ETV Bharat / health

১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা

পাৰ্কিনছন মানে কি ? ইয়াৰ লক্ষণসমূহ কি কি ? পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কি কৰা উচিত ? বিশেষজ্ঞৰ পৰাই জানো আহক-

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)
author img

By ETV Bharat Health Team

Published : July 11, 2025 at 5:05 PM IST

8 Min Read
Choose ETV Bharat

বিজ্ঞান আলোচনী Frontiersৰ তথ্য অনুসৰি ২০২১ চনত সমগ্ৰ বিশ্বতে ১১৭ লাখ ৭০ হাজাৰ লোকৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ হৈছিল ৷ অনুমান কৰা হৈছে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ৰোগীৰ সংখ্যা দুগুণতকৈও অধিক হ’ব পাৰে আৰু প্ৰায় ২৫২ লাখ হ’ব পাৰে ৷

পাৰ্কিনছন ৰোগ হৈছে বয়সৰ সৈতে জড়িত মগজুৰ এক বিকাৰ, য’ত মগজুৰ কিছুমান অংশ অতি দুৰ্বল বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈ পৰে ৷ ইয়াৰ বাবে সাধাৰণতে মানুহে অতি লাহে লাহে খোজ কাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ তেওঁলোকৰ হাত-ভৰি আৰু মূৰটো কঁপিবলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ ইয়াৰ উপৰিও ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ সমস্যাও হ’ব পাৰে ৷

বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট কাৰণ নাথাকে ৷ কিন্তু কিছুমান ক্ষেত্ৰত দেখা গৈছে যে জিনীয় কাৰণতো হ’ব পাৰে ৷ ইয়াৰ কোনো স্থায়ী নিৰাময় পোৱা নাযায় ৷ ইয়াৰ পিছতো যদি সময়মতে চিকিৎসা লাভ কৰা হয়, তেন্তে ইয়াক বহু পৰিমাণে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা যায় ৷

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)

সেইবাবেই আজিৰ এই প্ৰতিবেদনত আমি পাৰ্কিনছন ৰোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম লগতে স্নায়ু বিশেষজ্ঞ ৰাহুল আগৰৱালৰ পৰা এই ৰোগ সম্বন্ধে কিছু তথ্য় জানিবলৈ চেষ্টা কৰিম লগতে জানিবলৈ চেষ্টা কৰিম পাৰ্কিনছন ৰোগৰ-

  • ইয়াৰ লক্ষণসমূহ কি কি ?
  • পাৰ্কিনছন ৰোগত কোনবোৰ ব্যায়ামে সকাহ দিয়ে ?
  • পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কি খাদ্য খাব লাগে ?

পাৰ্কিনছন মানে কি ?

পাৰ্কিনছন ৰোগত মগজুৰ কোনো অংশ ক্ৰমান্বয়ে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয় ৷ সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ লক্ষণবোৰো ক্ৰমান্বয়ে গুৰুতৰ হৈ পৰে ৷ ইয়াৰ বাবে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে ৷ চিন্তা ক্ষমতা প্ৰভাৱিত হয়, স্মৃতিশক্তিও দুৰ্বল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ সময়মতে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিলে লক্ষণবোৰ গুৰুতৰ হোৱাৰ পৰা ৰোধ কৰিব পাৰি ৷

পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ কি কি ?

পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ মূলতঃ পেশী নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে জড়িত যদিও ইয়াৰ বাহিৰেও ইয়াৰ আন বহুতো শাৰীৰিক আৰু মানসিক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ৷ এই ৰোগৰ লক্ষণ দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি - মটৰ (চলনৰ লগত জড়িত) আৰু নন-মটৰ (চলনৰ লগত জড়িত নহয়) ৷

এই লক্ষণসমূহ পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণ হ’ব পাৰে

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)

গতিবিধিৰ লগত জড়িত লক্ষণ

  • শৰীৰৰ গতি লেহেমীয়া হোৱা ।
  • পেশীৰ কঁপনি ।
  • জঠৰতা ।
  • ভাৰসাম্য ৰক্ষা আৰু খোজ কঢ়াত অসুবিধা ।
  • লিখাৰ সময়ত শব্দৰ চুটি-দীঘল হোৱা (উদাহৰণস্বৰূপে AoQRzs)
  • মুখৰ পৰা লালটি ওলোৱা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰা ।
  • মুখৰ ভাব নসলোৱা ৷
  • গিলিবলৈ অসুবিধা ।
  • শব্দ দুৰ্বল হৈ পৰা ।

গতিবিধিৰ সৈতে সম্পৰ্ক নোহোৱা লক্ষণ

  • নিম্ন ৰক্তচাপ ।
  • কোষ্ঠকাঠিন্য আৰু পাচনতন্ত্ৰৰ সমস্যা ।
  • প্ৰস্ৰাৱ অসহিষ্ণুতা আৰু বীনৰ লক্ষণ ।
  • মনোবল হেৰুৱাই পেলোৱা আৰু হতাশা ।
  • ঘ্ৰাণশক্তি হেৰুৱাই পেলোৱা ।
  • টোপনিৰ সমস্যা ।
  • চিন্তা আৰু মনোনিৱেশ কৰাত সমস্যা ।

পাৰ্কিনছন কিয় হয় ?

