পহলগামৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ: ভাৰতৰ সুস্থিৰতাৰ প্ৰতি বৰ্ধিত ভাবুকিৰ এক ভয়ংকৰ সতৰ্কবাণী

সন্ত্ৰাসবাদীয়ে জম্মু-কাশ্মীৰত পুনৰ আক্ৰমণ কৰিছে । যদিও অনুচ্ছেদ 370 বাতিলৰ পিছত এনে আক্ৰমণ সঘনাই ঘটাটো যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে, কিন্তু এতিয়াও সন্ত্ৰাসবাদ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্মূল কৰা হোৱা নাই । ২০২৫ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত জম্মু-কাশ্মীৰৰ জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী পহলগামত সংঘটিত এক নিৰ্মম আক্ৰমণত কমেও ২৬ জন লোকৰ মৃত্যু হয় । আনহাতে, আন ২০ জন লোক আহত হয় । ইয়াৰে বেছিভাগেই পৰ্যটক আছিল ।

অনুচ্ছেদ 370 প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত উদ্ভৱ হোৱা তুলনামূলকভাৱে নতুন সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন দ্য ৰেজিষ্টেন্স ফ'ৰ্চে (টি আৰ এফ) এই আক্ৰমণৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰিছে । টি আৰ এফক পাকিস্তান ভিত্তিক আৰু পাকিস্তানৰ পৃষ্ঠপোষকতাত গঠিত সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন লস্কৰ-ই-তৈবাৰ (এল ই টি) এটা শাখা বুলি জনা যায় । এই আক্ৰমণটো হৈছে বিগত ছয় মাহত অনা-স্থানীয় নাগৰিকসকলক লক্ষ্য কৰি কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আক্ৰমণবোৰৰ ভিতৰত এটা ।

পূৰ্বতে 2023 চনৰ 20 অক্টোবৰ তাৰিখে গান্দেৰবালত টি আৰ এফে চলোৱা আক্ৰমণৰ ঘটনাৰ দৰে একেধৰণৰ । উক্ত ঘটনাত এগৰাকী স্থানীয় চিকিৎসক আৰু ছয়জন অনা-স্থানীয় কৰ্মচাৰী নিহত হৈছিল । আনহাতে, এই শেহতীয়া আক্ৰমণৰ সময় আমেৰিকাৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি জে ডি ভেন্স ভাৰতলৈ চৰকাৰী ভ্ৰমণৰ সময়ৰ সৈতে মিল খাইছে । সেয়ে এই ক্ষেত্ৰত বহু প্ৰশ্নৰ উত্থাপন হয় আৰু এক গভীৰ, কৌশলগত অভিপ্ৰায়ৰ পৰামৰ্শ দিয়ে ।

ইয়াৰ লগতে মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহত পৰিৱৰ্তনশীল ৰাজনৈতিক গতিশীলতা, জম্মু-কাশ্মীৰত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক স্থিৰতা ঘূৰাই অনা আৰু ভাৰতত আভ্যন্তৰীণ সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনাই ঘটনাটোৰ এক সামগ্ৰিক বিশ্লেষণৰ প্ৰমাণ দিয়ে ।

যদিও সন্ত্ৰাসবাদৰ মূল চালিকা শক্তি হিচাপে বিচ্ছিন্নতাবাদী আদৰ্শ, ধৰ্মীয় উগ্ৰবাদ আৰু পাকিস্তানৰ প্ৰত্যক্ষ সমৰ্থন স্থিৰ হৈ আছে, জম্মু-কাশ্মীৰত ক্ৰমবিকশিত ৰাজনৈতিক দৃশ্যপট এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উত্তেজক কাৰক যেন লাগিছে । ২০১৯ চনত জম্মু-কাশ্মীৰক কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চললৈ পৰিণত কৰা অনুচ্ছেদ ৩৭০ বাতিল হোৱাৰ পিছত সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে ।

ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ দীৰ্ঘদিনীয়া দাবীৰ বেছিভাগ ২০২৪ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত প্ৰকাশিত হৈছিল । বছৰটোৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ দৰে বিধানসভা নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ সংখ্যা যথেষ্ট আছিল । হিংসা হ্ৰাস হোৱা, নিৰ্বাচিত চৰকাৰ স্থাপন কৰা আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা চলি থকা উন্নয়নমূলক পদক্ষেপৰ সৈতে জম্মু-কাশ্মীৰে ক্ৰমান্বয়ে এক অনুকূল পৰ্যটনস্থল হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে ।

কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলটোৰ পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, বিগত পাঁচ বছৰত ৭ কোটিতকৈও অধিক ভাৰতীয় আৰু বিদেশী পৰ্যটকে জম্মু-কাশ্মীৰ ভ্ৰমণ কৰিছে ।

দীৰ্ঘদিন ধৰি উগ্ৰবাদ আৰু সংঘৰ্ষৰ দ্বাৰা ভাৰাক্ৰান্ত অঞ্চলটোৰ বাবে এনে পৰিসংখ্যাই প্ৰগতিক সূচায় । অৱশ্যে সুস্থিৰতা আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ এই পুনৰুত্থান পাকিস্তানীকে ধৰি বিচ্ছিন্নতাবাদী আৰু সন্ত্ৰাসবাদী শক্তিৰ লক্ষ্যৰ পোনপটীয়া বিৰোধিতা কৰে । শেহতীয়াকৈ অনা-স্থানীয় শ্ৰমিক-কৰ্মচাৰী আৰু এতিয়া পৰ্যটকসকলক লক্ষ্য কৰি কৰা আক্ৰমণবোৰে এই উদীয়মান সুস্থিৰতাক মষিমূৰ কৰাৰ বাবে এক পৰিকল্পিত ঘটনা যেন লাগিছে ।

পহলগাম আক্ৰমণক দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশসমূহত ৰাজনৈতিক প্ৰবাহ সলনি কৰাৰ বিস্তৃত পৰিপ্ৰেক্ষিততো প্ৰত্যক্ষ কৰিব লাগিব । শেহতীয়া বছৰবোৰত উগ্ৰ ইছলামিক গোটবোৰে আফগানিস্তান আৰু বাংলাদেশৰ দৰে দেশত ক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ দখল লাভ কৰিছে বা কঠোৰ কৰিছে । আফগানিস্তানত তালিবান ক্ষমতালৈ উভতি অহাৰ ফলত সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ সন্ত্ৰাসবাদীসকল উৎসাহিত হৈছে ।

বাংলাদেশত ইছলামিক জামাত-ই-ইছলামী বাংলাদেশৰ (জে ই আই বি) দ্বাৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নেতৃত্বত সংঘটিত প্ৰতিবাদৰ জৰিয়তে শ্বেখ হাছিনাক ৰাজনৈতিকভাৱে বহিষ্কাৰ কৰাটোৱে ভাৰতৰ নিৰাপত্তাৰ দিশটোত চিন্তাৰ উদ্ৰেক কৰিছে । পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশৰ মাজত সম্পৰ্ক পুনৰ স্থাপনে জটিলতাৰ আন এক মাত্ৰা যোগ কৰিছে ।

পহলগামত টি আৰ এফৰ উদ্দেশ্য প্ৰণোদিতভাৱে পৰ্যটকক হত্যা, লগতে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত বাংলাদেশী উপাদান জড়িত থকাৰ খবৰ পোৱাৰ লগতে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিকভাৱে দুটা দিশত ভাৰতক অস্থিৰ কৰাৰ এক সমন্বিত প্ৰচেষ্টাক সূচায় । এই কাৰ্যবোৰে এক বৃহত্তৰ উদ্দেশ্যৰ দিশে আঙুলিয়াই দিয়ে । ই হৈছে আতংক সৃষ্টি কৰা আৰু সাম্প্ৰদায়িক বিভেদৰ বীজ ৰোপণ কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্য বিঘ্নিত কৰা ।

