক সুকীয়া শৈলী গঢ়ি তুলিছে ।
সাজ-পোচাক আৰু দৃশ্যপটৰ পৰিৱৰ্তন
স্মৃতিৰ মতে, যদিও 'ধূৰন্ধৰ' আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী খণ্ডৰ পৃথিৱীখন একেই, তথাপিও কাহিনীৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে সাজ-পোচাকত কিছু পাৰ্থক্য দেখিবলৈ পোৱা যাব । চৰিত্ৰবোৰৰ উত্থান-পতনৰ লগত সংগতি ৰাখি পোছাকৰ শৈলীও সলনি কৰা হৈছে।
তেওঁ জনাইছে যে দুয়োখন ছবি একেই উৎসৰ পৰা অহা বাবে ছবি দুখনৰ মাজত এক গভীৰ সম্পৰ্ক আছে । তেওঁৰ ভাষাত, "এই দুয়োখন ছবি একেগৰাকী মাতৃৰ সন্তানৰ দৰে; একে হ’লেও তেওঁলোক ঠিক জমজ সন্তান নহয় ।"
স্মৃতি চৌহানৰ মনৰ অনুভৱ
প্ৰথমখন ছবিৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ পিছত এতিয়া দৰ্শকৰ আশা বহুত বাঢ়ি গৈছে । সেইবাবে স্মৃতিয়ে উৎসাহৰ লগতে কিছু পৰিমাণে ভয় আৰু মানসিক চাপো অনুভৱ কৰিছে । তেওঁ কয় যে তেওঁলোকে কেৱল নিজৰ কামখিনি নিষ্ঠাৰে কৰি গৈছিল আৰু ফলাফল দৰ্শকৰ ওপৰত এৰি দিছিল । এই দ্বিতীয় খণ্ডটোৰ বাবেও তেওঁ নিজৰ ২০০ শতাংশ উচৰ্গা কৰি কাম কৰিছে বুলি জনাইছে ।
যিহেতু চিনেমাখনৰ পটভূমি পাকিস্তান, সেয়েহে পৰিচালক আদিত্য ধৰে এনে এক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিব বিচাৰিছিল যিটো দেখাত যথেষ্ট ষ্টাইলিছ হ’লেও বাস্তৱসন্মত যেন লাগে । তেওঁলোকৰ মূল লক্ষ্য আছিল ৰণবীৰ সিঙক এনে এক ৰূপত উপস্থাপন কৰা, যিটো দৰ্শকে আগতে কেতিয়াও দেখা নাই ।
ৰণবীৰ সিঙক লৈ প্ৰত্যাহ্বান
স্মৃতিৰ মতে, ৰণবীৰ সিঙৰ বাবে নতুন লুক এটা তৈয়াৰ কৰাটো আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান । কাৰণ বাস্তৱ জীৱনতে হওক বা চিনেমাৰ পৰ্দাতে হওক (যেনে: খিলজী, বাজিৰাও বা বেণ্ড বাজা বাৰাতৰ কলেজীয়া ল’ৰা), ৰণবীৰে ইতিমধ্যে সকলো ধৰণৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছে । ৰণবীৰৰ ফেশ্বনৰ পৰিসৰ ইমান বিশাল যে তেওঁক পূৰ্বৰ সকলো ইমেজৰ পৰা আঁতৰাই এক ব্যতিক্ৰমী ৰূপ দিয়াটো কঠিন কাম আছিল ।
ৰণবীৰৰ এই বিশেষ লুকটো তৈয়াৰ কৰিবলৈ টীমটোৱে প্ৰায় দুই-তিনি মাহ সময় লৈছিল । তেওঁলোকে ৬ খনকৈ ভিন্ন প্ৰেজেণ্টেশ্বন ডেক (Presentation decks) তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু শ্বুটিং আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই তিনিবাৰকৈ সম্পূৰ্ণ লুক টেষ্ট (Look test) কৰিছিল ।
চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু ৰণবীৰৰ ভূমিকা
