ৰাছিয়াৰ তেল আমদানিক লৈ আমেৰিকাৰ নিষেধাজ্ঞাৰ মাজতে অৱজ্ঞাৰ সংকেতৰে মোদী-পুটিনৰ বাৰ্তালাপ

নতুন দিল্লী : ৱাশ্বিংটনে ৰাছিয়াৰ খাৰুৱা তেল ক্ৰয় কৰাৰ বাবে ভাৰতৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি কৰাৰ সময়তে শুকুৰবাৰে ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভ্লাদিমিৰ পুটিনৰ সৈতে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ বাৰ্তালাপে অশান্ত বিশ্ব ব্যৱস্থাত নতুন দিল্লীৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাকাৰী কাৰ্যক প্ৰতিফলিত কৰিছে ।

এই টেলিফোনিক বাৰ্তালাপ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা অজিত ডোভালৰ মস্কো ভ্ৰমণৰ সৈতে সংগতি ৰাখি তথা বৃহস্পতিবাৰে ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰপতি লুলা ডা ছিলভাই মোদীক ফোন কৰাৰ পিছত হৈছে । আনহাতে, এই সকলো পৰিঘটনা ভাৰতৰ ৰপ্তানিৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ৫০ শতাংশ শুল্ক আৰোপ কৰাৰ পিছত সংঘটিত হৈছে ।

মোদীয়ে নিজৰ X হেণ্ডেলত পোষ্ট কৰিছে, "মোৰ বন্ধু ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনৰ সৈতে অতি ভাল আৰু বিশদভাৱে কথা পাতিলোঁ ।"

তেওঁ লগতে লিখিছে, "ইউক্ৰেইনৰ শেহতীয়া পৰিঘটনাসমূহ অৱগত কৰোৱাৰ বাবে মই তেওঁক ধন্যবাদ জনাইছোঁ । আমি আমাৰ দ্বিপাক্ষিক কাৰ্যসূচীৰ অগ্ৰগতিৰো পৰ্যালোচনা কৰোঁ আৰু ভাৰত-ৰাছিয়া বিশেষ আৰু বিশেষ সুবিধাপ্ৰাপ্ত কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব আৰু অধিক গভীৰ কৰাৰ বাবে আমাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰ দৃঢ় কৰোঁ । মই চলিত বৰ্ষৰ শেষৰ ফালে ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনক ভাৰতত আতিথ্য প্ৰদান কৰিবলৈ আগ্ৰহী ।"

আনহাতে, এক সুকীয়া প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তিযোগে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয়ে কয় যে ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনে ইউক্ৰেইন সম্পৰ্কীয় শেহতীয়া পৰিঘটনাসমূহৰ বিষয়ে মোদীক অৱগত কৰে ।

"ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনক তেওঁৰ বিশদ মূল্যায়নৰ বাবে ধন্যবাদ জনাই প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সংঘাতৰ শান্তিপূৰ্ণ সমাধানৰ বাবে ভাৰতৰ সামঞ্জস্যপূৰ্ণ স্থিতি পুনৰবাৰ দোহাৰে ।" মন্ত্ৰণালয়ে কয় ।

লগতে কোৱা হৈছে, “দুয়োগৰাকী নেতাই দ্বিপাক্ষিক কাৰ্যসূচীৰ অগ্ৰগতিও পৰ্যালোচনা কৰে আৰু ভাৰত আৰু ৰাছিয়াৰ মাজত বিশেষ আৰু বিশেষ সুবিধাপ্ৰাপ্ত কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব আৰু অধিক গভীৰ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰ দৃঢ় কৰে । প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে চলিত বৰ্ষৰ শেষৰ ফালে ২৩ সংখ্যক ভাৰত-ৰাছিয়া বাৰ্ষিক সন্মিলনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনক ভাৰতলৈ আমন্ত্ৰণ জনায় ।”

এই বাৰ্তালাপক যদিও ৰুটিন মাফিক কূটনৈতিক আলোচনাৰ অংশ হিচাপে লক্ষ্য কৰা যায়, তথাপিও বিশ্ব ভূ-ৰাজনীতিৰ বিশেষভাৱে স্পৰ্শকাতৰ সংযোগস্থলত এইটো আহিছে, যিয়ে ইয়াৰ কৌশলগত গুৰুত্বক বৃদ্ধি কৰে ।

আলোচনাৰ পটভূমি হৈছে ৰাছিয়াৰ পৰা তেল আমদানি অব্যাহত ৰখাৰ বাবে আমেৰিকাই ভাৰতৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত নতুন দিল্লী আৰু ৱাশ্বিংটনৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা উত্তেজনা । ইউক্ৰেইন সংঘাতৰ পিছত ৰেহাই মূল্যত ৰাছিয়াৰ খাৰুৱা তেল ক্ৰয়ৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ পদক্ষেপক জো বাইডেন প্ৰশাসনে পূৰ্বে মানি লৈছিল । কিন্তু আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ দ্বিতীয় কাৰ্যকালত ৱাশ্বিংটনে নিজৰ স্থিতি কঠোৰ কৰি তুলিছে । ভাৰতীয় ৰপ্তানিৰ ওপৰত ট্ৰাম্পৰ নতুন ৫০ শতাংশ শুল্ক আৰোপে অৰ্থনৈতিক অনিশ্চয়তা অধিক বৃদ্ধি কৰিছে, যাৰ ফলত ৰাছিয়াৰ সৈতে শক্তি সহযোগিতা ভাৰত-আমেৰিকাৰ সম্পৰ্কত এক সম্ভাৱ্য বিবাদৰ বিষয় হৈ পৰিছে ।

মোদীয়ে পুটিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ যোগাযোগ কৰাৰ সিদ্ধান্তই ভাৰতে নিজৰ সাৰ্বভৌম শক্তিৰ পছন্দৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ হেঁচাত সম্পূৰ্ণৰূপে শিৰ নত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ সংকেত দিছে । ইয়াৰ উপৰি তেল যোগানৰ দীৰ্ঘম্যাদী বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি নতুন দিল্লীৰ দায়বদ্ধতাও প্ৰকাশ পাইছে আৰু ৰাছিয়া মূল অংশীদাৰ হৈয়ে আছে । ভাৰতীয় বৈদেশিক নীতিৰ মূল নীতি হিচাপে কৌশলগত স্বতন্ত্ৰতাক দৃঢ়তাৰে ব্যক্ত কৰাৰ লক্ষণো দেখা গৈছে ।

ভাৰত-ৰাছিয়াৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিৰক্ষা সহযোগিতা আৰু শক্তি বাণিজ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰা হ’লেও আন্তঃগাঁথনি, পাৰমাণৱিক শক্তি আৰু প্ৰযুক্তিগত সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰত ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে । দুয়োখন দেশৰ মাজত বিশেষ আৰু বিশেষ সুবিধাপ্ৰাপ্ত কৌশলগত অংশীদাৰিত্বৰ বুজাপৰাই দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কক হ্ৰস্বম্যাদী ভূ-ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰাৰ পাৰস্পৰিক উদ্দেশ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে ।

৩১ আগষ্টৰ পৰা ১ ছেপ্টেম্বৰলৈ চীনৰ টিয়ানজিনত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া চাংহাই সহযোগিতা সংস্থাৰ (এছ চি অ’) শীৰ্ষ সন্মিলনৰ পূৰ্বে বক্তব্য ৰাখি মোদীয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে আঞ্চলিক নিৰাপত্তা, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উত্তৰ-দক্ষিণ পৰিবহণ কৰিড'ৰৰ (আই এন এছ টি চি) দৰে সংযোগ প্ৰকল্প আৰু আমেৰিকাৰ নেতৃত্বত অৰ্থনৈতিক চাপৰ সম্ভাৱ্য প্ৰতিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত পুটিনৰ সৈতে নিজৰ স্থিতিক প্ৰভাৱশালীভাৱে আগতীয়াকৈ সংৰেখিত কৰি আছে ।

বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয়ে মোদীয়ে 'ইউক্ৰেইনৰ শেহতীয়া পৰিঘটনা'ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰাৰ পৰা এইটো অনুমান কৰিব পাৰি যে ভাৰতে মস্কো আৰু কিয়ভ উভয়ৰে সৈতে প্ৰত্যক্ষ মিত্ৰতা এৰাই চলি কূটনৈতিকভাৱে জড়িত হৈ থকাৰ প্ৰচেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছে । পুটিনে মোদীক ব্যক্তিগতভাৱে অৱগত কৰোৱাটোৱে নতুন দিল্লীক ক্ৰেমলিনৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ, অপৰিশোধিতভাৱে লাভ কৰা তথ্যৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইন সন্দৰ্ভত নিজৰ স্থিতি গঢ়ি তুলিবলৈ সুবিধা প্ৰদান কৰিছে । নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰেক্ষাপটত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি ভাৰতৰ স্থিতি আৰু অধিক দুৰ্বল হৈ পৰে, ইয়াৰ ওপৰত ৱাশ্বিংটন বা মস্কোক বিচ্ছিন্ন নকৰাকৈ স্বাধীনতা প্ৰদৰ্শন কৰাটো প্ৰয়োজন ।

ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰপতি লুলা ডা ছিলভাৰ সৈতে টেলিফোনিক বাৰ্তালাপৰ এদিন পিছতে পুটিনৰ সৈতে মোদীৰ বাৰ্তালাপ হয় । এই বাৰ্তালাপৰ সময়ত দুয়োগৰাকী নেতাই বাণিজ্য, প্ৰযুক্তি, শক্তি, প্ৰতিৰক্ষা, কৃষি, স্বাস্থ্য আৰু জনসাধাৰণৰ সম্পৰ্কত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাৰ আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত সহমতত উপনীত হয় ।

শুকুৰবাৰে ইয়াৰ পূৰ্বে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰণালয়ে এক পৃথক প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তিযোগে কয়, “এই আলোচনাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তেওঁলোকে ভাৰত-ব্ৰাজিল কৌশলগত অংশীদাৰিত্বক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰবাৰ উল্লেখ কৰে ।" লগতে কয়, “দুয়োগৰাকী নেতাই পাৰস্পৰিক স্বাৰ্থৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক আৰু বিশ্বজনীন বিষয়ত মত বিনিময় কৰে ।”

উল্লেখ্য যে ভাৰত, ব্ৰাজিল আৰু ৰাছিয়া আটাইকেইখন দেশ ব্ৰিকছ (ব্ৰাজিল, ৰাছিয়া, ভাৰত, চীন, দক্ষিণ আফ্ৰিকা) ব্লকৰ সদস্য । আনহাতে, ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে ব্ৰিকছক আমেৰিকাবিৰোধী বুলি লেবেল লগাই আহিছে ।

ইনষ্টিটিউট অব ছ'চিয়েল ছায়েন্সৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক এছ নাৰায়ণ ৰয়ে ইটিভি ভাৰতক কয়, "ইয়াত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশটো হৈছে ব্ৰিকছ সম্পৰ্কীয় ।" তেওঁ লগতে কয়, "ট্ৰাম্পৰ ৫০ শতাংশ শুল্ক শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত ভাৰত আৰু ব্ৰাজিল দুয়োখন দেশ । দেখা গৈছে যে আমেৰিকাই ব্ৰিকছক ডাঙৰ ভাবুকি হিচাপে গ্ৰহণ কৰে । তেওঁলোকে ব্ৰিকছক নতুন বিশ্ব ব্যৱস্থা গঢ় দিয়া বুলি ভাবে ।”

ৰয়ে ব্যাখ্যা কৰে যে ব্ৰিকছ হৈছে এক আনুষ্ঠানিক সংস্থা, যি সম্প্ৰসাৰিত হৈ আছে আৰু অধিকৰ পৰা অধিক দেশক আকৰ্ষণ কৰি আছে ।

