বিজ্ঞানীসকলে উদ্ভিদত লাভ কৰিছে অপ্ৰত্যাশিত গভীৰ শিপাৰ সন্ধান
নতুন অধ্যয়নে পূৰ্বতে জনাতকৈ মাটিৰ তলত গভীৰতা বৃদ্ধি হোৱা দেখা গৈছে, গভীৰ মাটিৰ কাৰ্বন জমা কৰাত শিপাৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে নতুন প্ৰশ্নৰ অৱতাৰণা কৰিছে ৷
Published : June 19, 2025 at 5:22 PM IST
হায়দৰাবাদ: গছ-গছনিয়ে মাটিৰ পৰা পুষ্টি আৰু পানী আহৰণৰ উদ্দেশ্যে নিজৰ শিপাবোৰ পৃথিৱীলৈ বিস্তাৰ কৰে—কিন্তু এই শিপাবোৰ মাটিৰ তললৈ গভীৰলৈ যোৱাৰ লগে লগে কমি যায় বুলি ভবা হয় । কিন্তু বহু-প্ৰতিষ্ঠানিক বিজ্ঞানীৰ এটা দলে কৰা এক নতুন অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে বহু উদ্ভিদে অতিৰিক্ত পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ শিপাৰ দ্বিতীয়টো গভীৰ স্তৰ—প্ৰায়ে মাটিৰ তলত তিনি ফুটতকৈও অধিক—বিকশিত কৰে ।
নেচাৰ কমিউনিকেচনছ আলোচনীত প্ৰকাশিত এই অধ্যয়নত পূৰ্বতে স্বীকৃতি নোপোৱা শিপাৰ ধৰণ উন্মোচন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত পৰিৱৰ্তিত পৰিৱেশৰ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি পৰিৱেশ তন্ত্ৰই কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে সেই বিষয়ে আমাৰ বুজাবুজি সলনি হৈছে । তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, অধ্যয়নটোৱে প্ৰকাশ কৰিছে যে উদ্ভিদে বৰ্তমান ভবাতকৈও গভীৰভাৱে ফিক্সড কাৰ্বন পৰিবহণ আৰু সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে—যি সময়ত CO2ৰ মাত্ৰা 4 লাখ বছৰৰ উচ্চতম স্তৰত আছে ৷ মাৰ্চ মাহত প্ৰকাশ কৰা বিশ্ব বতৰ বিজ্ঞান সংস্থাৰ “ষ্টেট অৱ দ্য গ্ল’বেল ক্লাইমেট ৰিপ’ৰ্ট” এ আগবঢ়াইছে এই তথ্য ।
নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিৱেশ অধ্যয়ন বিভাগৰ সহকাৰী অধ্যাপক তথা গৱেষণা পত্ৰখনৰ মুখ্য লেখক মিংজেন লুৱে কয়, “গছ-গছনিৰ শিপা ক’ত গজে সেয়া বুজাটো অতি প্ৰয়োজনীয়, কিয়নো গভীৰ শিপাৰ অৰ্থ হ’ব পাৰে নিৰাপদ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী কাৰ্বন সংৰক্ষণ । গভীৰতাত কঠোৰ পৰিস্থিতিয়ে ধ্বংসাৱশেষ খোৱা অণুজীৱই বায়ুমণ্ডললৈ কাৰ্বন পুনৰ নিৰ্গত কৰাত বাধা দিব পাৰে । আমাৰ বৰ্তমানৰ পৰিৱেশ পৰ্যবেক্ষণ আৰু আৰ্হিসমূহ সাধাৰণতে অগভীৰ গভীৰতাত ৰৈ যায়; যথেষ্ট গভীৰতালৈ নোচোৱাকৈ আমি হয়তো মাটিৰ তলৰ গভীৰতাত থকা প্ৰাকৃতিক কাৰ্বন সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা এটাক উপেক্ষা কৰি পেলাইছো ।”
গৱেষক দলটোৱে নেশ্যনেল ইক’লজিকেল অবজাৰ্ভেটৰী নেটৱৰ্ক (NEON)ৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি শিপাৰ গভীৰতা পৰীক্ষা কৰিছিল । NEON ডাটাবেছত পৃষ্ঠৰ পৰা 6.5 ফুট তলৰ মাটিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা নমুনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিটো পৰম্পৰাগত পৰিৱেশ অধ্যয়নৰ এক ফুট গভীৰতাতকৈ বহু গভীৰ । এই অভূতপূৰ্ব গভীৰতাই গৱেষকসকলক আলাস্কাৰ টাণ্ড্ৰাৰ পৰা প’ৰ্ট’ ৰিকোৰ বৰ্ষাৰণ্যলৈকে বিভিন্ন জলবায়ু অঞ্চল আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰকাৰক সামৰি লোৱা অতিৰিক্ত শিপাৰ আৰ্হি ধৰা পেলাবলৈ অনুমতি দিছিল ।