স্মৃতিৰ মতে, তেওঁলোকৰ মূল লক্ষ্য আছিল দৰ্শকে যাতে পৰ্দাত 'ৰণবীৰ'ক নহয়, বৰঞ্চ হামজা আলী মাজাৰী নামৰ চৰিত্ৰটোহে দেখা পায় । দৰ্শকে যেতিয়া চৰিত্ৰটোক আঁকোৱালি লৈ ৰণবীৰক সেই সাজত 'হট' বুলি ক’ব, তেতিয়াহে তেওঁলোকৰ কাম সফল হ’ব । ৰণবীৰ সিঙে চৰিত্ৰটোৰ বাবে বহুত বেছি 'হোমৱৰ্ক' কৰিছিল । তেওঁ কাপোৰৰ মান (যেনে— ছিল্ক নে লিনেন) আৰু গহনাৰ গঠনক লৈও ডিজাইনাৰক গভীৰ প্ৰশ্ন সুধিছিল ।
সাজ-পোচাকক লৈ হোৱা আলোচনা
প্ৰথমবাৰৰ বাবে দিয়া প্ৰেজেণ্টেশ্বনটো দেখি ৰণবীৰ অতিশয় উৎসাহিত হৈছিল । তেওঁ লুকটোৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অংশত কিছু এক্সেছৰিজ (গহনা বা আনুষংগিক সামগ্ৰী) ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছিল । কিন্তু যিহেতু চিনেমাখনত বহুত এক্সন দৃশ্য আছে, সেয়েহে স্মৃতিয়ে তেওঁক বুজাইছিল যে তেনে সাজ পিন্ধিলে এক্সন কৰোঁতে তেওঁৰ আঘাত পাব পাৰে । অৱশেষত ৰণবীৰ সেই কথাত মান্তি হৈছিল ।
স্মৃতিয়ে জনাইছে যে তেওঁলোকে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট নিয়ম অনুসৰণ নকৰে । ছবি এখনৰ কাম চলি থকাৰ সময়ত স্থান আৰু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে সাজ-পোচাকৰ ধাৰণা সলনি হৈ থাকে ।
কাহিনীৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে ৰণবীৰৰ চৰিত্ৰটো যেতিয়া অধিক শক্তিশালী হৈ পৰে, তেতিয়া তেওঁক বহুতো গহনা পিন্ধোৱা হৈছিল । যিহেতু চিনেমাখনত বহুত দীঘলীয়া এক্সন দৃশ্য আছিল (কিছুমান দৃশ্য ১০-১২ দিন ধৰি শ্বুটিং কৰা হৈছিল), সেয়েহে ৰণবীৰে যাতে আঘাত নাপাই, তাৰ বাবে স্মৃতিৰ টীমে 'ছিলিকন'ৰ গহনা তৈয়াৰ কৰিছিল । এইবোৰ দেখাত আচল গহনাৰ দৰেই আছিল, কিন্তু পিন্ধিলে আঘাত পোৱাৰ ভয় নাথাকে । এই গহনাবোৰ নিৰ্মাণ কৰাটো তেওঁলোকৰ বিভাগৰ বাবে এটা কঠিন কাম আছিল ।
বালুচী চেলোৱাৰৰ (Balochi Salwar) প্ৰত্যাহ্বান
আন এটা ডাঙৰ কাম আছিল পৰম্পৰাগত 'বালুচী চেলোৱাৰ' তৈয়াৰ কৰা । আচলতে এই চেলোৱাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ ৩০ ৰ পৰা ৪০ মিটাৰ কাপোৰৰ প্ৰয়োজন হয় । কিন্তু এক্সন দৃশ্যৰ বাবে ইমান কাপোৰ পিন্ধি কাম কৰাটো কঠিন, সেয়েহে স্মৃতিৰ টীমে কেইবাবাৰো পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰি ১৭ ৰ পৰা ২০ মিটাৰ কাপোৰেৰে এই চেলোৱাৰটো তৈয়াৰ কৰি উলিয়াইছিল ।
তেওঁলোকে কাপোৰৰ ওজন, কুঁচি (pleats) আৰু লৰচৰ কৰিবলৈ সুবিধা হোৱাকৈ বহুতো নমুনা প্ৰস্তুত কৰিছিল । পিন্ধিলে কম যেন লাগিলেও, মেলি দিলে ই বহুত ডাঙৰ আছিল । স্মৃতিৰ বাবে এই গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটো এটা ডাঙৰ শিক্ষা আছিল ।
শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰত্যাহ্বান