মূলতঃ মগজুত ড’পামিনৰ বিশেষ ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ অভাৱত পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় ৷ এই ৰাসায়নিক পদাৰ্থ মগজুৰ ষ্ট্ৰিয়াটাম নামৰ এটা অংশত পোৱা যায়, যিয়ে পেশীৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে ৷ যেতিয়া মগজুৰ এই অংশৰ কোষবোৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বা দুৰ্বল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে তেতিয়া পাৰ্কিনছনৰ লক্ষণ দেখা দিয়ে ৷

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)

পাৰ্কিনছনৰ মূল কাৰণসমূহ:

জিনীয় কাৰণ

পাৰ্কিনছন ৰোগ কিছুমান ক্ষেত্ৰত জিনীয় হ’ব পাৰে ৷ অৰ্থাৎ যদি কোনো পৰিয়ালত কোনোবা এজনৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ হয়, তেন্তে সেই ব্যক্তিজনৰ আশংকা আনতকৈ বেছি ৷ কিন্তু ১০% ক্ষেত্ৰতহে ই জিনীয় হয় ৷

ইডিয়পেথিক (অজ্ঞাত কাৰণ)

বেছিভাগ পাৰ্কিনছন ৰোগীৰ কাৰণ জানিব পৰা হোৱা নাই ৷ এনে সকলো ৰোগীকে ইডিয়পেথিক পাৰ্কিনছন বোলা হয়, অৰ্থাৎ এই ৰোগৰ কাৰণ স্পষ্ট নহয় ৷

পৰিৱেশৰ কাৰণসমূহ

কিছুমান ক্ষেত্ৰত কীটনাশকৰ দৰে ৰাসায়নিক পদাৰ্থইও পাৰ্কিনছন ৰোগৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে ৷ ইয়াৰ উপৰিও কাৰ্বন মনোক্সাইড আৰু কিছুমান বিষৰ সংস্পৰ্শতো এই ৰোগৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে ৷

ঔষধ আৰু অন্যান্য স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা

কিছুমান ঔষধ, যেনে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ঔষধে পাৰ্কিনছনৰ দৰে অৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে ৷ ইয়াক পাৰ্কিনছনিজম বোলা হয় ৷ এই প্ৰভাৱ সাময়িক হ’ব পাৰে আৰু ঔষধ গ্ৰহণ বন্ধ কৰিলেই নিৰাময় হ’ব পাৰে ৷

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)

মগজুৰ প্ৰদাহ

মগজুৰ প্ৰদাহ, যাক এনকেফেলাইটিছ বুলি কোৱা হয়, কেতিয়াবা কেতিয়াবা পাৰ্কিনছনৰ লক্ষণ দেখা দিব পাৰে ৷

মূৰৰ আঘাত

খেলৰ সময়ত মূৰত আঘাত পালে বা দুৰ্ঘটনা হ’লেও পাৰ্কিনছন ৰোগ হ’ব পাৰে ৷ ইয়াক পষ্ট ট্ৰমেটিক পাৰ্কিনছনিজম বোলা হয় ৷

পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কেনেধৰণৰ ব্যায়ামে সহায় কৰিব ?

পাৰ্কিনছন ৰোগত শাৰীৰিক কাৰ্যকলাপ আৰু ব্যায়াম অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই পেশী শক্তিশালী কৰে, গতি বৃদ্ধি কৰে আৰু ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে ৷ এই ব্যায়াম আৰু টিপছসমূহ পাৰ্কিনছন ৰোগীৰ বাবে উপকাৰী হ’ব পাৰে

খোজ কঢ়াৰ ব্যায়াম

  • খোজ কঢ়াৰ সময়ত সাৱধান হওক আৰু গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰক, বেছি বেগেৰে খোজ কাঢ়িব নালাগে ৷
  • খোজ কাঢ়ি থাকোঁতে সদায় প্ৰথমে ভৰিৰ গোৰোহা মাটিত ৰাখিব লাগে ৷
  • শৰীৰৰ ভংগীমাৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়ক ৷ পোনে পোনে থিয় হ’বলৈ চেষ্টা কৰক, যাতে শ্বাফলিং ৰোধ কৰিব পৰা যায় ৷
  • পিছলৈ খোজ কাঢ়িব নালাগে আৰু কিছুমান লাগেজ লৈ খোজ কাঢ়িবলৈ চেষ্টা নকৰিব ৷

যোগাসন কৰক

  • যোগে শৰীৰৰ পেশীবোৰ শক্তিশালী কৰি, নমনীয় কৰি তোলাত আৰু গতি বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে ৷ কিছুমান যোগাসন যেনে বীৰাভদ্ৰাসন, তাদাসন আৰু ভুজংগাসনে পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিব পাৰে ৷
  • এই সকলোবোৰ আসন লাহে লাহে কৰক আৰু শৰীৰৰ সীমা বুজি পোৱাৰ পিছতহে যিকোনো আসন কৰক ৷

