ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ : তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা মহাৰাষ্ট্ৰ ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰলৈ অজিত পাৱাৰৰ উত্থান

নতুন দিল্লী : মহাৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী নেতা অজিত পাৱাৰৰ বিমান দুৰ্ঘটনাত মৃত্যুৰ লগে লগে কেৱল ৰাজ্যখনতে নহয় দেশৰ ৰাজনীতিতো শোকৰ ছাঁ পৰিছে । বিশেষকৈ মহাৰাষ্ট্ৰৰ বাবে এক বৃহৎ ক্ষতি । তেওঁৰ মৃত্যুত ৰাজনৈতিক মহলতে নহয় সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ মাজত শোকৰ ছাঁ পৰিছে । ৰাজ্যখনৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ গঢ় দিয়াত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা এজন শক্তিশালী নেতা হিচাপে সদায় তেওঁক স্মৰণ কৰিব ।

১৯৫৯ চনত ৰাজনৈতিক পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০২৩ চনৰ ভিতৰত কেইবাটাও কাৰ্যকাল সুকলমে পৰা কৰা মহাৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বাধিক সময় ধৰি উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হোৱা অজিত পাৱাৰৰ ৰাজনৈতিক যাত্ৰাৰ বিষয়ে জানো আহক ।

'দাদা' নামেৰে জনপ্ৰিয় অজিত অনন্তৰাও পাৱাৰক তেওঁৰ ৱেবছাইটত মহাৰাষ্ট্ৰৰ সামূহিক চেতনা বুজি পোৱা এজন ব্যক্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে । লগতে কোৱা হৈছে যে ৰাজ্যখনৰ ৰাজনৈতিক দিগন্তত তেওঁৰ উজ্জ্বল উপস্থিতি স্মৰণীয় । যিয়ে দিনটোত ১৬-১৭ ঘণ্টা মানুহৰ সেৱা আৰু তেওঁলোকৰ সমস্যা সমাধানত সহায় কৰাৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিছিল ।

পুৱা ৬ বজাত সাৰ পাই উঠিয়ে সিদ্ধান্ত ল'ব পৰা গুণৰ বাবে পৰিচিত আছিল মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজনৈতিক নেতাগৰাকী । তেওঁৰ ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি আছিল ব্যতিক্ৰম । তেওঁ নাগৰিকসকলক মিছা প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে স্পষ্টবাদী আছিল ।

উন্নয়নৰ বাবে অজিত পাৱাৰৰ স্পষ্ট আৰু সুদূৰপ্ৰসাৰী দৃষ্টিভংগীয়ে ৩ দশক ধৰি মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল । তেওঁক নৱ (নতুন) মহাৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্মাতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে । ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱেশত সময়োপযোগিতাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত আছিল ।

অজিত পাৱাৰ (২২ জুলাই,১৯৫৯ - ২৮ জানুৱাৰী,২০২৬)

ৰাজহুৱা সেৱাত প্ৰাৰম্ভিক সময়

১৯৫৯ চনৰ ২২ জুলাইত মহাৰাষ্ট্ৰৰ আহমেদনগৰ জিলাৰ ৰাহুৰী তালুকৰ দেওলালি প্ৰভাৰাত অজিত পাৱাৰৰ জন্ম হৈছিল । সৰুকালতে তেওঁৰ পিতৃৰ বিয়োগৰ পিছত পাৰিবাৰিক দায়িত্ব কান্ধত ল'বলগীয়া হৈছিল, যিটো অভিজ্ঞতাই তেওঁক সাধাৰণ মানুহৰ বিশেষকৈ কৃষকৰ সংগ্ৰামৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল । জীৱনৰ আৰম্ভণিতে এই পৰিৱেশে গ্ৰাম্য দুৰ্দশা, তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সমস্যা আৰু স্থানীয় শাসনৰ বিষয়ে তেওঁক জ্ঞান দিছিল ।

তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰৰ সমবায় খণ্ডৰ মাজেৰে ৰাজহুৱা জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল । তেওঁ চেনি কাৰখানা, দুগ্ধ সংস্থা আৰু সমবায় বেংকৰ সৈতে কাম কৰিছিল । ১৯৮২ চনত চেনি সমবায়ৰ জৰিয়তে আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাজহুৱা জীৱনত প্ৰৱেশ কৰে । ১৯৯১ চনত তেওঁ পুনে জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংকৰ অধ্যক্ষ হয় আৰু প্ৰায় ১৬ বছৰ ধৰি এই পদত অধিষ্ঠিত হয় ।

সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কই তেওঁক বিশেষকৈ পশ্চিম মহাৰাষ্ট্ৰৰ চেনি বেল্টত এক শক্তিশালী তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সাংগঠনিক নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল । এই সমবায় ক্ষেত্ৰ পাছলৈ তেওঁৰ ৰাজনৈতিক শক্তি আৰু গ্ৰাম্য ৰাজনীতিত দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱৰ মেৰুদণ্ড হৈ পৰিছিল ।

নিৰ্বাচনী ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ

১৯৯১ চনত অজিত পাৱাৰৰ ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া তেওঁ বাৰামতীৰ পৰা লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল । যদিও পিছত তেওঁৰ আসনখন খালী হৈছিল । কিয়নো সেই বছৰতে তেওঁ দশক দশক ধৰি অবিৰতভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সমষ্টি বাৰামতীৰ পৰা বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় । সময়ৰ লগে লগে বাৰামতী তেওঁৰ দৃঢ় ৰাজনৈতিক ভিত্তি হৈ পৰে আৰু তীব্ৰ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু পাৰিবাৰিক বিভাজনৰ সময়তো তেওঁ আসনখনৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল ।

পিছৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত তেওঁ ভতিজা যুগেন্দ্ৰ পাৱাৰক ১ লাখৰো অধিক ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰি সমষ্টিটোত তেওঁৰ আধিপত্য অব্যাহত থকাৰ কথা সূচায় । তেওঁৰ দলটোৱে বিধানসভা নিৰ্বাচনতো শক্তিশালী প্ৰদৰ্শন আগবঢ়াইছিল, প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা আসনৰ যথেষ্ট সংখ্যক আসন লাভ কৰিছিল, আনকি পূৰ্বে লোকসভাৰ প্ৰদৰ্শনো দুৰ্বল আছিল । ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত শক্তিশালী সাংগঠনিক নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰ্বাচনী প্ৰাসংগিকতা থকা নেতা হিচাপে তেওঁৰ স্থান শক্তিশালী হৈ উঠিছিল ।

চৰকাৰত ভূমিকা আৰু উত্থান

অজিত পাৱাৰৰ চৰকাৰৰ উত্থানৰ লগে লগে মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক পৰ্যায়ত ক্ষমতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনো হৈছিল । ১৯৯১ চনত বিধায়ক হোৱাৰ পাছত নব্বৈৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে কৃষি আৰু শক্তিকে ধৰি বিভিন্ন বিভাগত ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে ।

মিত্ৰজোঁটৰ চৰকাৰ গঠনৰ লগে লগে তেওঁ ১৯৯৯ চনৰ পৰা কংগ্ৰেছ-নেচনেলিষ্ট কংগ্ৰেছ পাৰ্টীৰ প্ৰশাসনৰ কেন্দ্ৰীয় নেতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে, জলসিঞ্চন আৰু জলসম্পদকে ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগসমূহ চম্ভালিছিল । পিছলৈ তেওঁক গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয় আৰু সময়ৰ লগে লগে তেওঁ শক্তি, পৰিকল্পনা আৰু বিত্তৰ দৰে বিভাগসমূহো পৰিচালনা কৰে ।

জলসম্পদ আৰু জলসিঞ্চনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে তেওঁক বৃহৎ আন্তঃগাঁথনি আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত ৰখাৰ বিপৰীতে বিত্ত বিভাগৰ কাৰ্যকালত তেওঁক ৰাজ্য প্ৰশাসনৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল ।

ৰাজ্যৰ বিত্ত মন্ত্ৰী হিচাপে চৰকাৰ আৰু আমোলাতন্ত্ৰৰ ভিতৰত নিজৰ কৰ্তৃত্ব শক্তিশালী কৰি তেওঁ বাজেট আবণ্টন আৰু পৰিকল্পনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল ।

পাৱাৰে বিভিন্ন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ অধীনত একাধিকবাৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ দেশৰ ভিতৰত সেই পদত দীৰ্ঘদিন ধৰি থকা উপ-মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল । চৰকাৰৰ কাৰ্যকালৰ মাজতে তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাত বিৰোধী দলৰ নেতা হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল ।

২০১৯ চনৰ পিছত তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰত ব্যাপক উন্নয়ন দেখা গ'ল । ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ বিজেপিৰ সৈতে গঠন হোৱা চৰকাৰত উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে, যিখন চৰকাৰ কিছুদিনৰ ভিতৰতে ভংগ হয় । পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মহা বিকাশ আঘাড়ী (এমভিএ) চৰকাৰত উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্বলৈ আহে ।

২০২৩ চনত এন চি পিৰ বিভাজনৰ নেতৃত্ব দি শাসকীয় মিত্ৰজোঁটত যোগদান কৰাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ এই পদ গ্ৰহণ কৰে, যাৰ ফলত এক উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল ।