চিনেমাখনৰ এটা অংশৰ বাবে ৰণবীৰে নিজৰ শৰীৰটো যথেষ্ট শক্তিশালী (bulk up) কৰি তুলিছিল আৰু আন এটা অংশৰ বাবে অতি সোনকালে ওজন কমাইছিল । স্মৃতিৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আছিল— শৰীৰৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো যাতে সাজ-পোচাকবোৰ একেই জোখৰ আৰু সুন্দৰ দেখি থাকে, সেইটো নিশ্চিত কৰা ।
চৰিত্ৰৰ বিৱৰ্তন আৰু পোচাক
চিনেমাখনত ৰণবীৰৰ চৰিত্ৰটো এজন সাধাৰণ বাটৰ মানুহৰ পৰা এজন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত হয় । এই যাত্ৰাটো তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ জৰিয়তেও ফুটাই তোলা হৈছে । আৰম্ভণিতে তেওঁক এটা সাধাৰণ ৰূপত দেখুৱাবলৈ বিশেষ ধৰণৰ কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ।
দাঢ়ি আৰু ভৌগোলিক পটভূমি
চৰিত্ৰটো যিহেতু এটা নিৰ্দিষ্ট ভৌগোলিক অঞ্চলৰ (পাকিস্তানৰ এটা বিশেষ প্ৰান্ত), সেয়েহে তাৰ সংস্কৃতিৰ লগত মিল ৰাখি ৰণবীৰক এক বিশেষ ধৰণৰ দীঘল দাঢ়ি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল । তেওঁৰ কাম আৰু চৰিত্ৰটোৰ পৰিচয়ৰ বাবে এইটো দৰকাৰী আছিল । স্মৃতিৰ মতে, এজন সাধাৰণ মানুহৰ পৰা এজন বিশেষ ব্যক্তিলৈ ৰণবীৰৰ এই চৰিত্ৰটোৰ যাত্ৰা সঁচাকৈয়ে অপূৰ্ব আছিল ।
অক্ষয় খান্নাৰ পচন্দ আৰু আপত্তি
অক্ষয় খান্নাই বিচাৰিছিল যে তেওঁৰ চৰিত্ৰটো এজন 'গুণ্ডা'ৰ দৰে হওক । তেওঁ 'পাঠানী' কুৰ্তা পিন্ধিবলৈ একেবাৰেই মান্তি হোৱা নাছিল । তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে চিনেমাখনৰ সকলোৱেই যদি পাঠানী পিন্ধে, তেন্তে তেওঁ কিয় একেই পোচাক পিন্ধিব লাগে ?
স্মৃতিৰ যুক্তি আৰু বুজনি
স্মৃতিয়ে অক্ষয়ক বুজাইছিল যে যিহেতু তেওঁৰ চৰিত্ৰটো পাকিস্তানৰ, সেয়েহে তেওঁলোকৰ জীৱনৰ পৰা 'পাঠানী' আঁতৰাই ৰখাটো সম্ভৱ নহয় । বিশেষকৈ চৰিত্ৰটো যেতিয়া পিছলৈ ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া সাধাৰণ জনতাৰ (আৱাম) সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ পাঠানী পিন্ধাটো জৰুৰী । তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাজনীতিবিদসকলৰ (যেনে— জৰ্দাৰী, ভূট্টো বা ইমৰাণ খান) উদাহৰণ দিছিল ।
বহুত বুজনিৰ পিছত অক্ষয় মান্তি হৈছিল । তেওঁ কৈছিল যে তেওঁ কেৱল ৩টা দৃশ্যতহে পাঠানী পিন্ধিব, কিন্তু স্মৃতিৰ টীমে কৌশল কৰি ৫টা দৃশ্যত তেওঁক সেই সাজ পিন্ধালে । চিনেমাখন মুক্তি পোৱাৰ পিছত অক্ষয়ৰ সেই 'পাঠানী' লুকটোৱেই আটাইতকৈ বেছি জনপ্ৰিয় হৈছিল । স্মৃতিয়ে হাঁহি হাঁহি কয় যে তেওঁ অক্ষয়লৈ মেছেজ কৰি জনালে— "যিটো পোছাক আপুনি পিন্ধিব বিচৰা নাছিল, সেইটোৱেই এতিয়া ছুপাৰহিট !"