ষ্ট্ৰেচিং কৰিলে পেশীৰ শক্তি বৃদ্ধি পাব

  • ষ্ট্ৰেচিং ব্যায়ামে পেশীৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰে আৰু জঠৰ পেশীবোৰ শিথিল কৰে ৷
  • স্কুৱেটৰ দৰে ব্যায়ামেও পেশীবোৰ শক্তিশালী কৰে ৷
  • পাৰ্কিনছন ৰোগত সুৰক্ষাৰ বাবে এই সাৱধানতাসমূহ গ্ৰহণ কৰক:
  • ভৰি দুখন আবদ্ধ হৈ পৰিব পৰা বস্তু ঘৰৰ পৰা আঁতৰাই পেলাওক ৷
  • হঠাতে ঘূৰি যোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইউ টাৰ্ণ লওক ৷ ভাৰসাম্য হেৰুৱাৰ বাবে আপুনি পৰিব পাৰে ৷
  • যদি আপুনি আপোনাৰ ভাৰসাম্য হেৰুৱাইছে, তেন্তে বেৰ বা নিৰাপদ পৃষ্ঠভাগ ধৰি ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰক ৷

পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে ইলাষ্টিক কাপোৰ পৰিধান কৰক

What is Parkinson's, which affects 1 crore 17 lakh people; its causes and preventive measures
১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা (CANVA)
  • কাপোৰ পিন্ধিব পৰাকৈ সহজে পিন্ধিব আৰু খুলিব পৰা কাপোৰ বাছি লওক, যেনে - ইলাষ্টিক কঁকালৰ পেণ্ট আৰু স্কাৰ্ট পিন্ধক ৷
  • সম্ভৱ হ’লে ভেলক্ৰ’ বুটামৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণ বুটাম ব্যৱহাৰ কৰক, যাতে দৈনন্দিন কামবোৰ সহজ হয় ৷

পাৰ্কিনছন ৰোগত কেনেধৰণৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজন ?

পাৰ্কিনছন ৰোগত সঠিক খাদ্যাভ্যাস অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ এই ৰোগে মগজু আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰত প্ৰভাৱ পেলায় ৷ সঠিক খাদ্যৰ দ্বাৰা এই অৱস্থাৰ সৈতে ভালদৰে মোকাবিলা কৰিব পাৰি ৷ ১০ টা টিপচ্-

  • প্ৰ’টিন সমৃদ্ধ খাদ্য খাওক ৷ পেশী আৰু শৰীৰৰ কাৰ্যকলাপ শক্তিশালী কৰাৰ বাবে প্ৰ’টিন অতি প্ৰয়োজনীয় ৷
  • কোষ্ঠকাঠিন্যৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ আঁহযুক্ত খাদ্য, যেনে ফল-মূল, শাক-পাচলি, দালি আৰু শস্য আদি খাব লাগে ৷
  • পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খাব লাগে, যাতে দুৰ্বলতা আৰু ভাগৰ কম অনুভৱ হয় ৷
  • মগজু আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ বাবে ওমেগা-৩ ফেটি এচিড যেনে ফ্লেক্সচিড, চিয়া ছিড, আখৰোট খাব লাগে ৷
  • সতেজ ফল-মূল খালে ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থ পোৱা যায়, যিয়ে স্নায়ুতন্ত্ৰক ভাল কৰি ৰাখে ৷
  • কমলা, কিৱি, পালেং শাক আৰু ব্ৰকলি খাব পাৰে, ইয়াত ভিটামিন চি আৰু ই আদি এন্টিঅক্সিডেন্ট প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে ৷
  • সেউজীয়া পাতৰ শাক-পাচলি আৰু হালধিৰ দৰে মছলাও স্নায়ুতন্ত্ৰ সুস্থ কৰি ৰখাত সহায় কৰে ৷
  • চেনি আৰু ৰিফাইন আটাৰ সলনি কমপ্লেক্স কাৰ্ব অৰ্থাৎ ব্ৰাউন ৰাইচ আৰু অটছ খোৱা উচিত ৷
  • বেছিকৈ নিমখ বা চেনি খোৱাৰ পৰা বিৰত থাকক ৷ ইয়াৰ ফলত স্বাস্থ্যৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ৷
  • ব্ৰেকফাষ্ট স্বাস্থ্যকৰ আৰু ৰাতিৰ আহাৰ লঘু হ’ব লাগে, যাতে শোৱাৰ সময়ত কোনো সমস্যা নহয় ৷

লগতে পঢ়ক

  1. World Parkinson's Day 2023: বিশ্ব পাৰ্কিনছন দিৱসত জানক পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণ, কাৰণ তথা নিৰাময়ৰ উপায়
  2. Alzheimer: ২০৫০ চনলৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি হ’ব এলঝেইমাৰ ৰোগীৰ সংখ্যা ! জানক কেনেকৈ এই আশংকা দূৰ কৰিব পাৰি ?
  3. ডায়েবেটিছৰ সৈতে মানসিক চাপৰ কোনো সম্পৰ্ক আছে নেকি ?