সন্ত্ৰাসবাদীৰ কৌশলৰ এই পৰিৱৰ্তন স্পষ্ট । অনুচ্ছেদ 370 প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ পিছৰে পৰা নিৰাপত্তা বাহিনীক আক্ৰমণ কৰাৰ পৰা অনা-স্থানীয় নাগৰিকসকলক লক্ষ্য কৰি লোৱালৈকে এক স্পষ্ট পৰিৱৰ্তন হৈছে । আনকি ইয়াৰ ভিতৰতে সকলো ধৰ্মৰ কৰ্মীক নিৰ্বিচাৰভাৱে আক্ৰমণ কৰাৰ পৰা বিশেষভাৱে অনা-মুছলমানসকলক লক্ষ্য কৰি লোৱাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে ।

উদাহৰণ স্বৰূপে, ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰত হোৱা গান্দেৰবাল আক্ৰমণত মুখ্যতঃ অনা-স্থানীয় কৰ্মী নিহত হৈছিল । আনহাতে, পহলগাম আক্ৰমণত পৰ্যটকৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে । এই লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত হত্যাকাণ্ডবোৰে সন্ত্ৰাসবাদী ৰণনীতিত এক সাংঘাতিক বিৱৰ্তন প্ৰতিফলিত কৰে । সেয়া কেৱল বিচ্ছিন্নতাবাদতে ক্ষান্ত নাথাকি ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতি হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে কৰা এক অভিযানলৈকে ব্যাপ্ত হৈছে । আমেৰিকাৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে এই আক্ৰমণৰ সময় নিৰ্ধাৰণে অঞ্চলটোৰ প্ৰতি বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ এক ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসৰ সংকেত দিয়ে আৰু এইটো মিছাকৈ দেখুৱাব বিচাৰে যে জম্মু-কাশ্মীৰৰ সংঘাত সমাধান হোৱাৰ পৰা এতিয়াও বহু দূৰৈত ।

পহলগাম আক্ৰমণে ভাৰতৰ সন্ত্ৰাসবাদবিৰোধী ৰণনীতিৰ বিষয়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আত্মনিৰীক্ষণৰো প্ৰেৰণা দিয়ে । এইটো সঁচা যে বিগত পাঁচ বছৰত জম্মু-কাশ্মীৰত সন্ত্ৰাসবাদ আৰু উগ্ৰবাদ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে, মুখ্যতঃ এক শক্তিশালী নিৰাপত্তা আন্তঃগাঁথনি, ত্বৰান্বিত উন্নয়নমূলক প্ৰকল্প আৰু গণতান্ত্ৰিক শাসন পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে ।

অৱশ্যে সন্ত্ৰাসবাদীয়ে এতিয়াও এনেধৰণৰ উচ্চমাত্ৰাত হতাহত হোৱাকৈ আক্ৰমণ কৰাৰ সামৰ্থ্যই স্থানীয় সমৰ্থন নেটৱৰ্কৰ অস্তিত্বৰ বিষয়েও সূচায় । এনে সহায় অবিহনে এই অভিযানবোৰ কাৰ্যকৰী কৰাটো অধিক কঠিন হ'ব । সেয়েহে যদিও বৰ্তমানৰ সন্ত্ৰাসবাদবিৰোধী পদক্ষেপ আৰু উন্নয়নমূলক পদক্ষেপ অব্যাহত থাকিব লাগিব, স্থানীয় সন্ত্ৰাসবাদী আন্তঃগাঁথনি চিনাক্ত আৰু ধ্বংস কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাও আছে ।

আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হৈছে, যিহেতু সন্ত্ৰাসবাদীয়ে ভাৰতৰ সামাজিক গাঁথনি অস্থিৰ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে, সেয়ে ৰাজ্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়াবোৰত দুৰ্বল ব্যক্তিসকলক চৰমপন্থী মতাদৰ্শৰ চিকাৰ হোৱাৰ পৰা প্ৰতিহত কৰিবলৈ উগ্ৰবাদমুক্ত কাৰ্যসূচী আৰু সামূহিক প্ৰচাৰ প্ৰচেষ্টা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগিব ।