কিয় আৰু কি উদ্দেশ্যৰে আজি বিশ্বজুৰি পালন কৰা হৈছে বিশ্ব হাইড্ৰ’গ্ৰাফী দিৱস
আজি বিশ্ব হাইড্ৰ’গ্ৰাফী দিৱস ৷ কি উদ্দেশ্যৰে এই দিনটো পালন কৰা হয় তথা দিনটোৰ তাৎপৰ্য জানো আহক ---
Published : June 21, 2025 at 11:07 AM IST
হায়দৰাবাদ: প্ৰতি বছৰে 21 জুনত বিশ্ব জলবিজ্ঞান দিৱস পালন কৰা হয় । হাইড্ৰ’গ্ৰাফীৰ গুৰুত্ব তথা প্ৰয়োজনীয়তা সন্দৰ্ভত এই দিনটোৰ জৰিয়তে সজাগতা সৃষ্টি কৰা হয় ৷
2005 চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই আনুষ্ঠানিকভাৱে এই দিৱসটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলচিত্ৰ সংস্থা (IHO) গঠনৰ বৰ্ষপূৰ্তিত স্মৰণ কৰা হয় । প্ৰথমতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলচিত্ৰ ব্যুৰো বুলি কোৱা আই এইচ অ’ 1921 চনত জলবিজ্ঞানৰ বিষয়ত দেশসমূহৰ মাজত সহযোগিতা গঢ়ি তোলাৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, বিশেষকৈ নিৰাপদ পৰিবহণ নিশ্চিত আৰু সাগৰীয় পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে ।
দিনটোৰ উদ্দেশ্য
দিনটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে হাইড্ৰ’গ্ৰাফীয়ে নিৰাপদ যাতায়ত, সাগৰীয় সম্পদ পৰিচালনা আৰু উপকূলীয় অঞ্চলৰ উন্নয়নত কেনেদৰে সহায় কৰে সেই বিষয়ে বুজাবুজিৰ প্ৰসাৰ কৰা ।
হাইড্ৰ'গ্ৰাফীত পানীৰ গভীৰতা জোখা আৰু সাগৰৰ তলত পোৱা নেভিগেচনেল বিপদৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰা হয় য'ত শিল আৰু ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায় । মূলতঃ ইকো চাউণ্ডাৰ আৰু ছ’নাৰেৰে সজ্জিত বিশেষ জাহাজ আৰু নাওৰ লগতে লেজাৰেৰে সজ্জিত জৰীপ বিমান ব্যৱহাৰ কৰি এই কাম সম্ভৱ হয় । কেতিয়াবা উপগ্ৰহৰ পৰ্যবেক্ষণেও মূল্যৱান তথ্য লাভ কৰিব পাৰে । হাইড্ৰ’গ্ৰাফীত জোৱাৰ আৰু সোঁতৰ মূল্যায়ন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় ।
2025 বৰ্ষৰ বিষয়বস্তু
এই বছৰৰ বাবে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে "সাগৰৰ তলৰ মেপিং: মহাসাগৰীয় কাৰ্য সক্ষম কৰা"। এই বিষয়বস্তুটো আই এইচ অ’ৰ কৌশলগত পৰিকল্পনাৰ লক্ষ্য 3, “মহাসাগৰৰ বুজাবুজি আৰু বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ সম্পৰ্কে বিশ্বব্যাপী প্ৰচেষ্টাত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হোৱা” আৰু লক্ষ্য 2 ৰ নীতি, “সামাজিক লাভৰ বাবে হাইড্ৰ’গ্ৰাফিক তথ্যৰ প্ৰয়োগ বৃদ্ধি কৰা”ৰ মাজৰ সংযোগৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিবলৈ বাছনি কৰা হৈছে ৷ লগতে আগন্তুক সংযুক্ত ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে মিল থকা সাগৰীয় পদক্ষেপসমূহৰ সুবিধা প্ৰদানৰ বাবে অপৰিহাৰ্য হিচাপে সাগৰৰ মেপিঙৰ তাৎপৰ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে ৷
সাগৰৰ লগত জড়িত সকলো কামৰ ভিত্তি হৈছে হাইড্ৰ’গ্ৰাফী:
- নেভিগেচনৰ সুৰক্ষা
- পৰ্যটন
