১ কোটি ১৭ লাখ লোক আক্ৰান্ত হোৱা পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় কি ? ইয়াৰ কাৰণ তথা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা
পাৰ্কিনছন মানে কি ? ইয়াৰ লক্ষণসমূহ কি কি ? পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কি কৰা উচিত ? বিশেষজ্ঞৰ পৰাই জানো আহক-

Published : July 11, 2025 at 5:05 PM IST
বিজ্ঞান আলোচনী Frontiersৰ তথ্য অনুসৰি ২০২১ চনত সমগ্ৰ বিশ্বতে ১১৭ লাখ ৭০ হাজাৰ লোকৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ হৈছিল ৷ অনুমান কৰা হৈছে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ৰোগীৰ সংখ্যা দুগুণতকৈও অধিক হ’ব পাৰে আৰু প্ৰায় ২৫২ লাখ হ’ব পাৰে ৷
পাৰ্কিনছন ৰোগ হৈছে বয়সৰ সৈতে জড়িত মগজুৰ এক বিকাৰ, য’ত মগজুৰ কিছুমান অংশ অতি দুৰ্বল বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈ পৰে ৷ ইয়াৰ বাবে সাধাৰণতে মানুহে অতি লাহে লাহে খোজ কাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ তেওঁলোকৰ হাত-ভৰি আৰু মূৰটো কঁপিবলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ ইয়াৰ উপৰিও ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ সমস্যাও হ’ব পাৰে ৷
বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট কাৰণ নাথাকে ৷ কিন্তু কিছুমান ক্ষেত্ৰত দেখা গৈছে যে জিনীয় কাৰণতো হ’ব পাৰে ৷ ইয়াৰ কোনো স্থায়ী নিৰাময় পোৱা নাযায় ৷ ইয়াৰ পিছতো যদি সময়মতে চিকিৎসা লাভ কৰা হয়, তেন্তে ইয়াক বহু পৰিমাণে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা যায় ৷

সেইবাবেই আজিৰ এই প্ৰতিবেদনত আমি পাৰ্কিনছন ৰোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম লগতে স্নায়ু বিশেষজ্ঞ ৰাহুল আগৰৱালৰ পৰা এই ৰোগ সম্বন্ধে কিছু তথ্য় জানিবলৈ চেষ্টা কৰিম লগতে জানিবলৈ চেষ্টা কৰিম পাৰ্কিনছন ৰোগৰ-
- ইয়াৰ লক্ষণসমূহ কি কি ?
- পাৰ্কিনছন ৰোগত কোনবোৰ ব্যায়ামে সকাহ দিয়ে ?
- পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কি খাদ্য খাব লাগে ?
পাৰ্কিনছন মানে কি ?
পাৰ্কিনছন ৰোগত মগজুৰ কোনো অংশ ক্ৰমান্বয়ে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয় ৷ সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ লক্ষণবোৰো ক্ৰমান্বয়ে গুৰুতৰ হৈ পৰে ৷ ইয়াৰ বাবে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে ৷ চিন্তা ক্ষমতা প্ৰভাৱিত হয়, স্মৃতিশক্তিও দুৰ্বল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে ৷ সময়মতে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিলে লক্ষণবোৰ গুৰুতৰ হোৱাৰ পৰা ৰোধ কৰিব পাৰি ৷
পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ কি কি ?
পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ মূলতঃ পেশী নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে জড়িত যদিও ইয়াৰ বাহিৰেও ইয়াৰ আন বহুতো শাৰীৰিক আৰু মানসিক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ৷ এই ৰোগৰ লক্ষণ দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি - মটৰ (চলনৰ লগত জড়িত) আৰু নন-মটৰ (চলনৰ লগত জড়িত নহয়) ৷
এই লক্ষণসমূহ পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণ হ’ব পাৰে

