ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰদূষিত চহৰ দিল্লী; সুৰক্ষিত নহয় অসমো !

হায়দৰাবাদ : 'চেণ্টাৰ ফৰ ৰিচাৰ্ছ অন এনাৰ্জি এণ্ড ক্লিন এয়াৰ'ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি দেশৰ ৰাজধানী দিল্লী হৈছে ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰদূষিত চহৰ । চেণ্টাৰ ফৰ ৰিচাৰ্ছ অন এনাৰ্জি এণ্ড ক্লিন এয়াৰ চমুকৈ চি আৰ ই এৰ দ্বাৰা শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত চেটেলাইটভিত্তিক বিশ্লেষণ অনুসৰি ভাৰতৰ ভিতৰতে দিল্লী হৈছে সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত ৰাজ্য তথা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল । ভাৰতৰ প্ৰায় ৮২ শতাংশ জিলাত (৭৪৯ খনৰ ভিতৰত ৬১৬ খন) শীতকালত ৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ ওপৰত পিএম২.৫ৰ মাত্ৰা পোৱা গৈছে ।

চি আৰ ই এয়ে বিশ্লেষণত পাইছে যে ৬০ শতাংশ জিলাত (৭৪৯ খনৰ ভিতৰত ৪৪৭ খন) বছৰি পিএম ২.৫ৰ বাবে NAAQS (National Ambient Air Quality Standards) অতিক্ৰম কৰে । কোনো জিলাই বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ ৫ μg/m3 (প্ৰতি ঘনমিটাৰত মাইক্ৰ'গ্ৰাম)তকৈ কম গাইডলাইনৰ ভিতৰত নপৰে ।

প্ৰদূষণৰ ক্ষেত্ৰত শীৰ্ষ স্থানসমূহৰ ভিতৰত দিল্লীৰ ১১ খন জিলাই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে । যিয়ে স্থানীয় বাসিন্দাসকলে সন্মুখীন হোৱা প্ৰদূষণৰ কুপ্ৰভাৱক প্ৰতিফলিত কৰে ।

আটাইতকৈ বেছি প্ৰদূষিত জিলা : আটাইতকৈ বেছি প্ৰদূষিত জিলাসমূহ কেইখনমান ৰাজ্যতে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে । যিয়ে ভয়াৱহ বায়ুৰ সূচাংকৰ আঞ্চলিক ক্লাষ্টাৰিং প্ৰতিফলিত কৰে । কেৱল দিল্লী (১১ খন জিলা) আৰু অসম (১১ খন জিলা) শীৰ্ষ ৫০ খনৰ প্ৰায় আধা, তাৰ পিছতে বিহাৰ (৭) আৰু হাৰিয়ানা (৭) ।

আন উল্লেখযোগ্য জিলাসমূহৰ ভিতৰত উত্তৰ প্ৰদেশ (৪), ত্ৰিপুৰা (৩), ৰাজস্থান (২), পশ্চিমবংগ (২) আৰু চণ্ডীগড়, মেঘালয় আৰু নাগালেণ্ডৰ একাংশ জিলা ।

বাৰিষাৰ সময়ক বাদ দি দিল্লী, ত্ৰিপুৰা, পাঞ্জাৱ, হাৰিয়ানা, হিমাচল প্ৰদেশ, মেঘালয় আৰু চণ্ডীগড় আটাইকেইখনতে জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা ১০০ শতাংশৰ বেছি । ৪ খন ৰাজ্য ক্ৰমে দিল্লী, অসম, হাৰিয়ানা আৰু বিহাৰত শীৰ্ষ ৫০ খন অতি প্ৰদূষিত জিলাৰ ভিতৰত অধিকাংশই অন্তৰ্ভুক্ত আছে ।

ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পিএম২.৫ৰ বাৰ্ষিক মাত্ৰা বহু পৰিমাণে পৃথক হয়, দিল্লীৰ উত্তৰ-পশ্চিম জিলাত ১১২ μg/m3ৰ পৰা তামিলনাডুৰ তিৰুপপুৰত ২১ μg/m3 (প্ৰতি ঘনমিটাৰত মাইক্ৰ'গ্ৰাম) ।

ৰাজ্যিক ভিত্তিক বিশ্লেষণ : প্ৰতিবেদনত অন্তৰ্ভুক্ত ৩৩ খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ আটাইকেইখনেই বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ নিৰ্দেশনা অতিক্ৰম কৰিছে । তদুপৰি ২৮ খন ৰাজ্যই ভাৰতৰ NAAQS (National Ambient Air Quality Standards) অতিক্ৰম কৰিছে ।

বাৰ্ষিক গড় পিএম২.৫ ঘনত্ব ১০১ μg/m3, যি ভাৰতীয় সীমাৰ ২.৫ গুণ আৰু বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ গাইডলাইনৰ ২০ গুণ । এই ক্ষেত্ৰত দিল্লীত প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা সৰ্বাধিক ।

ৰাজ্যিক-স্তৰৰ পিএম২.৫ তথ্যত বহুতো স্থানীয় হটস্পট সোমাই থাকিব পাৰে । উদাহৰণস্বৰূপে মহাৰাষ্ট্ৰৰ বাবে বাৰ্ষিক জনসংখ্যাভিত্তিত পিএম২.৫ গড় NAAQSৰ ভিতৰত আছিল যদিও চন্দ্ৰপুৰকে ধৰি ১৪ খন জিলাই বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ আৰু কয়লা চালিত ব্যৱসায়ৰ বাবে ইয়াক অতিক্ৰম কৰিছে ।

