নেপালৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী অলিৰ পদত্যাগ: এফালৰ পৰা জ্বলিয়েই আছে নেতা-মন্ত্ৰীৰ ঘৰ
মঙলবাৰে পুৱা চৰকাৰে ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ বিৰুদ্ধে জাৰি কৰা নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰিলেও সমগ্ৰ কাঠমাণ্ডুত জাৰি কৰা সান্ধ্য আইন উলংঘন কৰি আন্দোলনকাৰীয়ে পুনৰ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে ৷

Published : September 9, 2025 at 4:46 PM IST
কাঠমাণ্ডু: ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মত নিষেধাজ্ঞা জাৰি আৰু চৰকাৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিৰুদ্ধে সাব্যস্ত কৰা হিংসাত্মক প্ৰতিবাদৰ মাজতে মঙলবাৰে নেপালৰ খদগা প্ৰসাদ শৰ্মা অলিয়ে পদত্যাগ কৰে । তেওঁৰ কাৰ্যালয়ত শ শ প্ৰতিবাদকাৰী প্ৰৱেশ কৰাৰ লগে লগে প্ৰধানমন্ত্ৰী অলিয়ে পদত্যাগ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে ৷
সোমবাৰে যুৱক-যুৱতীসকলৰ নেতৃত্বত চলা হিংসাত্মক প্ৰতিবাদত কমেও ১৯ জন লোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ বিপৰীতে ৩০০ ৰো অধিক লোক আহত হৈছিল । মঙলবাৰে পুৱা চৰকাৰে ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ বিৰুদ্ধে জাৰি কৰা নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰিলেও সমগ্ৰ কাঠমাণ্ডুত জাৰি কৰা সান্ধ্য আইন উলংঘা কৰি আন্দোলনকাৰীয়ে পুনৰ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে ৷

চৰকাৰ বিৰোধী এই ভয়ংকৰ প্ৰতিবাদৰ এদিন পিছতে প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নেপালৰ একাংশ বিৰোধী শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক নেতাৰ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰে ৷ স্থানীয় সংবাদ মাধ্যম আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্বেয়াৰ হোৱা ভিডিঅ’সমূহত দেখা গৈছে যে কাঠমাণ্ডু আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক নেতাৰ বাসগৃহত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে আক্ৰমণ চলাইছে ।
অগ্নিসংযোগ কৰা ঘৰসমূহৰ ভিতৰত আছে - বৃহত্তম দল নেপালী কংগ্ৰেছৰ নেতা শ্বেৰ বাহাদুৰ দেউবা, ৰাষ্ট্ৰপতি ৰামচন্দ্ৰ পৌডেল, গৃহমন্ত্ৰী ৰমেশ লেখক আৰু নেপালৰ কমিউনিষ্ট দলৰ নেতা মাওবাদী পুষ্পকমল দাহালৰ ঘৰ । বৰ্তমানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী দেউবাৰ পত্নী আৰ্জু দেউবা ৰাণাৰ মালিকানাধীন এখন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়তো অগ্নিসংযোগ কৰে প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ৷
দেশখনৰ চৰকাৰে ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছতে প্ৰতিবাদৰ অংশ হিচাপে সোমবাৰে সংসদত আক্ৰমণমূলক কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল ৷ দুৰ্নীতিৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত হোৱা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ বিৰুদ্ধে সাধাৰণ লোকৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা হতাশা আৰু ক্ষোভে এই প্ৰতিবাদত ইন্ধন যোগাইছিল ।

চৰকাৰৰ দিশে মনোযোগ সলনি
বিষ্ণু থাপা ছেত্ৰী নামৰ এজন ছাত্ৰই কয়, ‘‘দেশত চলি থকা অবাধ দুৰ্নীতিৰ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ মই ইয়ালৈ আহিছো । দেশৰ অৱস্থাৰ ইমানেই অৱনতি ঘটিছে যে আমাৰ যুৱক-যুৱতীসকল দেশত থকাৰ কোনো ভিত্তি নাই । আমাৰ দাবী আৰু আশা হৈছে শান্তি আৰু দুৰ্নীতিৰ অন্ত পৰাটো, যাতে মানুহে প্ৰকৃততে দেশত কাম কৰি থাকিব পাৰে ।’’
ৰাজধানী চহৰখনত অনিৰ্দিষ্টকাললৈ সান্ধ্য আইন জাৰি কৰাৰ পাছতো মঙলবাৰে কেইবাটাও প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰা পৰিলক্ষিত হয় । প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ‘‘চৰকাৰক হত্যাকাৰীৰ দৰে শাস্তি দিয়ক, শিশু হত্যা বন্ধ কৰক’’ আদি ধ্বনিৰে ৰাজপথ উত্তাল কৰি তোলে ৷