গতিবিধিৰ লগত জড়িত লক্ষণ
- শৰীৰৰ গতি লেহেমীয়া হোৱা ।
- পেশীৰ কঁপনি ।
- জঠৰতা ।
- ভাৰসাম্য ৰক্ষা আৰু খোজ কঢ়াত অসুবিধা ।
- লিখাৰ সময়ত শব্দৰ চুটি-দীঘল হোৱা (উদাহৰণস্বৰূপে AoQRzs)
- মুখৰ পৰা লালটি ওলোৱা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰা ।
- মুখৰ ভাব নসলোৱা ৷
- গিলিবলৈ অসুবিধা ।
- শব্দ দুৰ্বল হৈ পৰা ।
গতিবিধিৰ সৈতে সম্পৰ্ক নোহোৱা লক্ষণ
- নিম্ন ৰক্তচাপ ।
- কোষ্ঠকাঠিন্য আৰু পাচনতন্ত্ৰৰ সমস্যা ।
- প্ৰস্ৰাৱ অসহিষ্ণুতা আৰু বীনৰ লক্ষণ ।
- মনোবল হেৰুৱাই পেলোৱা আৰু হতাশা ।
- ঘ্ৰাণশক্তি হেৰুৱাই পেলোৱা ।
- টোপনিৰ সমস্যা ।
- চিন্তা আৰু মনোনিৱেশ কৰাত সমস্যা ।
পাৰ্কিনছন কিয় হয় ?
মূলতঃ মগজুত ড’পামিনৰ বিশেষ ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ অভাৱত পাৰ্কিনছন ৰোগ হয় ৷ এই ৰাসায়নিক পদাৰ্থ মগজুৰ ষ্ট্ৰিয়াটাম নামৰ এটা অংশত পোৱা যায়, যিয়ে পেশীৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে ৷ যেতিয়া মগজুৰ এই অংশৰ কোষবোৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বা দুৰ্বল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে তেতিয়া পাৰ্কিনছনৰ লক্ষণ দেখা দিয়ে ৷

পাৰ্কিনছনৰ মূল কাৰণসমূহ:
জিনীয় কাৰণ
পাৰ্কিনছন ৰোগ কিছুমান ক্ষেত্ৰত জিনীয় হ’ব পাৰে ৷ অৰ্থাৎ যদি কোনো পৰিয়ালত কোনোবা এজনৰ পাৰ্কিনছন ৰোগ হয়, তেন্তে সেই ব্যক্তিজনৰ আশংকা আনতকৈ বেছি ৷ কিন্তু ১০% ক্ষেত্ৰতহে ই জিনীয় হয় ৷
ইডিয়পেথিক (অজ্ঞাত কাৰণ)
বেছিভাগ পাৰ্কিনছন ৰোগীৰ কাৰণ জানিব পৰা হোৱা নাই ৷ এনে সকলো ৰোগীকে ইডিয়পেথিক পাৰ্কিনছন বোলা হয়, অৰ্থাৎ এই ৰোগৰ কাৰণ স্পষ্ট নহয় ৷
পৰিৱেশৰ কাৰণসমূহ
কিছুমান ক্ষেত্ৰত কীটনাশকৰ দৰে ৰাসায়নিক পদাৰ্থইও পাৰ্কিনছন ৰোগৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে ৷ ইয়াৰ উপৰিও কাৰ্বন মনোক্সাইড আৰু কিছুমান বিষৰ সংস্পৰ্শতো এই ৰোগৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে ৷
ঔষধ আৰু অন্যান্য স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা
কিছুমান ঔষধ, যেনে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ঔষধে পাৰ্কিনছনৰ দৰে অৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে ৷ ইয়াক পাৰ্কিনছনিজম বোলা হয় ৷ এই প্ৰভাৱ সাময়িক হ’ব পাৰে আৰু ঔষধ গ্ৰহণ বন্ধ কৰিলেই নিৰাময় হ’ব পাৰে ৷

