বাজেটত দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজন : ৰঘুৰাম ৰাজন

নতুন দিল্লী : অহা ১ ফেব্ৰুৱাৰীত বিত্তমন্ত্ৰী নিৰ্মলা সীতাৰমণে দাখিল কৰিব কেন্দ্ৰীয় বাজেট । তাৰ পূৰ্বে দেশজুৰি বিভিন্ন মহলত জল্পনা-কল্পনা অব্যাহত আছে । বিভিন্ন গৱেষক আৰু বিশেষজ্ঞই উত্থাপন হ'বলগীয়া বাজেটক লৈ পৰামৰ্শ তথা মন্তব্য কৰিছে ।

তাৰ মাজতে বুধবাৰে ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ প্ৰাক্তন গৱৰ্ণৰ ৰঘুৰাম ৰাজনে পৰামৰ্শ দিয়ে যে আগন্তুক বাজেটখনক দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰে সংযুক্ত কৰি ভাৰতৰ অৰ্থনীতিক অধিক স্থিতিস্থাপক আৰু স্বাধীন কৰি তোলাৰ লগতে উন্নয়নৰ গতি ত্বৰান্বিত কৰা উচিত । কিয়নো বিশ্বই 'অতি বিপজ্জনক পৰিস্থিতি'ৰ মাজেৰে সময় পাৰ কৰিছে । সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ৰাজনে কয় যে ইয়াৰ পূৰ্বে ভাৰতৰ ৫ বছৰীয়া পৰিকল্পনা আছিল যদিও তেতিয়াও দেশৰ বাজেট সেইবোৰৰ সৈতে ভালদৰে সংযুক্ত হোৱা নাছিল ।

তেওঁ কয়, "মই ভাবো যে ইয়াক (২০২৬-২৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেট) দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা উচিত । আমি কেনেকৈ অধিক স্থিতিস্থাপক আনিম, অৰ্থনীতি হিচাপে কেনেকৈ অধিক স্বাধীন হ'ম, উন্নয়নৰ ধাৰা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে বাকী দেশে ভাৰতৰ সৈতে যাতে বন্ধুত্ব কৰিব বিচাৰে তাৰ বাবে উচিত পদক্ষেপ লোৱাৰ প্ৰয়োজন আৰু মই আশাবাদী যে বিত্ত মন্ত্ৰী নিৰ্মলা সীতাৰমণৰ পৰৱৰ্তী বাজেটে আমাক সেই পৰ্যায়লৈ লৈ যাব ।"

উল্লেখ্য যে, সীতাৰমণে ১ ফেব্ৰুৱাৰীত কেন্দ্ৰীয় বাজেট দাখিল কৰিব, য'ত অস্থিৰ ভূ-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰ মাজত অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ সহায়ক হোৱাকৈ সংস্কাৰৰ ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছে । ৰাজনে কয় যে এয়া বিশ্ব আৰু ভাৰতীয় অৰ্থনীতি দুয়োটাৰে বাবে 'অতি বিপজ্জনক সময়', আনকি ‘কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (এআই)ত কৰা প্ৰচণ্ড বিনিয়োগৰ পৰা আমি বহু ইতিবাচক সুযোগ দেখিবলৈ পাইছো ।

তেওঁ কয়, "আমাক হেঁচা দিব পৰা আৰু দুৰ্বল কৰি তুলিব পৰা সত্তাৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীল হোৱাৰ পৰাও বহু বিপদ আছে কাৰণ আমাৰ ওচৰত এনে এখন প্ৰাকৃতিক বজাৰ নাই, যিখন চহকী, যিখন আমি আমাৰ নিজৰ বজাৰৰ বাহিৰে আনক যোগান ধৰিব পাৰো ।"

বৰ্তমান চিকাগো বুথৰ কেথেৰিন ডুছাক মিলাৰৰ বিত্ত বিভাগৰ বিশিষ্ট সেৱাৰ অধ্যাপক ৰাজনে কয় যে তেওঁ বুজি পাইছে যে আগন্তুক বাজেটে কিছুমান শুল্কৰ হাৰ কৰ্তন কৰিব পাৰে যিয়ে ভাৰতক যোগান শৃংখলৰ সৈতে ভালদৰে সংযুক্ত কৰিব নোৱাৰে ।

তেওঁ কয়, "অৱশ্যে ৰাজ্যসমূহেও বিনিয়োগৰ প্ৰতি বন্ধুত্বপূৰ্ণ নীতি সৃষ্টি কৰি সহায় কৰিছে । কিন্তু আমাক ইয়াৰ অধিক প্ৰয়োজন ।" ভাৰত হৈছে আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা বৃহৎ অৰ্থনীতি আৰু সেয়া বজাই ৰখা প্ৰয়োজন বুলি উল্লেখ কৰি ৰাজনে কয়, "আমিও যিমান পাৰো সিমান সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিব লাগিব, য'ত আমাৰ চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ বাংলাদেশ, শ্ৰীলংকা, নেপালৰ সৈতে আছে ।"

আমেৰিকাৰ সৈতে বাণিজ্যিক উত্তেজনা আৰু অধিক বৃদ্ধি পায় নেকি ? ঘৰুৱা সংস্কাৰ আৰু বাহ্যিক স্থান নিৰ্ধাৰণৰ কি মিশ্ৰণে ভাৰতক এই ক্ষেত্ৰত কেনেদৰে সহায় কৰিব বুলি সোধা এক প্ৰশ্নত তেওঁ কয় যে ভাৰতৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশটো হ'ল বাহ্যিক বিষয়তো কিছু সময়ৰ বাবে বন্ধ কৰি ৰখা, কাৰণ ইয়াত বহুত কোলাহলৰ সৃষ্টি হ'ব আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে উন্নয়নৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ ই কি কৰিব লাগে সেই বিষয়ে চিন্তা কৰিব লাগিব ।

তেওঁ কয়, "নব্বৈৰ দশকৰ মাজেৰে ২০০০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে আমাৰ বহুত ডাঙৰ সংস্কাৰ হৈছিল, তাৰ পিছত কিছুদিনৰ বাবে আমাৰ হাতত বৰ বেছি সংস্কাৰ নাছিল । মই ভাবো সেই প্ৰক্ৰিয়াটো পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ সময় আহি পৰিছে ।" নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰে শেহতীয়াকৈ সংস্কাৰ ৰূপায়ণ কৰাটো পৰ্যবেক্ষণ কৰা সন্দৰ্ভত ৰাজনে কয় যে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত হয়তো দুটামান শতাংশ পইণ্ট যোগ কৰিবলৈ কি প্ৰয়োজন হ'ব তাত অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ সময় আহি পৰিছে ।

তেওঁ কয়, "মই ভাবো যে বৰ্তমান আমাৰ হাতত যি আছে সেয়া হৈছে দুখন বৃহৎ মহাশক্তিৰ পৰা নীতিৰ অনিশ্চয়তাই সৃষ্টি কৰা এটা সুযোগ, বিশ্বৰ যোগান শৃংখলত নিজকে পুনৰ যোগ দিয়াৰ সুযোগ ।" ৰাজনে আঙুলিয়াই দিয়ে যে ভাৰত স্বাভাৱিকতে কোনো বিশ্বব্যাপী যোগান শৃংখলৰ অংশ নহয় কাৰণ চীনৰ বাহিৰে ভাৰত কোনো ডাঙৰ অৰ্থনীতিৰ ওচৰত নাই, যাৰ সৈতে ইয়াৰ সীমা বিবাদ আছে ।

তেওঁ লগতে কয় যে ভাৰতে আগবাঢ়ি যোৱাৰ বাবে চীনকে ধৰি যিবোৰ যোগান শৃংখলৰ সুবিধা লাভ কৰিছে, সেইবোৰৰ মাজত বৈচিত্ৰতা অনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ হ'ব, কিন্তু গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল ইউৰোপ, অষ্ট্ৰেলিয়া, কানাডা, মধ্যপ্ৰাচ্য লগতে পূব এছিয়াৰ দেশসমূহৰ সৈতেও এনে বৈচিত্ৰতা অনা প্ৰয়োজন ।

ৰাজনে কয় যে মহাশক্তিয়ে সৃষ্টি কৰা সকলো অনিশ্চয়তাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভাৰতে হয়তো হেৰুৱাই পেলোৱা সুবিধা ধৰাৰ এক নতুন সুযোগ পাইছে ।

তেওঁৰ মতে যদি ভাৰতে সংস্কাৰৰ এটা গোট আগবঢ়াব পাৰে, তেন্তে ই কেৱল বহুত বেছি আগ্ৰহ আৰু প্ৰত্যক্ষ বিদেশী বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰাই নহয়, বিশ্বৰ যোগান শৃংখলৰ সৈতেও একত্ৰিত হ'ব । ৰাছিয়াৰ তেল ক্ৰয়ৰ বাবে ২৫ শতাংশ শুল্ককে ধৰি আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড'নাল্ড ট্ৰাম্পে ভাৰতৰ ওপৰত ৫০ শতাংশ শুল্ক আৰোপ কৰাৰ ফলত দুয়োখন দেশৰ দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কত ফাট মেলিছে ।

৩০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি অধিক হাৰত বৃদ্ধি পোৱা চীন আৰু পূব এছিয়াৰ দেশসমূহৰ দৰে ভাৰতে ধাৰাবাহিক ভিত্তিত অৰ্থনীতি ৮-৯ শতাংশ বৃদ্ধিৰ আকাংক্ষা কৰিব পাৰে নেকি বুলি সোধা প্ৰশ্নত ৰাজনে কয় যে চীনৰ দৰে সেই হেল্টাৰ-স্কেলটাৰ গতিৰে ভাৰতৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰয়োজন নাই ।

তেওঁ কয়, "তাৰ কিছুমান অস্থায়ী আৰু আমি চীনৰ সম্পত্তিৰ বজাৰখনে এতিয়া সন্মুখীন হোৱা সমস্যাসমূহ দেখিবলৈ পাইছো আৰু আপুনি জানে, ইয়াক সমাধান কৰিবলৈ কেইবাবছৰ লাগিব ।" ৰাজনে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে যে ভাৰততো কিছুমান আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰাটো চিন্তনীয় হৈ পৰিছে ।

তেওঁ কয় যে প্ৰতিখন চহৰেই মেট্ৰ' হ'ব বিচৰা যেন লাগে, কিন্তু প্ৰতিখন চহৰতে মেট্ৰ' ষ্টেচন স্থাপনৰ সঠিক স্থান নাই আৰু সেই বিনিয়োগৰ কিছু অংশ সময়ৰ লগে লগে উদ্ধাৰ কৰাটো কঠিন হ'ব পাৰে আৰু স্পষ্টভাৱে আমি ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰা উচিত নহয় যিবোৰ মানুহে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে । ৰাজনে জোৰ দি কয় যে ভাৰতে সাময়িক আৰু বহনক্ষম নোহোৱা বৃদ্ধি সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত সাৱধান হ'ব লাগিব ।

লগতে পঢ়ক :২০২৮ চনৰ পূৰ্বে তৃতীয় বৃহত্তম অৰ্থনীতিৰ দেশত পৰিগণিত হ’ব ভাৰত : অশ্বিনী বৈষ্ণৱ