নীতি আয়োগৰ মাষ্টাৰপ্লেন : ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত বিশ্বৰ উৎপাদন হাবত পৰিণত হ’ব ভাৰত

হায়দৰাবাদ : ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত ভাৰত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰত পৰিগণিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে ৷ নীতি আয়োগ আৰু CRISIL ৰ প্ৰতিবেদনত এই তথ্য প্ৰকাশ পাইছে ৷ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, দেশখনক ৩০ লাখ কোটি ডলাৰৰ শক্তিশালী অৰ্থনীতিৰ দেশলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ উৎপাদন খণ্ডই আগশাৰীৰ ভূমিকা হ’ব লাগিব । বৰ্তমান এই খণ্ডই ভাৰতৰ মুঠ মূল্য সংযোজিত(জিভিএ)ৰ ১৭.৫% অংশগ্ৰহণ কৰে ৷ চৰকাৰৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে এই অংশ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি কৰা ।

বিশ্বত খোপনি পুতিবলৈ ভাৰতে কেবল উৎপাদনত গুৰুত্ব দিলেই নহ’ব, বৰং বৃহৎ পৰিসৰত উৎপাদন, সঠিক মূল্য, নতুন প্ৰযুক্তি আৰু বিশ্ব যোগান শৃংখলত নিজৰ স্থান সুনিশ্চিত কৰিব লাগিব ।

উল্লেখ্য যে, নীতি আয়োগ আৰু CRISIL Intelligence ৰ উদ্যোগত দেশৰ ৬২ টা উদ্যোগ খণ্ডৰ বিশদ বিশ্লেষণ কৰা হৈছে । ইয়াৰে ১২টা এনে খণ্ড বাছনি কৰা হৈছে, যিবোৰে ভাৰতক বিশ্বৰ আগশাৰীৰ দেশ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সম্ভাৱনা আছে ৷ সেইসমূহ ক্ৰমে -

1. অটোম’বাইল
2. ৰাসায়নিক পদাৰ্থ
3. মূলধনী সামগ্ৰী
4. ইলেক্ট্ৰ’নিকছ
5. ঔষধৰ সামগ্ৰী
6. প্ৰতিৰক্ষা আৰু ড্ৰোণ
7. খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ
8. বস্ত্ৰশিল্প
9. তীখা
10. চামৰা আৰু জোতা
11. টেলিকম সঁজুলি
12. সৌৰশক্তি

চীনৰ তুলনাত ১৯৯৫ চনৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ভিতৰত বিশ্বব্যাপী উৎপাদনত ভাৰতৰ অংশ ৫%-৩২% লৈ বৃদ্ধি পাইছে । আনহাতে, একে সময়তে ভাৰতৰ অংশ ১.৫%-৩.২% লৈ বৃদ্ধি পায় । এতিয়া যেতিয়া বিশ্বব্যাপী কোম্পানীসমূহে চীনৰ সৈতে হাত মিলোৱাৰ পৰা আঁতৰত আছে, তেনেক্ষেত্ৰত ভাৰতে এই ব্যৱধান দূৰ কৰাৰ বাবে এক সোণালী সুযোগ লাভ কৰিছে ।

• মূল উদ্যোগসমূহৰ শক্তি আৰু সম্ভাৱনা

বিশ্বব্যাপী কোম্পানীসমূহে চীনৰ সৈতে ব্যৱসায়িক চুক্তি ভংগ কৰাৰ পাছত ভাৰতৰ ৰাসায়নিক খণ্ড এইক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক লাভৱান হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে । ভাৰতীয় বজাৰখন বিশাল আৰু ইয়াৰ গৱেষণাৰ ক্ষমতা অধিক শক্তিশালী । ২০২৫ চনৰ ভিতৰত এই খণ্ডৰ মূল্য ২০০-২২০ বিলিয়ন ডলাৰ হ’ব বুলি অনুমান কৰা হৈছিল । ২০৩০ চনৰ ভিতৰত দেশত ঘৰুৱা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰ ২৯০-৩১০ বিলিয়ন ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাব বুলি অনুমান কৰা হৈছে ।

• বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগ

কৃষিৰ পিছতে বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগ ভাৰতৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম নিয়োগ খণ্ড ৷ এই উদ্যোগটোৱে প্ৰায় ৪.৫ কোটি লোকৰ জীৱন-জীৱিকাৰ ব্যৱস্থা কৰে । ভাৰতৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন(জিডিপি)ত ই ২% আৰু দেশৰ মুঠ ৰপ্তানিত ৯% অৰিহণা যোগায় । ২০২৫ চনত ভাৰতে ৩৭.৭ বিলিয়ন ডলাৰৰ পোছাক ৰপ্তানি কৰি বিশ্বৰ ষষ্ঠ বৃহত্তম বস্ত্ৰ ৰপ্তানিকাৰক দেশত পৰিণত হৈছিল ।