দক্ষিণ ভাৰতৰ পিএম২.৫ মান সৰ্বনিম্ন : পিএম২.৫ৰ মান দক্ষিণ ভাৰতত আটাইতকৈ কম পোৱা গৈছে । ২৫ μg/m3 (মাইক্ৰ'গ্ৰাম প্ৰতি ঘনমিটাৰত)ৰ সৈতে পুডুচেৰীত আটাইতকৈ কম ঘনত্ব আছিল, তাৰ পিছতে আছে তামিলনাডু, কৰ্ণাটক, ছিকিম, তেলেংগানা, কেৰালা আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ।

ঋতুভিত্তিক ধাৰা : ভাৰতৰ প্ৰায় ৮২ শতাংশ জিলাত (৭৪৯ খনৰ ভিতৰত ৬১৬ খন) শীতকালত ৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ ওপৰত পিএম২.৫ৰ মাত্ৰা পোৱা যায় । যেতিয়া প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পায় আৰু শুষ্ক বতৰে ভূপৃষ্ঠৰ ওচৰত প্ৰদূষকক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে ।

বাৰিষা কালত ইয়াৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটে, যাৰ ফলত মাত্ৰ ১০ শতাংশ জিলাত (৭৪৯ খনৰ ভিতৰত ৭৪ খন) অতিৰিক্ত মাত্ৰা হ্ৰাস পায়, মূলতঃ বৰষুণৰ ফলত বায়ুমণ্ডল পৰিষ্কাৰ হোৱাৰ বাবে । অৱশ্যে এই সকাহ ক্ষন্তেকীয়া । বাৰিষাৰ পিছৰ মাহত স্তৰ তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধি পায়, ৪ খন জিলাৰ ভিতৰত ৩ খন জিলাই (৭৪৯খনৰ ভিতৰত ৫৬৬খন) পুনৰ নিৰ্দিষ্ট মানদণ্ড অতিক্ৰম কৰে ।

গ্ৰীষ্মকালত পৰিস্থিতি মিশ্ৰিত হয়, আধাতকৈ অধিক জিলাই (৭৪৯খনৰ ভিতৰত ৪০৫খন) এই ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰে । সামগ্ৰিকভাৱে এই তথ্যই দেখুৱাইছে যে ঋতু অনুসৰি উঠা-নমা হোৱাৰ পিছতো বছৰৰ বেছিভাগ সময় অস্বাস্থ্যকৰ বায়ু এক স্থায়ী প্ৰত্যাহ্বান হৈয়েই আছে ।

বায়ুমণ্ডলৰ বিশ্লেষণ : অসম-ত্ৰিপুৰাৰ বায়ুমণ্ডলৰ বাহিৰে বাৰিষাৰ সময়ত বেছিভাগ বায়ুমণ্ডল পিএম২.৫ মানদণ্ডৰ তলত আছিল । কিন্তু বাৰিষাৰ পিছত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱাটোৱে ইংগিত দিয়ে যে প্ৰকৃত সমস্যা বতৰ বিজ্ঞান নহয়, বৰঞ্চ নিৰ্দিষ্ট সীমা ৰেখাৰ ওপৰত প্ৰদূষণ । ভাৰত-গংগোত্ৰীয় বায়ুমণ্ডল দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ প্ৰদূষিত অঞ্চল হৈয়েই আছে ।

ভাৰত-গংগোত্ৰীয় সমভূমিৰ ৰাজ্যসমূহ বিশেষভাৱে উল্লেখ্যযোগ্য । শীতকাল আৰু বাৰিষাৰ পিছৰ সময়ত প্ৰদূষণৰ ক্ষেত্ৰত পশ্চিমবংগ আটাইতকৈ দুৰ্বল ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্যতম । আনহাতে শীত, গ্ৰীষ্ম আৰু বাৰিষাৰ পিছৰ পৰ্যায়ত চণ্ডীগড় শীৰ্ষ ৫ খনৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছে ।

পাঞ্জাৱত বাৰিষা আৰু বাৰিষাৰ পিছৰ ঋতু আৰু হাৰিয়ানাৰ গ্ৰীষ্ম আৰু বাৰিষাৰ পিছৰ বতৰত বায়ু প্ৰদূষণ গুৰুতৰ চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছে ।

আটাইতকৈ চিন্তনীয় হৈছে উত্তৰ-পূবৰ বায়ুমণ্ডল । বছৰজুৰি বায়ুৰ গুণাগুণৰ প্ৰত্যাহ্বান এই অঞ্চলটোৰ বাবে উদ্বিগ্ন । অসম আৰু ত্ৰিপুৰাত বছৰটোৰ ভিতৰতে পিএম২.৫ৰ ঘনত্ব বৃদ্ধি পাইছে ।

চি আৰ ই এৰ ফলাফলসমূহে এক গুৰুতৰ জনস্বাস্থ্য সমস্যাৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰিছে । সমগ্ৰ ভাৰততে বায়ু প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট নীতি আৰু ব্যৱস্থাৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে ।

লগতে পঢ়ক :৫ ডিচেম্বৰৰ পৰা পৰ্যটকৰ বাবে বন্ধ থাকিব লালকিল্লা;কিন্তু কিয় ?