তেওঁ কয়, "সেইবাবেই ট্ৰাম্পে ব্ৰিকছক গুৰুত্বসহকাৰে লৈছে ।"

কিন্তু একে সময়তে তেওঁ কয় যে ব্ৰিকছৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে ডি-ডলাৰাইজেচনৰ বাবে যোৱা বুলি কৰা ট্ৰাম্পৰ আশংকা ভুল ।

ৰয়ে কয়, "ভাৰত ডি-ডলাৰাইজেচনৰ বাবে যোৱা নাই । চীনেও ডি-ডলাৰাইজেচনৰ বাবে যোৱা নাই । তেওঁলোকৰ অৰ্থনীতি সুস্থিৰ কৰি ৰাখিবলৈ বিদেশী মুদ্ৰাৰ প্ৰয়োজন ।”

অ’ পি জিন্দাল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জিন্দাল স্কুল অব ইণ্টাৰনেশ্যনেল এফেয়াৰ্ছৰ সহযোগী অধ্যাপক স্বস্তি ৰাওৰ মতে, যদিও পুটিনৰ সৈতে মোদীৰ কথোপকথনে কৌশলগত ভংগীমাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে, ভাৰত আৰু ৰাছিয়াই পৰস্পৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ উল্লেখযোগ্য কাৰণ আছে ।

ৰাৱে কয়, "আমাক এই কৌশলগত ভংগীমাৰ প্ৰয়োজন । আমি আমেৰিকাক দেখুৱাব লাগিব যে আপোনালোকে আমাৰ বাবে চৰ্ত নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰে ।”

তেওঁৰ মতে, ব্ৰিকছত ভাৰতৰ স্থিতি চীনতকৈ পৃথক ।

ৰাৱে কয়, "ভাৰত ব্ৰিকছত থকাৰ কাৰণ এইটো নহয় যে আমি চীনৰ বিশ্ব দৃষ্টিভংগীক সমৰ্থন কৰোঁ ।" তেওঁ লগতে কয়, “ভাৰত ব্ৰিকছৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ, কাৰণ হৈছে নিউ ডেভেলপমেণ্ট বেংক এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঋণ প্ৰতিষ্ঠান । বহু মধ্যম স্তৰৰ দেশে ব্ৰিকছত যোগদান কৰিব বিচাৰে । বিশ্বত বহুত অনিশ্চয়তা আছে আৰু ভাৰতে নিজৰ স্থিতি শক্তিশালী কৰি আছে ।”

তেওঁ কয় যে ভাৰত বহুমেৰু বিশ্বৰ বাবে, কিন্তু একে সময়তে ই পশ্চিম-বিৰোধী নহয় ।

ৰাৱে কয়, "ৰাছিয়া চীনৰ চক্ৰবেহুত পৰাটো ভাৰতেও নিবিচাৰে ।"

সামৰণিত ক’বলৈ গ’লে শুকুৰবাৰৰ মোদী-পুটিনৰ কথোপকথন কেৱল ৰুটিন মাফিক কূটনৈতিক দৃষ্টিভংগী আদান-প্ৰদানতকৈও অধিক । ই পশ্চিমৰ পৰা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা অৰ্থনৈতিক আৰু কৌশলগত চাপৰ যুগত ভাৰতৰ ভূ-ৰাজনৈতিক কৌশলৰ এক ইচ্ছাকৃতভাৱে কৰা দাবী । শক্তি নিৰাপত্তা বিপদত পৰিছে, শুল্ক ৰপ্তানিৰ উপাৰ্জনত লোকচান হৈছে আৰু ইউক্ৰেইন যুদ্ধই এতিয়াও বিশ্বজনীন মিত্ৰতাক নতুন ৰূপ দি আছে । তেনে ক্ষেত্ৰত ভাৰতে নিজকে একাধিক প্ৰভাৱৰ মেৰুৰ সৈতে জড়িত হ’ব পৰা এক স্বতন্ত্ৰ শক্তি হিচাপে সংস্থাপিত কৰি আছে ।