ডিব্ৰু-ছৈখোৱাত হাইড্ৰ’কাৰ্বন নিষ্কাশনৰ প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যানৰ বাবে 'অইল'ক আবেদন দাখিলৰ অনুমতি সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ৰ

নতুন দিল্লী: অসমৰ ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত হাইড্ৰ’কাৰ্বন নিষ্কাশনৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰাৰ বাবে চেণ্টাৰ ফৰ এক্সটেণ্ডেড ৰিচ ড্ৰিলিং (ERD)ৰ সিদ্ধান্ত সলনিৰ বাবে অইল ইণ্ডিয়াক অন্তৱৰ্তীকালীন আবেদন প্ৰত্যাহাৰ কৰি নতুনকৈ আবেদন দাখিল কৰিবলৈ বুধবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অনুমতি প্ৰদান কৰে ।

অইল ইণ্ডিয়াৰ হৈ হাজিৰ হোৱা জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা ৰাকেশ দ্বিবেদীয়ে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত আৰু ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচী আৰু ভি মোহানাৰে গঠিত বিচাৰপীঠত কয় যে এই আবেদন জৰুৰী আৰু শুনানিৰ বাবে তালিকাভুক্ত কৰা উচিত ।

দ্বিবেদীয়ে কয়, ‘‘এয়া জৰুৰী কাৰণ অঞ্চলটো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সমীপত আছে । সকলো অনুমতি দিয়া হৈছে, কিন্তু চৰকাৰে নিজকে ২০২৩ চনৰ এই আদালতে খনন নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে প্ৰদান কৰা আদেশৰ দ্বাৰা বান্ধ খাই বুলি বিবেচনা কৰে । এয়া খনন নহয় । পাইপলাইন উদ্যানৰ বাহিৰত ৰখা হৈছে । ই ৪ হাজাৰ মিটাৰ মাটিৰ তললৈ যায় আৰু তাৰ পিছত অনুভূমিকভাৱে আগবাঢ়ি যায় ।’’

তেওঁ কয় যে এই আবেদনখন বিচাৰাধীন গোচৰ টি এন গৌ়ড়াবৰ্মন থিৰুমুলপদ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়াত দাখিল কৰা হৈছিল ৷ এইটো ১৯৯৫ চনৰ এটা উল্লেখযোগ্য গোচৰ, যি বন সংৰক্ষণ আৰু পৰিৱেশ ন্যায়বিজ্ঞান গঢ় দিয়াত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল । দ্বিবেদীয়ে বিষয়টোৰ প্ৰয়োজনীয়তাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কয় যে প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটো দেশৰ শক্তিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ।

তেওঁ বিচাৰপীঠক অৱগত কৰে যে পঞ্জীয়কে অন্তৱৰ্তীকালীন আবেদনখনৰ তালিকাভুক্ত কৰা নাই, কাৰণ পূৰ্বে নিৰ্দেশ জাৰি কৰা হৈছে যে কোনো বিচাৰধীন গোচৰত এনে কোনো আবেদন বিবেচনা কৰা নহ’ব । মুখ্য ন্যায়াধীশে কয় যে যদি কোনো নতুন কাৰণ আছে তেন্তে আবেদনকাৰীয়ে নতুন আবেদন দাখিল কৰিব পাৰে ।

মুখ্য ন্যায়াধীশে কয়, ‘‘আমি সেই সমগ্ৰ গোচৰটো বন্ধ কৰিব বিচাৰিছিলো । যদি কোনো নতুন কাৰণ আছে তেন্তে নতুন আবেদন দাখিল কৰক আৰু আমি সেইটো বিবেচনা কৰিম । পঞ্জীয়কে অন্তৱৰ্তীকালীন আবেদনখন তালিকাভুক্ত কৰিব নোৱাৰে, কাৰণ এই সন্দৰ্ভত এটা আদেশ আছে ।’’

দ্বিবেদীয়ে এই প্ৰকল্পৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কয় যে দেশৰ তেলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰায় তিনি শতাংশ ইয়াৰ দ্বাৰা পূৰণ কৰিব পৰা যায় । তেওঁ বিচাৰপীঠক অনুৰোধ জনায় যে অন্তৱৰ্তীকালীন আবেদন প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিব লাগে আৰু নতুন আবেদন দাখিল কৰাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰিব লাগে ।

তেওঁ লগতে কয় যে দিনটোৰ কাৰ্যবিধিৰ আৰম্ভণি বা শেষত বিষয়টোৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰিব পৰা যাব । বিচাৰপীঠে কয় যে অনুৰোধ অনুসৰি অন্তৱৰ্তীকালীন আবেদন প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছে আৰু নতুন আবেদন দাখিল কৰাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰা হৈছে ।

আৱেদনত পি এছ ইউৱে বন উপদেষ্টা সমিতিৰ সিদ্ধান্ত আৰু তাৰ পিছত পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিবৰ্তন মন্ত্ৰণালয়ে তিনিচুকীয়া জিলাৰ প্ৰকল্পটোৰ বাবে ০.০৬৯ হেক্টৰ বনাঞ্চল ভূমি ডাইভাৰচন কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা কাৰ্যক প্ৰত্যাহ্বান জনায় ।

কোম্পানীটোৱে জনোৱা মতে, ২০২৩ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ সীমাৰ পৰা এক কিলোমিটাৰ ভিতৰত খনন নিষিদ্ধ কৰাৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশক বিষয়াসকলে ভুলভাৱে প্ৰয়োগ কৰিছে । অইলৰ মতে হাইড্ৰ’কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু বৰ্ধিত প্ৰসাৰ খননৰ জৰিয়তে উৎপাদনক গতানুগতিক খননৰ সৈতে সমান কৰিব নোৱাৰি ।

কোম্পানীটোৱে কয় যে তেল আৰু গেছৰ কাৰ্যকলাপ এক বেলেগ আইনী আৰু নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামোৰ অধীনত চলি থাকে, আৰু ই আৰ ডিত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বাহিৰত অৱস্থিত পেডৰ পৰা ড্ৰিলিং কৰি পৃষ্ঠৰ পৰা কেইবা কিলোমিটাৰ তলৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বন খনিত উপনীত হোৱাটো জড়িত হৈ থাকে ।

অইলে কয় যে প্ৰস্তাৱিত খননে ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ তলৰ প্ৰায় ৩৫০০ৰ পৰা ৪০০০ মিটাৰ গভীৰতাত থকা হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ ভাণ্ডাৰক লক্ষ্য কৰি লোৱা হ’ব, আনহাতে ড্ৰিলিঙৰ আন্তঃগাঁথনি উদ্যানৰ সীমাৰ বাহিৰত থাকিব ।

কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনত শীৰ্ষ আদালতৰ পূৰ্বৰ আদেশৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰিছিল ৷ কোম্পানীটোক কিছুমান চৰ্ত আৰু সুৰক্ষাৰ অধীনত ই আৰ ডি প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ তলত হাইড্ৰ’কাৰ্বন উলিয়াবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল ।

ইয়াত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে ৰাষ্ট্ৰীয় বন্যপ্ৰাণী ব’ৰ্ডৰ স্থায়ী সমিতিয়ে এই প্ৰস্তাৱৰ পৰামৰ্শ দিছিল, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে পৰিৱেশ আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ চৰ্তসমূহ মানি চলি ভূগৰ্ভৰ তলৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বন নিষ্কাশনৰ অনুমতি দিছিল ।

আবেদনখনত ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বাবে জাৰি কৰা ইক’-চেন্সিটিভ জ’ন অধিসূচনাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে, যাৰ অধীনত ইক’-চেন্সিটিভ জ’নটো উদ্যানৰ সীমাৰ কিছু অংশৰ চাৰিওফালে ৮.৭ কিলোমিটাৰলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে ।

ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ তলৰ সাতটা স্থানত সম্প্ৰসাৰণ ড্ৰিলিং আৰু হাইড্ৰ’কাৰ্বন পৰীক্ষণৰ বাবেও ২০২০ চনৰ মে’ মাহত পৰিৱেশ অনুমোদন লাভ কৰা বুলি উল্লেখ কৰিছে অইলে যদিও বনাঞ্চলত খননৰ বাবে পৃথক পূৰ্ব অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন আছিল । ইয়াত ২০২৪ চনৰ ২ আগষ্টৰ আদেশ বাতিল কৰাৰ বাবে অনুৰোধ জনোৱা হৈছিল, যিটো পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ে গৃহীত কৰিছিল আৰু ২০২৪ চনৰ ৪ জুলাইত পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ৰ বন পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ বৈঠকৰ কাৰ্যবিৱৰণী বাতিল কৰিবলৈ বিচাৰিছিল ।

আবেদনখনত কোৱা হৈছে যে, ‘‘অসমৰ তিনিচুকীয়া বন্যপ্ৰাণী সংমণ্ডল, তিনিচুকীয়াত বাঘজান পিএমএলৰ পৰা ডিব্ৰু ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অধীনত ০.০৬৯ হেক্টৰ বনাঞ্চল অবনভূমি ব্যৱহাৰৰ বাবে বন (সংৰক্ষণ আৰু প্ৰসাৰ) আইন, ১৯৮০ৰ ধাৰা ২(১)(ii)ৰ অধীনত অনুমোদন প্ৰদান কৰিবলৈ উত্তৰদাতা নং ১ক নিৰ্দেশ দিয়া ।’’

লগতে পঢ়ক: সীমা নামানে বন্যপ্ৰাণীয়ে: কাজিৰঙাৰ পৰিৱেশ সংবেদনশীল অঞ্চলক লৈ কৰিড'ৰ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ?