মহিলা লোকো পাইলটৰ কথাৰে আজিৰ ৰে'ল যাত্ৰাৰ এক আমেজ...
১৯৯৯ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এক যাত্ৰা, ''নাৰী শক্তি''ৰ আন এক নিদৰ্শন । ভৱিষ্যতেও এই যাত্ৰাত মহিলাৰ সংখ্যা আৰু বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা ।
Published : December 8, 2025 at 4:47 PM IST
নতুন দিল্লী : আজিৰ সমাজত কন্যা বা নাৰী কোনোক্ষেত্ৰতে পুৰুষতকৈ কম নহয় । বিমান উৰুৱাই হওক বা সীমান্তত শত্ৰুৰ লগত যুঁজ দিয়াই হওক - আজিৰ যুগৰ নাৰীয়ে যুঁজাৰু বিমানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বাছ, ৰে’ল চলোৱালৈকে কোনো কামতে পিছ পৰি থকা নাই ।
আজি আমি কবলৈ লৈছো মহিলা লোকো পাইলটৰ যাত্ৰাৰ বিষয়...
১৯৯৯ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ কথা । ভাৰতীয় ৰে’লৱেৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অল ৱমেন ৰে’লৱে ক্ৰুৱে (All-Women Railway Crew) দিল্লী সংমণ্ডলত EMU/স্থানীয় ৰে’ল চলাই ইতিহাস সৃষ্টি কৰিছিল । যিয়ে ৰে’লৱেত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণৰ নতুন পথ মুকলি কৰিছিল ।
সেই তেতিয়ালৈকে ৰে'লপথ পৰিচালনাক বহুলাংশে পুৰুষ প্ৰধান ক্ষেত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল । কিন্তু পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত এই পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰিলে যে মহিলাসকলে প্ৰতিটো কাৰিকৰী আৰু দায়িত্বশীল ক্ষেত্ৰত সম্পূৰ্ণ দক্ষতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে ।
- উত্তৰ ৰে'লৱেত মহিলা কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি
উত্তৰ ৰে'লৱেৰ মুখ্য জনসংযোগ বিষয়া হিমাংশু শেখৰ উপাধ্যায়ে কয়, ''উত্তৰ ৰে'লৱেৰ মুঠ কৰ্মচাৰী প্ৰায় ১.২৫ লাখ । ইয়াৰে প্ৰায় ৯,০০০ মহিলাই ৰে'লৱেৰ বিভিন্ন বিভাগত সেৱা আগবঢ়াই আছে । মহিলাসকল এতিয়া কেৰাণী বা কাৰ্যালয়ত আবদ্ধ হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ষ্টেচন মাষ্টাৰ, কণ্ট্ৰল অফিচাৰ, গেংমেন, গাৰ্ড, লোকো পাইলটৰ দৰে ফ্ৰণ্টলাইন আৰু অতি প্ৰত্যাহ্বানজনক ভূমিকাতো নিজৰ পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছে ।''
- ৰে'লৱেৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে মহিলাসকলে নিজৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিছে
তেওঁ আৰু কয়, ''ৰে'লৱেত মহিলাসকলে প্ৰতিটো কামেই নিয়াৰিকৈ কৰি আছে, সেয়া লাগিলে ফিল্ড পোষ্টিঙেই হওক বা কাৰিকৰী দায়িত্বই হওক । বিকশিত ভাৰতৰ এয়াই প্ৰমাণ ।''
- নতুন প্ৰজন্মৰ যুৱ মহিলা পাইলটৰ কথাৰে...
দীপ্তি কুশৱাহা
উত্তৰ ৰে'লৱেৰ দিল্লী বিভাগৰ জ্যেষ্ঠ সহকাৰী লোকো পাইলট হৈছে দীপ্তি কুশৱাহা ৷ ই টিভি ভাৰতৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত তেওঁ কয়, ''২০২২ চনত ৰে'লৱে বিভাগত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল । ৰে'লযাত্ৰীয়ে এগৰাকী মহিলাক ৰে’ল চলোৱা দেখি গৌৰৱ অনুভৱ কৰে । আমাৰ লগত কথা পাতি আমাৰ মনোবল বৃদ্ধি কৰে । হয়, প্ৰত্যাহ্বান আছে, কিন্তু বিভাগে আমাৰ অভাৱ-অভিযোগ গম পালে সেয়া সমাধান বিচাৰিও দিয়ে ।''
ৰে’ল চলাচলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সাৱধানতা সন্দৰ্ভত তেওঁ কয়, ''সংকেতসমূহ সযতনে নিৰীক্ষণ কৰিব লাগিব । প্ৰতিটো দিশ ভালদৰে পৰীক্ষা কৰিব লাগিব । দবাবোৰৰ অৱস্থা, সহযোগী লোকো পাইলটৰ সতৰ্কতা আদিৰ ওপৰতো চকু ৰাখিব লাগিব । হাজাৰ হাজাৰ যাত্ৰীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ দায়িত্ব আমাৰ ওপৰত থাকে । সেয়ে ইয়াৰ বাবে আমাৰ দায়িত্ব আৰু অধিক বৃদ্ধি পায় ।''
- এতিয়া ৰে'লৱেই ইঞ্জিনতেই শৌচালয়ৰ ব্যৱস্থা কৰিছে, এইটো আটাইতকৈ ডাঙৰ সকাহ
জ্যেষ্ঠ সহকাৰী লোকো পাইলট গুঞ্জনে ২০১৯ চনত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল । তেওঁ কয় যে বৰ্তমান ৰে'লৱেত উন্নত সুবিধা থকাৰ বাবে মহিলাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে ।
গুঞ্জনে কয়, ''মহিলাৰ বাবে শৌচালয়ৰ সুবিধা নথকাটো এটা ডাঙৰ সমস্যা আছিল । এতিয়া ৰে'লৱেই ইঞ্জিনবোৰতে শৌচালয়ৰ ব্যৱস্থা কৰিছে, যিটো আমাৰ বাবে অতি সহায়ক বুলি প্ৰমাণিত হৈছে । অনাগত দিনত যদি এই সুবিধা সকলো ইঞ্জিনতে উপলব্ধ হয়, তেন্তে সমস্যা আৰু কমি যাব ।''
তেওঁ আৰু কয়, ''মহিলাৰ সুৰক্ষাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে । কৰ্তব্যৰ পৰা উভতি অহাৰ সময়ত নিৰাপদ পৰিবহণৰ প্ৰয়োজন । অনাময় আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ সৈতে জড়িত সুবিধাসমূহ ভাল হ’ব লাগে । যদি এই দিশসমূহ উন্নত হয় অব্যাহত থাকে, তেন্তে মহিলাসকল কোনো কামত পিছ পৰি নাথাকিব ।''
- লোকো পাইলট লক্ষ্মীৰ ২১ বছৰীয়া যাত্ৰা
২০০৫ চনত সহকাৰী লোকো পাইলট হিচাপে যোগদান কৰা লক্ষ্মী লক্ৰ এতিয়া লোকো পাইলট । তেওঁ কয়, "যেতিয়া মই যোগদান কৰিছিলো তেতিয়া সুবিধা প্ৰায় নাছিল । ৰানিং ৰূমত মহিলাৰ বাবে পৃথক কোঠা নাছিল আৰু মহিলাৰ বাবে ৰে'ল চলোৱাটো কঠিন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল । কিন্তু আজি পৰিস্থিতি সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈছে । পৃথক ৰানিং ৰূম, ৰে'লৰ সুবিধা আৰু সহকৰ্মীসকলৰ সহায় আদিয়ে পৰিৱেশ উন্নত কৰি তুলিছে ।"
লক্ষ্মীয়ে কয়, ''২০১১ চনত মালবাহী আৰু ২০১৬ চনত যাত্ৰীবাহী ৰে’ল চলাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল । আৰম্ভণিতে প্ৰত্যাহ্বান আছিল যদিও আগবাঢ়ি আহি কাম কৰি গৈ থাকিলে যাত্ৰী আৰু সহকৰ্মীসকলৰ পৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হ'লো ।''
- ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০২৫ চনলৈকে এক দীঘলীয়া যাত্ৰা
১৯৯৯ চনৰ সৰ্বমহিলা ক্ৰুৰ ট্ৰায়েল আজি এনে এক কাহিনীত পৰিণত হৈছে যাৰ প্ৰেৰণাদায়ক ফলাফল প্ৰতিটো ৰে'ল বিভাগতে দেখা গৈছে ।
ইঞ্জিনত শৌচালয়, মহিলাৰ বাবে পৃথক ৰানিং ৰূম, নিৰাপদ পৰিবহণ, কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণৰ সমান সুযোগ আৰু ফ্ৰণ্টলাইন পোষ্টিঙত অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ ফলত ৰে'লৱেত মহিলা লোকো পাইলটৰ সংখ্যা ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছে । EMU ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি এক্সপ্ৰেছ ৰে’ল আৰু মালবাহী ৰে’ললৈকে সকলো পাইলটৰ কাম কৰি আছে মহিলাসকলে । মহিলা লোকো পাইলটসকলে কেৱল ৰে’লৰ পৰিচালনাই নহয়, ভাৰতীয় ৰে’লৱেৰ ভিতৰত সম-সুযোগ, কাৰিকৰী সামৰ্থ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ এক নতুন অধ্যায়ো লিখিছে ।