অক্ষয় খান্নাৰ লুক আৰু নিৰ্বাচনী ৰেলী
প্ৰথমখন নিৰ্বাচনী ৰেলীৰ দৃশ্যটোত অক্ষয় খান্নাই কেৱল 'পাঠানী' পিন্ধিব বিচাৰিছিল আৰু ওপৰত জেকেট পিন্ধিবলৈ অমান্তি হৈছিল । স্মৃতিয়ে তেওঁক বুজাইছিল যে যিহেতু তেওঁ নিৰ্বাচনত জিকিছে আৰু জনতাক সম্বোধন কৰিছে, গতিকে তেওঁক এজন সাধাৰণ 'গুণ্ডা'তকৈ অলপ উন্নত ৰূপত দেখুওৱাটো দৰকাৰ । বিশেষকৈ আন এটা চৰিত্ৰ 'নাবিল' (যিয়ে চুট পিন্ধিছিল)ৰ সন্মুখত তেওঁক এজন প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি হিচাপে দেখুাবলৈ জেকেটটো প্ৰয়োজনীয় আছিল ।
পৰৱৰ্তী সময়ত যেতিয়া তেওঁক ব্লেজাৰ পিন্ধিবলৈ দিয়া হৈছিল, তেতিয়াও তেওঁ প্ৰশ্ন কৰিছিল । কিন্তু স্মৃতিয়ে যুক্তি দিছিল যে নিৰ্বাচনত জিকাৰ পিছত এজন ৰাজনীতিবিদ হিচাপে তেওঁৰ সাজ-পাৰত সেই পৰিৱৰ্তন আহিবই লাগিব । স্মৃতিৰ মতে, অভিনেতাৰ প্ৰশ্নৰ যদি সঠিক আৰু তৰ্কসংগত উত্তৰ দিব পৰা যায়, তেন্তে তেওঁলোকে কথাটো বুজি পায় ।
স্মৃতি চৌহানৰ কেৰিয়াৰ
বিগত ১৫ বছৰীয়া কেৰিয়াৰত স্মৃতিয়ে বহুকেইখন উল্লেখনীয় ছবিত কাম কৰিছে । ইয়াৰ ভিতৰত 'আংগ্ৰেজী মিডিয়াম' (Angrezi Medium), 'দ্য হোৱাইট টাইগাৰ' (The White Tiger), 'দাহাড়' (Dahaad) আৰু 'দিল্লী ক্ৰাইম' (Delhi Crime) আদি অন্যতম ।
স্মৃতিৰ মতে, আগতে কষ্টিউম ডিজাইনিং বিষয়টোক ইমান গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, কিন্তু এতিয়া ইয়াক চিনেমাৰ কাহিনী কোৱাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আৰু এক শিল্প হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে ।
স্মৃতিয়ে জনাইছে যে কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে তেওঁৰ হাতত কাম বাছনি কৰাৰ সুযোগ নাছিল । নিজৰ দক্ষতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ তেওঁ যি কাম পাইছিল তাকেই কৰিছিল । কিন্তু এতিয়া মানুহৰ ধাৰণা সলনি হৈছে । 'দিল্লী ক্ৰাইম', 'দাহাড়' আৰু 'তুম্বাড'-ৰ দৰে ছবিত কৰা উৎকৃষ্ট কামৰ বাবেই তেওঁ 'ধূৰন্ধৰ'ৰ দৰে ডাঙৰ প্ৰজেক্ট লাভ কৰিছে ।
ডিজাইনাৰ হিচাপে পোৱা স্বীকৃতি
স্মৃতিৰ মতে, চলচ্চিত্ৰ জগতত কষ্টিউম ডিজাইনাৰসকলক এতিয়া অধিক সন্মান আৰু গুৰুত্ব দিয়া হৈছে । তেওঁৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ সফলতা হ’ল— 'ধূৰন্ধৰ'ৰ দৰে এখন ছবিত চৰিত্ৰবোৰৰ সাজ-পোছাকক দৰ্শকে গুৰুত্ব দিছে আৰু প্ৰশংসা কৰিছে ।
ভৱিষ্যতৰ আশা
সাধাৰণতে 'বাহুবলী', 'অৱতাৰ' বা সঞ্জয় লীলা ভাঞ্চালীৰ চিনেমাত দেখিবলৈ পোৱা জাকজমকীয়া সাজ-পোছাকৰ বিষয়েহে মানুহে চৰ্চা কৰে । কিন্তু যদি দৰ্শকে সাধাৰণ বাণিজ্যিক ছবিৰ পোছাকৰ বিষয়েও কথা পাতে, তেন্তে সেয়া তেওঁৰ বাবে এটা ডাঙৰ সাফল্য । তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে যদি দৰ্শকে দ্বিতীয় বা তৃতীয়বাৰ চিনেমাখন চাওঁতে সাজ-পোছাকবোৰ লক্ষ্য কৰে, তেন্তে এজন ডিজাইনাৰৰ কষ্ট সাৰ্থক হয় ।
স্মৃতিয়ে বৰ্তমানৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহ উপভোগ কৰিছে যদিও তেওঁৰ কেৰিয়াৰে ভৱিষ্যতে কোন দিশে গতি কৰে, তাক লৈ তেওঁ আশাবাদী ।
লগতে পঢ়ক : মনোৰঞ্জনৰ জৰিয়তে সামাজিক পৰিৱৰ্তন আৰু জলবায়ু সজাগতা, আঁৰত এইগৰাকী বিশেষ নাৰী