- সাগৰীয় পৰিৱেশৰ সুৰক্ষা আৰু ব্যৱস্থাপনা
- অনুসন্ধান আৰু উদ্ধাৰ
- সাগৰীয় সম্পদৰ ব্যৱহাৰ: খনিজ পদাৰ্থ, তেল আৰু গেছ, নবীকৰণযোগ্য শক্তি
- সামুদ্ৰিক সীমা আৰু পুলিচিং
- সামুদ্ৰিক বাণিজ্য
- সামুদ্ৰিক বিজ্ঞান
- উপকূলীয় অঞ্চল পৰিচালনা
- সাগৰীয় স্থানীয় তথ্যৰ আন্তঃগাঁথনি
- মাছ ধৰা, জলজ কৃষি আৰু সামুদ্ৰিক কৃষি
- বিনোদনমূলকভাৱে নাওঁ চলোৱা
- সামুদ্ৰিক প্ৰতিৰক্ষা আৰু নিৰাপত্তা
- চুনামী বান আৰু বানপানীৰ মডেলিং
এখন দেশৰ বাবে জলবিজ্ঞানৰ প্ৰয়োজনীয়তা
জলবিজ্ঞান এটা জাতিৰ বাবে অপৰিহাৰ্য কাৰণ ই নিৰাপদ আৰু ফলপ্ৰসূ নৌ পৰিবহণ সক্ষম কৰে, ৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ ঘটায়, সাগৰত জীৱন আৰু সম্পত্তি সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰে, সাগৰীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণত সহায় কৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক অঞ্চলসমূহৰ পৰিচালনা আৰু বহনক্ষম উন্নয়নত সহায় কৰে ।
উপকূলীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ জলচিত্ৰ সেৱা বা কৰ্তৃপক্ষই ৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক আন্তঃগাঁথনিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে ।
জলবিজ্ঞানৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মতামত
2003 চনৰ 23 ডিচেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে মহাসাগৰ আৰু সাগৰৰ আইন সম্পৰ্কীয় প্ৰস্তাৱ A/RES/58/240 গ্ৰহণ কৰে যিয়ে বহুলাংশে নৌ পৰিবহণৰ সুৰক্ষাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে । ইয়াত সাগৰীয় বিষয় আৰু সাগৰৰ আইন সম্পৰ্কীয় উন্নয়ন আৰু বিষয়সমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে ।
ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জলচিত্ৰ বিভাগ (আইএনএইচডি):
ভাৰত চৰকাৰৰ মুখ্য জলগ্ৰাফাৰৰ অধীনত ভাৰতীয় নৌ জলচিত্ৰ বিভাগ (INHD) কাম কৰে । ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জলচিত্ৰ বিভাগ (আইএনএইচডি) পূৰ্বতে 1874 চনত কলকাতাত স্থাপিত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক জৰীপ বিভাগ আছিল । স্বাধীনতাৰ পিছতো বিভাগটোৱে ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক জৰীপৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত জৰীপকাৰীৰ তত্বাৱধানত নিজৰ কাম-কাজ চলাই থাকিল ।
ভাৰতত হাইড্ৰ’গ্ৰাফিক জৰীপ আৰু নটিকেল চাৰ্টিঙৰ বাবে ন’ডেল এজেন্সী হোৱাৰ বাবে বিভাগটোৰ সাংগঠনিক ব্যৱস্থা অতি সুপ্ৰতিষ্ঠিত । আই এন এইচ ডিৰ সাতখন থলুৱাভাৱে নিৰ্মিত আধুনিক জৰীপ জাহাজ আছে য’ত আছে এখন কেটামাৰান হাল জৰীপ জাহাজ (চি এইচ এছ ভি) য’ত অত্যাধুনিক জৰীপ সঁজুলিৰে সজ্জিত আৰু এটা সুপ্ৰতিষ্ঠিত ‘নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ হাইড্ৰ’গ্ৰাফী’ যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষাৰ্থীৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলচিত্ৰ সংস্থাৰ দ্বাৰা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত হাইড্ৰ’গ্ৰাফিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ ।
ভাৰত চৰকাৰৰ মুখ্য জলগ্ৰাফাৰ নাভাৰেয়া অষ্টম সমন্বয়ক আৰু ভাৰতীয় উপকূলৰ কাষৰ নাভটেক্স সেৱাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয়কও ।
• পিআইবি 2024 ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি বিশ্বৰ বণিক সাগৰীয় আৰু নৌসেনাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলসীমা সামৰি 650 টাতকৈও অধিক ইলেক্ট্ৰনিক আৰু কাগজৰ নেভিগেচন চাৰ্ট প্ৰকাশ কৰা হৈছে ।
• 2023 চনত বিভাগটোৱে এই জলসীমাত কাম কৰা নাৱিকসকলক 6.5 লাখতকৈ অধিক ইলেক্ট্ৰনিক নেভিগেচনেল চাৰ্ট বিতৰণ কৰিছে আৰু ৰাজকোষলৈ প্ৰায় 8000 লাখ টকাৰ ৰাজহ লাভ কৰিছে যিটো ভৱিষ্যতে আৰু অধিক বৃদ্ধি পাব বুলি অনুমান কৰা হৈছে ।
• ভাৰত মহাসাগৰৰ 26 মিলিয়ন বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল সামৰি নাভাৰেয়া অষ্টম সমন্বয়ক হিচাপে বিভাগটোৱে ৱেব পৰ্টেল "ভাৰত উইন্স - ভাৰতীয় সতৰ্কবাণী আৰু নেভিগেচন সেৱা"ৰ জৰিয়তে সাগৰত নেভিগেচনৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় তথ্য ভাগ-বতৰা কৰে । এই মডিউলে প্ৰায় বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য প্ৰদান কৰে আৰু 2022 চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা চৰকাৰৰ ডিজিটেল ইণ্ডিয়াৰ পদক্ষেপ অনুসৰি প্ৰতিদিনে গড়ে 3500 ৰো অধিক দৰ্শকৰ সৈতে 35 লাখতকৈ অধিক দৰ্শন অতিক্ৰম কৰিছে ।
• ভাৰত চৰকাৰৰ SAGAR পদক্ষেপৰ লগত সংগতি ৰাখি ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জৰীপ জাহাজসমূহে বিগত পাঁচ বছৰত 89000 বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাত বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে বিভিন্ন যৌথ জৰীপ অভিযান চলাই 96 টা চাৰ্ট প্ৰস্তুত কৰিছে ।
• শেহতীয়াকৈ 2 জুনত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জাহাজ আই এন এছ দৰ্শকে ভিয়েটনামৰ সৈতে হাইড্ৰ’গ্ৰাফিক সম্পৰ্ক বৃদ্ধিৰ বাবে হো চি মিন চহৰ ভ্ৰমণ কৰে ।
আন্তৰ্জাতিক জলবিজ্ঞান সংস্থা
আন্তৰ্জাতিক জলচিত্ৰ সংস্থা (International Hydrographic Organization) হৈছে এক আন্তঃচৰকাৰী সংস্থা যিয়ে বিশ্বৰ সকলো সাগৰ, মহাসাগৰ আৰু নাৱিক জলভাগৰ জৰীপ আৰু চাৰ্ট কৰাটো নিশ্চিত কৰাৰ বাবে কাম কৰে । 1921 চনত স্থাপিত এই সংস্থাটোৱে ৰাষ্ট্ৰীয় জলচিত্ৰ কাৰ্যালয়ৰ কাৰ্যকলাপৰ সমন্বয় সাধন কৰে আৰু নটিকেল চাৰ্ট আৰু নথিপত্ৰত একাকাৰীতাক প্ৰসাৰিত কৰে ৷ ই জৰীপৰ উত্তম পদ্ধতিসমূহ জাৰি কৰে, হাইড্ৰ'গ্ৰাফিক জৰীপৰ তথ্যৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে আৰু সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহত হাইড্ৰ'গ্ৰাফিক ক্ষমতা বিকাশ কৰে ।
লগতে পঢ়ক