ইপিনে আৰক্ষীয়ে লাউডস্পীকাৰৰ জৰিয়তে প্ৰতিবাদকাৰীসকলক ঘৰলৈ উভতি যাবলৈ আহ্বান জনায় । প্ৰতিবাদকাৰীৰ ক্ষোভ সদ্য পদত্যাগী প্ৰধানমন্ত্ৰী খদগা প্ৰসাদ অলি নেতৃত্বাধীন চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পায় ৷
‘‘আমি ইয়াত প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ আহিছো কাৰণ আমাৰ দৰে যুৱক-যুৱতী আৰু বন্ধু-বান্ধৱীক হত্যা কৰা হৈছে ৷ আমি ইয়াত ন্যায়ৰ দাবীৰে আৰু বৰ্তমানৰ চৰকাৰখনক ক্ষমতাৰ পৰা উৎখাত কৰিবলৈ আহিছো ৷ কে পি অলিক খেদি পঠিয়াব লাগিব’’ বুলি মন্তব্য কৰে মঙলবাৰে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰা নাৰায়ণ আচাৰ্য নামৰ এগৰাকী যুৱকে ।
প্রতিবাদকাৰী দুর্গনা দাহালে কয়, ‘‘যেতিয়ালৈকে এই চৰকাৰ ক্ষমতাত থাকিব, তেতিয়ালৈকে আমাৰ দৰে লোকে কষ্ট ভোগ কৰি থাকিব । কালি তেওঁলোকে ইমানবোৰ যুৱকক হত্যা কৰিলে, যিসকলৰ বহুতো সপোন আছিল, এতিয়া তেওঁলোকে সহজেই আমাক সকলোকে হত্যা কৰিব পাৰিব । এই চৰকাৰ শেষ নোহোৱালৈকে আমি প্ৰতিবাদ কৰি যাম ।’’
ফেচবুক, এক্স, ইউ টিউবকে ধৰি কেইবাটাও বহুলভাৱে ব্যৱহৃত ছ’চিয়েল ছাইট পঞ্জীয়ন আৰু চৰকাৰী নিৰীক্ষণত জমা দিয়াৰ নতুন নিয়ম মানি চলাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে নেপাল চৰকাৰে যোৱা সপ্তাহত বন্ধ কৰি দিছিল ৷

মাৰাত্মক হৈ পৰে আৰক্ষীৰ ভূমিকা
সোমবাৰে কাঠমাণ্ডুত চৰকাৰৰ এই নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰুদ্ধে হাজাৰ হাজাৰ লোকে প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ লগতে সংসদ ভৱনটো ঘেৰি ধৰে ৷ যাৰ ফলত আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদকাৰীৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰাত ১৯ জন লোকৰ মৃত্যু ঘটে ।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলে ‘‘ছ'চিয়েল মিডিয়াৰ নিষেধাজ্ঞা উঠাই লওক, দুৰ্নীতি বন্ধ কৰক, ছ'চিয়েল মিডিয়া নহয়’’ আদি ধ্বনিৰে কঁপাই তোলে কাঠমাণ্ডুৰ ৰাজপথ ৷
সোমবাৰৰ এই প্ৰতিবাদক জেন জেডৰ প্ৰতিবাদ বুলি অভিহিত কৰা হৈছে ৷ আহত কেইবাজনো প্ৰতিবাদকাৰীক দেশখনৰ আগশাৰীৰ চিকিৎসালয় নেশ্যনেল ট্ৰমা চেণ্টাৰলৈ নি চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয় ।
ডাঃ বদ্ৰী ৰিছাই কয়, ‘‘তেওঁলোকৰ বহুতৰে অৱস্থা সংকটজনক আৰু মূৰ আৰু বুকুত গুলী লাগি থকা যেন লাগিছিল । পৰিয়ালসমূহে আত্মীয়ৰ খবৰৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছিল ৷ আনহাতে বহু মানুহে ৰক্তদানৰ বাবে শাৰী পাতিছিল ।’’
পদত্যাগী প্ৰধানমন্ত্ৰী অলিয়ে এক বিবৃতিত কয় যে তেওঁ ১৫ দিনৰ ভিতৰত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিবলৈ এখন তদন্ত সমিতি গঠন কৰি আছে আৰু মৃতকক ক্ষতিপূৰণ আৰু আহতসকলক বিনামূলীয়া চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হ’ব ।
উল্লেখ্য যে, সোমবাৰে মাজনিশা অনুষ্ঠিত জৰুৰীকালীন কেবিনেট বৈঠকত পদত্যাগ কৰে গৃহমন্ত্ৰী ৰমেশ লেখাকে ।
সকলো অশান্তিৰ মূলতে ছ’চিয়েল মিডিয়াত জাৰি কৰা নিষেধাজ্ঞা
নেপাল চৰকাৰে প্লেটফৰ্মসমূহ “সঠিকভাৱে পৰিচালিত, দায়িত্বশীল আৰু জবাবদিহি” কৰাটো নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্যৰে ছ’চিয়েল মিডিয়া নিয়ন্ত্ৰণৰ বিস্তৃত প্ৰচেষ্টা চলোৱাৰ সময়তে এই হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয় । এই প্ৰস্তাৱক চেঞ্চৰশ্বিপৰ মাধ্যম আৰু অনলাইনত প্ৰতিবাদ কৰা চৰকাৰ বিৰোধীক শাস্তি দিয়াৰ উপায় বুলি ব্যাপক সমালোচনা কৰা হৈছে ।
এই বিধেয়কত কোম্পানীসমূহক দেশত যোগাযোগ কাৰ্যালয় বা যোগাযোগৰ কেন্দ্ৰ নিযুক্তি দিবলৈ কোৱাৰ কথাও উল্লেখ আছে । মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহে ইয়াক মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা আৰু মৌলিক অধিকাৰ ৰোধ কৰাৰ বাবে চৰকাৰৰ প্ৰচেষ্টা বুলি অভিহিত কৰিছে । এই পঞ্জীয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা নেপালত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত প্ৰায় দুই ডজন ছ’চিয়েল নেটৱৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য ।
ইউ টিউবৰ গৰাকী, গুগল বা ফেচবুক, ইনষ্টাগ্ৰাম আৰু হোৱাটছ এপৰ মূল কোম্পানী মেটায়ো দ্য এছ’চিয়েটেড প্ৰেছৰ পৰা মন্তব্যৰ বাবে কৰা অনুৰোধৰ কোনো সঁহাৰি নিদিলে । আনহাতে, ইলন মাস্কৰ এক্স প্লেটফৰ্মেও কোনো সঁহাৰি নিদিলে । বিপৰীতে টিকটক, ভাইবাৰ আৰু আন তিনিটা প্লেটফৰ্মে নিয়ম মাফিক পঞ্জীয়ন কৰি বিনা বাধাই নিজৰ নিজৰ ছাইটসমূহ চলাই আছে ।
নেপালে ২০২৩ চনত সামাজিক সম্প্ৰীতি, সদিচ্ছা বিঘ্নিত কৰা আৰু অশ্লীল বিষয়বস্তু ভাইৰেল কৰাৰ অভিযোগত নিষিদ্ধ কৰিছিল টিকটক । ২০১৮ চনত গৃহীত হোৱা পৰ্ণ’গ্ৰাফিক ছাইটৰ বিৰুদ্ধে জাৰি কৰা নিষেধাজ্ঞাকে ধৰি স্থানীয় আইন মানি চলিবলৈ টিকটকে প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পিছত যোৱা বছৰ এই নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱা হৈছিল ।
লগতে পঢ়ক: নেপালত Gen Z প্ৰতিবাদ: কিহৰ বাবে হঠাতে পৰিস্থিতি ইমান হিংসাত্মক হৈ পৰিল