গৱেষকসকলে দেখিলে যে অধ্যয়ন কৰা পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰায় 20 শতাংশৰ শিপা গভীৰতাৰ ওপৰেৰে দুবাৰকৈ শিখৰত উপনীত হয়— যিটো পৰিঘটনাক “দ্বিমডালিটি” বুলি কোৱা হয় । এই ক্ষেত্ৰত উদ্ভিদে শিপাৰ দ্বিতীয়টো, গভীৰ স্তৰ গঢ়ি তুলিছিল, প্ৰায়ে মাটিৰ তলত তিনি ফুটতকৈও অধিক আৰু পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ সমৃদ্ধ মাটিৰ স্তৰৰ সৈতে মিল খাইছিল । ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে উদ্ভিদবোৰ গজিছিল—পূৰ্বতে অজ্ঞাত ধৰণেৰে—অতিৰিক্ত জীৱিকাৰ শোষণ কৰিবলৈ ।
"শিপাৰ বিষয়ে বৰ্তমানৰ বুজাবুজি আক্ষৰিক অৰ্থত অতি অগভীৰ । মাটিৰ ওপৰত আমাৰ দৃঢ় দৃষ্টি আছে— উপগ্ৰহ আৰু ৰিম'ট চেন্সিঙৰ বাবে ধন্যবাদ । কিন্তু মাটিৰ তলত আমাৰ মুখ্য দৃষ্টি আছে " - ছান্টে ফে ইনষ্টিটিউটত আৰু ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পোষ্ট ডক্টৰেট এফিলিয়েট হিচাপে এই গৱেষণাৰ এটা অংশ চলোৱা প্ৰাক্তন ওমিডিয়াৰ ফেলো লুৱে এইদৰে কয় ৷
শিপাৰ বিতৰণ আৰু মাটিৰ কাৰ্বন ষ্টকৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অনুসন্ধান কৰা সহযোগী অধ্যয়নৰ মুখ্য লেখিকা সহলেখক অৱনী মালহোত্ৰাই পৰামৰ্শ দিছে, “গভীৰ উদ্ভিদৰ শিপাই এটা অৱস্থাত মাটিৰ কাৰ্বন সংৰক্ষণ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে বা আন পৰিস্থিতিত মাটিৰ অণুজীৱৰ উদ্দীপনাত লোকচানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে । এই আৱিষ্কাৰে দ্বিমডাল শিপাৰ আৰ্হি পুষ্টিকৰ প্ৰবাহ, পানীৰ চক্ৰ আৰু মাটিৰ কাৰ্বন জমা কৰাৰ দীৰ্ঘম্যাদী ক্ষমতাৰ গতিশীলতাত কেনে প্ৰভাৱ পেলায়, সেই বিষয়ে অনুসন্ধানৰ এক নতুন পথ মুকলি কৰে ।”
লুৱে শেষত কয়, “বিজ্ঞানী আৰু নীতি নিৰ্ধাৰকসকলে পৃথিৱী পৃষ্ঠৰ তললৈ গভীৰভাৱে চোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে কাৰণ এই অৱহেলিত গভীৰ মাটিৰ স্তৰবোৰে দ্ৰুতগতিত পৰিৱৰ্তিত জলবায়ুত পৰিৱেশ তন্ত্ৰসমূহ বুজিবলৈ আৰু পৰিচালনাৰ বাবে জটিল চাবিকাঠি ৰাখিব পাৰে । ভাল খবৰটো হ’ল যে উদ্ভিদে হয়তো ইতিমধ্যে আমি উপলব্ধি কৰাতকৈ অধিক সক্ৰিয়ভাৱে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক স্বাভাৱিকভাৱে প্ৰশমন কৰি আছে—আমি মাত্ৰ ইয়াৰ সম্ভাৱনা সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিবলৈ গভীৰতালৈ যোৱা প্ৰয়োজন ।”
এই অধ্যয়নত বষ্টন কলেজ, কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডাৰ্টমাউথ কলেজ, মৰ্টন আৰ্বৰেটাম, নেশ্যনেল ইক’লজিকেল অবজাৰ্ভেটৰী নেটৱৰ্ক-বেটেল, পেচিফিক নৰ্থৱেষ্ট নেশ্যনেল লেবৰেটৰী, ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষকসকলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল ।
লগতে পঢ়ক