• ভাৰত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম টেলিকম বজাৰত পৰিণত

দেশত ইণ্টাৰনেট ব্যৱস্থাই প্ৰায় ৭৫% লোকক স্পৰ্শ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে ৷ ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি আৰু ৫জি সঁজুলিৰ ক্ৰমবৰ্ধমান চাহিদাৰ লগে লগে ভাৰতে এই খণ্ডত বিশ্বব্যাপী হাবত পৰিণত হোৱাৰ সুবৰ্ণ সুযোগ লাভ কৰিছে ।

• নবীকৰণযোগ্য শক্তি আৰু সৌৰশক্তি উৎপাদন

ভাৰতত সৌৰ পেনেলৰ নিৰ্মাণ খণ্ড দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে । সৌৰশক্তিৰ উৎপাদন ক্ষমতা ২০১৪ চনত ২.৩ গিগাৱাট আছিল যদিও ২০২৫ চনৰ আগষ্টৰ ভিতৰত ১০০ গিগাৱাটলৈ বৃদ্ধি পাইছে । একেদৰে সৌৰকোষৰ নিৰ্মাণ ক্ষমতাও ১.২ গিগাৱাটৰ পৰা ২৫ গিগাৱাটলৈ বৃদ্ধি পাইছে । ভাৰতৰ "পঞ্চমৰুত" লক্ষ্য (২০৩০ চনৰ ভিতৰত নবীকৰণযোগ্য উৎসৰ পৰা ইয়াৰ ৫০% বিদ্যুৎ উৎপাদন)ৰ বাবে চাহিদা অধিক ।

• ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ৰপ্তানিৰ মাত্ৰা

প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ মুঠ ৰপ্তানিৰ ৭০% উৎপাদিত সামগ্ৰী ৷ আনহাতে, ৩০% কেঁচা বা নূন্যতমভাৱে প্ৰক্ৰিয়াকৃত সামগ্ৰী । ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানি সামগ্ৰীসমূহ হ’ল -

পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰী - ভাৰতে বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰে ৷ এই পৰিমাণ মুঠ ৰপ্তানিৰ ১৪% । এই মূল্য ২০১৭ চনত ৩১,১৩৭ মিলিয়ন ডলাৰৰ পৰা ২০২৫ চনত ৬২,৫৫ কোটি ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পোৱা বুলি প্ৰকাশ পাইছে ।

হীৰা আৰু গহণা - মুঠ ৰপ্তানিৰ ৬% অংশীদাৰিত্বৰে ভাৰত দ্বিতীয় স্থানত আছে ৷ যাৰ মূল্য প্ৰায় ২৬,৩১৯ মিলিয়ন ডলাৰ ৷

ঔষধ - ৫% অংশীদাৰিত্বৰে ই ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ৰপ্তানি সামগ্ৰী, যাৰ মূল্য ২২,০২৬ মিলিয়ন ডলাৰ ।

ভাৰতে কেৱল উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিয়েই বিশ্বৰ উৎপাদন হাবত পৰিণত হ’ব নোৱাৰে । ইয়াৰ বাবে ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহে নতুন প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, বৃহৎ পৰিমাণে সামগ্ৰী উৎপাদন কৰিব লাগিব আৰু মূল্য আৰু গুণগত মান দুয়োটাতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হ’ব পাৰিব লাগিব ।

• সফলতাৰ বাবে আৱশ্যকীয় পদক্ষেপ

ভাৰতত কেবল উৎপাদন হ’লেই নহ’ব, প্ৰতিবেদনত এই কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে ৷ ইয়াৰ বাবে ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহে নতুন প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, বৃহৎ পৰিসৰত সামগ্ৰী উৎপাদন কৰিব লাগিব আৰু মূল্য আৰু গুণগত মান দুয়োটা দিশতে বিশ্বজুৰি প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হ’ব লাগিব ।

পৃথক পৃথক নীতি - বস্ত্ৰ, ৰাসায়নিক, টেলিকম আৰু সৌৰখণ্ডৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহ সুকীয়া ৷ সেয়েহে চৰকাৰে প্ৰতিটো খণ্ডৰ বাবে পৃথক আৰু নিৰ্দিষ্ট নিয়ম প্ৰণয়ন কৰিব লাগে ।

ঔদ্যোগিক ক্লাষ্টাৰ - সা-সামগ্ৰীৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰাৰ বাবে একেটা স্থানতে সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰা উৎপাদন কেন্দ্ৰ গঢ়ি তুলিব লাগে ।

দক্ষতা বিকাশ - নতুন প্ৰজন্মক আধুনিক প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া উচিত ।

চৰকাৰ-উদ্যোগৰ অংশীদাৰিত্ব - চৰকাৰ আৰু দেশৰ আগশাৰীৰ উদ্যোগপতিসকলে একেলগে সহযোগিতামূলক মনোভাৱেৰে কাম কৰিলেহে ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত ভাৰতে বিকশিত ভাৰতৰ সপোন বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব ৷

লগতে পঢ়ক: ক্ষুদ্ৰ কৰদাতাসকলৰ বাবে অপ্ৰকাশিত বিদেশী সম্পত্তি বৈধ কৰাৰ শেষ সুযোগ : চৰকাৰৰ দ্বাৰা আৰম্ভ FAST-DS আঁচনি