২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগে তেওঁৰ দলক অ'ফিচিয়েল এন চি পি হিচাপে স্বীকৃতি দি দলৰ নাম আৰু প্ৰতীক প্ৰদান কৰি ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত তেওঁৰ স্থিতি সুদৃঢ় কৰি তুলিছিল ।

প্ৰত্যাহ্বান আৰু বিতৰ্ক

অজিত পাৱাৰৰ দীৰ্ঘদিনীয়া কেৰিয়াৰত জলসিঞ্চন প্ৰকল্প আৰু সমবায় বেংকিং প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল । তেওঁ কেলেংকাৰীৰ অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি ৰাজহুৱা জীৱন অব্যাহত ৰাখিলে । সমৰ্থকসকলে তেওঁক এজন দৃঢ় আৰু নিৰ্ণায়ক প্ৰশাসক হিচাপে গণ্য কৰিছিল, আনহাতে সমালোচকসকলে তেওঁৰ পদ্ধতিক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল ।

অজিত পাৱাৰ : জীৱন পৰিক্ৰমা

• ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণি : সমবায় খণ্ডত সক্ৰিয় হৈ পৰে, চেনি সমবায়ৰ জৰিয়তে ৰাজহুৱা জীৱন আৰম্ভ কৰে ।
• ১৯৮২ : সমবায় চেনি কাৰখানাৰ ব'ৰ্ডলৈ নিৰ্বাচিত হয়, ৰাজনীতি আৰু ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠানত তেওঁৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰৱেশ ।
• ১৯৯১ চনত :

1. বাৰামতীৰ পৰা তেওঁ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় ।
2. আসনখন খালী হয় ।
3. একে বছৰতে বাৰামতীৰ পৰা বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত, সমষ্টিৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে দীৰ্ঘদিনীয়া কাৰ্যকাল আৰম্ভ ।
4. পুনে জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংকৰ অধ্যক্ষ হয়, যিটো পদত তেওঁ প্ৰায় ১৬ বছৰ ধৰি কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে ।

• ১৯৯১-১৯৯২ : মহাৰাষ্ট্ৰত কৃষি আৰু শক্তি বিভাগৰ মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল ।
• ১৯৯৯ : কংগ্ৰেছ–এন চি পি চৰকাৰত কেবিনেট মন্ত্ৰী হয়, জলসিঞ্চন (জলসম্পদ) বিভাগৰ দায়িত্ব লয় ।
• ২০০৩ : গ্ৰামোন্নয়ন বিভাগৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব দিয়া হয় ।
• ২০০৪-২০১৪ : একেৰাহে ৰাজ্য চৰকাৰসমূহত জলসম্পদ, শক্তি আৰু বিত্তৰ দৰে মূল বিভাগসমূহৰ দায়িত্ব লয় ।
• ২৩ নৱেম্বৰ, ২০১৯ : দেৱেন্দ্ৰ ফাড়নাভিছক মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে লৈ হ্ৰস্বকালীন চৰকাৰত উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে । চৰকাৰৰ পতনৰ কিছুদিনৰ ভিতৰতে পদত্যাগ ।
• ডিচেম্বৰ, ২০১৯ : উদ্ধৱ থাকৰে নেতৃত্বাধীন এম ভি এ চৰকাৰত উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শাসনলৈ ঘূৰি আহিল ।
• ২০২২-২০২৩ : এম ভি এ চৰকাৰৰ পতনৰ পিছত মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাত বিৰোধী দলৰ নেতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল ।
• জুলাই, ২০২৩ : নেশ্যনেলিষ্ট কংগ্ৰেছ পাৰ্টীৰ বিভাজনৰ নেতৃত্ব দি মহাৰাষ্ট্ৰত শাসকীয় মিত্ৰজোঁটত যোগদান কৰি পুনৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হয় ।
• ৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২৪ : নিৰ্বাচন আয়োগে তেওঁৰ দলটোক চৰকাৰী এন চি পি হিচাপে স্বীকৃতি দি দলৰ নাম আৰু 'ঘড়ী'ৰ চিহ্ন হিচাপে আবণ্টন দিয়ে ।
• ২০২৪ : ৰাজ্য চৰকাৰৰ এজন মূল নেতা হিচাপে বিবেচিত হৈ বিত্ত আৰু পৰিকল্পনাকে ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগসমূহ চম্ভালে ।

বিতৰ্ক, দল বিভাজন আৰু মিত্ৰতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজতো তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজনীতিৰ অন্যতম স্থায়ী আৰু প্ৰভাৱশালী নেতা হৈয়েই থাকিল ।

লগতে পঢ়ক :অভিশপ্ত হৈ পৰিল বুধবাৰ, বিমান দুৰ্ঘটনাত চিৰদিনৰ বাবে নোহোৱা হৈ গ’ল উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী