ETV Bharat / technology

AC ৰ তাপমাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব চৰকাৰে; পৰিৱেশ-জলবায়ু ৰক্ষাৰ হকে কিমান ফলপ্ৰসূ হ’ব এই পদক্ষেপ ?

এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ কিয় নিয়ন্ত্ৰণত ৰখাটো দৰকাৰ তথা জলবায়ু আৰু পৰিৱেশৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ গুৰুত্ব কি এই সন্দৰ্ভত জানিবলৈ পঢ়ক আমাৰ এই বিশেষ প্ৰতিবেদন ---

why-ac-temperature-should-remain-within-limits-and-the-impact-of-ac-on-climate-details
প্ৰতীকাত্মক ছবি (Getty Images)
author img

By ETV Bharat Tech Team

Published : June 11, 2025 at 9:00 PM IST

7 Min Read
Choose ETV Bharat

হায়দৰাবাদ: আজিৰ দিনটোত সংবাদ শীৰ্ষ দখল কৰিছে এটা বিশেষ বাতৰিয়ে ৷ ভাৰত চৰকাৰে এক নতুন নিয়ম কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে চিন্তা-চৰ্চা চলাইছে ৷ এই চিন্তাই কাৰ্যকৰী ৰূপ ল’লে আপুনি ব্যৱহাৰ কৰি থকা এয়াৰ কণ্ডিচনাৰৰ মাত্ৰা হ্ৰাস-বৃদ্ধি নিৰ্ধাৰণ হ’ব চৰকাৰৰ দ্বাৰা । এয়াৰ কণ্ডিচনাৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ব 20 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা 28 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ ডিগ্ৰী পৰ্যন্ত ৷ ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে আপুনি 20 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ কম ঠাণ্ডা বা 28 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ অধিক তাপ ল’ব নোৱাৰে ।

উল্লেখ্য যে শেহতীয়াকৈ কেন্দ্ৰীয় শক্তিমন্ত্ৰী মনোহৰ লালে কয়, "এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমানতা আনিবলৈ আমি সিদ্ধান্ত লৈছো ৷ এ চিৰ ন্যূনতম উষ্ণতা 20 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ আৰু সৰ্বোচ্চ 28 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ব । ইয়াৰ দ্বাৰা অতি কম শীতল ছেটিংছৰ বাবে অত্যধিক বিদ্যুৎ খৰচ কমোৱাতো সহায় কৰিব ।" মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে জনোৱা মতে, সংশ্লিষ্ট সকলো মন্ত্ৰণালয়, নিৰ্মাতা আৰু অটোম'টিভ উদ্যোগৰ সৈতে এই সন্দৰ্ভত আলোচনা চলি আছে ।

এ চিৰ উষ্ণতা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ?

  • 20 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-28 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ পৰিসৰ সীমিত কৰি নতুন এ চি উষ্ণতাৰ নিৰ্দেশনা স্থাপনৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে শক্তি সংৰক্ষণ কৰা, বিশেষকৈ গ্ৰীষ্মকালত যেতিয়া বিদ্যুতৰ চাহিদা বৃদ্ধি পায় ।
  • বহু ব্যক্তিয়ে নিজৰ এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ অতি কম উষ্ণতাত, কেতিয়াবা 16 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰে ৷ ইয়ে বিদ্যুৎ যোগানৰ ক্ষেত্ৰত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে । এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ ইউনিটে জলবায়ুৰ বাবে আন এক তাৎক্ষণিক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে । ইয়াৰে বহুতেই শীতল পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰে যিবোৰ তাপ আৱদ্ধ কৰাৰ বাবেও শক্তিশালী গেছ ।
  • বৰ্তমান বিশ্বজুৰি প্ৰায় 2 বিলিয়ন এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ ইউনিট চলি আছে, ইয়াৰে 50 % আমেৰিকা আৰু চীনত অৱস্থিত । আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ, ফেন আৰু ভেন্টিলেচনৰ দৰে শীতল ব্যৱস্থাই বিশ্বব্যাপী অট্টালিকাৰ শক্তি ব্যৱহাৰৰ প্ৰায় 20 শতাংশ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে ।
  • শক্তি আৰু সম্পদ প্ৰতিষ্ঠানে (TERI) বিচাৰি উলিয়াইছে যে 27 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ দৰে উচ্চ উষ্ণতাত এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ চলালে 18 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ দৰে কম চেটিঙৰ তুলনাত বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰ আৰু খৰচ যথেষ্ট কম হ’ব পাৰে । বিশেষকৈ উষ্ণতা 1 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ বৃদ্ধি কৰিলে বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় 6 % হ্ৰাস পাব পাৰে, যিটো ব্যুৰো অৱ এনাৰ্জি ইফিচিয়েন্সি (BEE)ৰ প্ৰতিবেদনত প্ৰকাশ পাইছে । এ চিৰ উষ্ণতা কেই ডিগ্ৰীমান বৃদ্ধি কৰিলে বিদ্যুতৰ খৰচ যথেষ্ট হ্ৰাস পাব পাৰে । 6 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পাৰ্থক্যৰ ফলত বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰ 30%তকৈ অধিক হ্ৰাস পাব পাৰে ।
  • টেৰিৰ দ্বাৰা চলোৱা এক গৱেষণাই ইংগিত দিয়ে যে এ চি ব্যৱহাৰৰ অভ্যাস 24 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ বা তাতকৈ অধিক উষ্ণতালৈ সলনি কৰিলে যথেষ্ট শক্তি ৰাহি হ’ব পাৰে আৰু কাৰ্বন নিৰ্গমন কম হ’ব পাৰে ।

CO2 নিৰ্গমন হ্ৰাস

টেৰিৰ অনুমান অনুসৰি যদি ভাৰতৰ এ চি ষ্টকৰ গড় কাৰ্যক্ষমতা 2015 চনৰ স্তৰৰ তুলনাত 30% বৃদ্ধি পায়, তেন্তে 2030 চনৰ ভিতৰত দেশখনৰ বছৰি CO2 নিৰ্গমন প্ৰায় 18 কোটি মেট্ৰিক টন হ্ৰাস পাব ।

আমেৰিকাৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় (ইউ চি) বাৰ্কলেৰ ইণ্ডিয়া এনাৰ্জি এণ্ড ক্লাইমেট চেণ্টাৰ (আই ই চি চি)ৰ বিজ্ঞানীসকলে এই গৱেষণাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে যে ভাৰতত প্ৰতি বছৰে 10-15 মিলিয়ন নতুন এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ স্থাপন কৰা হয়, আগন্তুক দহ বছৰত অতিৰিক্ত 130-15 কোটি এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ স্থাপন কৰাৰ আশা কৰা হৈছে । নীতিগত ব্যৱস্থাৰ অভাৱত এয়াৰ কণ্ডিচনাৰসমূহে 2030 চনৰ ভিতৰত 120 জিৱাট শক্তিৰ শীৰ্ষ চাহিদা আৰু 2035 চনৰ ভিতৰত 180 জিৱাট শক্তিৰ চাহিদা উৎপাদন কৰিব পাৰে, যিয়ে প্ৰত্যাশিত মুঠ শক্তিৰ প্ৰায় 30 শতাংশ ।

জলবায়ুৰ ওপৰত প্ৰভাৱ

• এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ (AC) জলবায়ু আৰু পৰিৱেশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়, মূলতঃ ইয়াৰ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ আৰু শীতল পদাৰ্থৰ প্ৰয়োগৰ বাবে । ই গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ লগতে পৰিৱেশৰ সমস্যা বৃদ্ধি কৰে । এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ হৈছে বিশ্বব্যাপী শক্তিৰ যথেষ্ট ব্যৱহাৰকাৰী আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ শেহতীয়া বছৰবোৰত উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি পাইছে ।

• এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ ইউনিটে পৰিৱেশৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায় । এয়াৰ কণ্ডিচনাৰত থকা ক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (CFCs) আৰু হাইড্ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (HFCs) ই অ’জন স্তৰৰ ক্ষতি কৰা পদাৰ্থ নিৰ্গত কৰে । ইয়াৰ উপৰিও এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ চলাবলৈ বৃহৎ পৰিমাণৰ শক্তি খৰচ হয় । জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱাৰ পৰা এই শক্তি উৎপন্ন হয়, যিয়ে অ’জন হ্ৰাসতো সহায় কৰে । তথাপিও আমি কেৱল সেইবোৰক নিৰ্মূল কৰিব নোৱাৰো ।

• আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি গৰম কৰা প্ৰযুক্তিয়ে আমাৰ শীতল ব্যৱস্থাৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা প্ৰতিটো টনৰ বিপৰীতে চাৰি টন CO2 যোগ কৰে । আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ শেহতীয়া পৰিসংখ্যাৰ ভিত্তিত আমাৰ শীতল ব্যৱস্থাই নিৰ্গত কৰা প্ৰতি টন CO2 ৰ বিপৰীতে উত্তাপন প্ৰযুক্তিয়ে অতিৰিক্ত চাৰি টন মুক্ত কৰে ।

• এ চি ব্যৱস্থাই প্ৰত্যক্ষভাৱে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO2) নিৰ্গত নকৰে । CO2 নিৰ্গমনৰ প্ৰধান উৎস হাইড্ৰ'কাৰ্বন ইন্ধন জ্বলোৱাৰ পৰা আহে: তেল, গেছলিন, প্ৰাকৃতিক গেছ, কাঠ, কয়লা । আৱাৰ ৱৰ্ল্ড ইন ডাটাই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি বিশ্বজুৰি বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখযোগ্য অংশ এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ, যিটো 7 % বুলি অনুমান কৰা হৈছে ।

হাইড্ৰ'ফ্ল'ৰ'কাৰ্বন (HFCs)

পুৰণি এ চি ব্যৱস্থাত ক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (CFC) নামেৰে জনাজাত শীতল পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও অ’জন স্তৰত ইয়াৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ বাবে অৱশেষত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ নাইকিয়া কৰা হয় । পৰৱৰ্তী সময়ত হাইড্ৰক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (HCFC)ক হ্ৰস্বম্যাদী বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও শেষত ইয়াৰ পিছত হাইড্ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (HFC) নিৰ্গত হৈছিল । যদিও এইচ এফ চিয়ে অ’জন স্তৰৰ কোনো ক্ষতি নকৰে, তথাপিও ই অতি ফলপ্ৰসূ সেউজ গৃহ গেছ । সাধাৰণতে ইহঁতে বায়ুমণ্ডলত স্থায়ী হৈ থাকে আৰু অন্যথা বায়ুমণ্ডলৰ পৰা ওলাই যোৱা অতি ৰঙা বিকিৰণ ধৰি ৰাখে । তাপ আৱদ্ধ কৰি ৰখা আৰু ফলস্বৰূপে বায়ুমণ্ডলৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰাৰ এই ক্ষমতাই আমাৰ ইতিমধ্যে উত্তাপিত গ্ৰহটোৰ উষ্ণতা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায় ৷

কোন কোন দেশত প্ৰয়োজ্য হৈছে এই নীতি

শক্তিখণ্ডৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ চাহিদা হ্ৰাস কৰাৰ উদ্দেশ্য পৃথিৱীৰ বহু দেশত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে এই নীতি ৷ ইউৰোপীয় সংঘৰ লগতে ইটালী, গ্ৰীচ, স্পেইন আদি বিশ্বৰ উন্নত দেশবোৰত ইতিমধ্যে প্ৰয়োগ কৰা হৈছে নীতি ৷ ইটালী, গ্ৰীচ, স্পেইনত শ্বপিং মল, হোটেল, ৰেষ্টোৰা, মিউজিয়াম আদি ৰাজহুৱা স্থানত সংযুক্ত এ চিৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিছে সংশ্লিষ্ট চৰকাৰে ৷ একেদৰে সুস্থ পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত চীন আৰু বেলজিয়ামতো প্ৰয়োজ্য কৰা হৈছে একেই নীতি ৷

চুবুৰীয়া বাংলাদেশতো বিদ্যুতৰ বৰ্ধিত চাহিদাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি প্ৰতিদিনে 5 ঘণ্টাৰ বাবে AC ব্যৱহাৰত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছে ৷

লগতে পঢ়ক