মগজুৰ প্ৰদাহ
মগজুৰ প্ৰদাহ, যাক এনকেফেলাইটিছ বুলি কোৱা হয়, কেতিয়াবা কেতিয়াবা পাৰ্কিনছনৰ লক্ষণ দেখা দিব পাৰে ৷
মূৰৰ আঘাত
খেলৰ সময়ত মূৰত আঘাত পালে বা দুৰ্ঘটনা হ’লেও পাৰ্কিনছন ৰোগ হ’ব পাৰে ৷ ইয়াক পষ্ট ট্ৰমেটিক পাৰ্কিনছনিজম বোলা হয় ৷
পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে কেনেধৰণৰ ব্যায়ামে সহায় কৰিব ?
পাৰ্কিনছন ৰোগত শাৰীৰিক কাৰ্যকলাপ আৰু ব্যায়াম অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই পেশী শক্তিশালী কৰে, গতি বৃদ্ধি কৰে আৰু ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে ৷ এই ব্যায়াম আৰু টিপছসমূহ পাৰ্কিনছন ৰোগীৰ বাবে উপকাৰী হ’ব পাৰে
খোজ কঢ়াৰ ব্যায়াম
- খোজ কঢ়াৰ সময়ত সাৱধান হওক আৰু গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰক, বেছি বেগেৰে খোজ কাঢ়িব নালাগে ৷
- খোজ কাঢ়ি থাকোঁতে সদায় প্ৰথমে ভৰিৰ গোৰোহা মাটিত ৰাখিব লাগে ৷
- শৰীৰৰ ভংগীমাৰ প্ৰতি মনোযোগ দিয়ক ৷ পোনে পোনে থিয় হ’বলৈ চেষ্টা কৰক, যাতে শ্বাফলিং ৰোধ কৰিব পৰা যায় ৷
- পিছলৈ খোজ কাঢ়িব নালাগে আৰু কিছুমান লাগেজ লৈ খোজ কাঢ়িবলৈ চেষ্টা নকৰিব ৷
যোগাসন কৰক
- যোগে শৰীৰৰ পেশীবোৰ শক্তিশালী কৰি, নমনীয় কৰি তোলাত আৰু গতি বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে ৷ কিছুমান যোগাসন যেনে বীৰাভদ্ৰাসন, তাদাসন আৰু ভুজংগাসনে পাৰ্কিনছন ৰোগৰ লক্ষণসমূহ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিব পাৰে ৷
- এই সকলোবোৰ আসন লাহে লাহে কৰক আৰু শৰীৰৰ সীমা বুজি পোৱাৰ পিছতহে যিকোনো আসন কৰক ৷
ষ্ট্ৰেচিং কৰিলে পেশীৰ শক্তি বৃদ্ধি পাব
- ষ্ট্ৰেচিং ব্যায়ামে পেশীৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰে আৰু জঠৰ পেশীবোৰ শিথিল কৰে ৷
- স্কুৱেটৰ দৰে ব্যায়ামেও পেশীবোৰ শক্তিশালী কৰে ৷
- পাৰ্কিনছন ৰোগত সুৰক্ষাৰ বাবে এই সাৱধানতাসমূহ গ্ৰহণ কৰক:
- ভৰি দুখন আবদ্ধ হৈ পৰিব পৰা বস্তু ঘৰৰ পৰা আঁতৰাই পেলাওক ৷
- হঠাতে ঘূৰি যোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইউ টাৰ্ণ লওক ৷ ভাৰসাম্য হেৰুৱাৰ বাবে আপুনি পৰিব পাৰে ৷
- যদি আপুনি আপোনাৰ ভাৰসাম্য হেৰুৱাইছে, তেন্তে বেৰ বা নিৰাপদ পৃষ্ঠভাগ ধৰি ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰক ৷
পাৰ্কিনছন ৰোগত আক্ৰান্ত হ’লে ইলাষ্টিক কাপোৰ পৰিধান কৰক

- কাপোৰ পিন্ধিব পৰাকৈ সহজে পিন্ধিব আৰু খুলিব পৰা কাপোৰ বাছি লওক, যেনে - ইলাষ্টিক কঁকালৰ পেণ্ট আৰু স্কাৰ্ট পিন্ধক ৷
- সম্ভৱ হ’লে ভেলক্ৰ’ বুটামৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণ বুটাম ব্যৱহাৰ কৰক, যাতে দৈনন্দিন কামবোৰ সহজ হয় ৷
পাৰ্কিনছন ৰোগত কেনেধৰণৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজন ?
পাৰ্কিনছন ৰোগত সঠিক খাদ্যাভ্যাস অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ এই ৰোগে মগজু আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰত প্ৰভাৱ পেলায় ৷ সঠিক খাদ্যৰ দ্বাৰা এই অৱস্থাৰ সৈতে ভালদৰে মোকাবিলা কৰিব পাৰি ৷ ১০ টা টিপচ্-
- প্ৰ’টিন সমৃদ্ধ খাদ্য খাওক ৷ পেশী আৰু শৰীৰৰ কাৰ্যকলাপ শক্তিশালী কৰাৰ বাবে প্ৰ’টিন অতি প্ৰয়োজনীয় ৷
- কোষ্ঠকাঠিন্যৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ আঁহযুক্ত খাদ্য, যেনে ফল-মূল, শাক-পাচলি, দালি আৰু শস্য আদি খাব লাগে ৷
- পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খাব লাগে, যাতে দুৰ্বলতা আৰু ভাগৰ কম অনুভৱ হয় ৷
- মগজু আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ বাবে ওমেগা-৩ ফেটি এচিড যেনে ফ্লেক্সচিড, চিয়া ছিড, আখৰোট খাব লাগে ৷
- সতেজ ফল-মূল খালে ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থ পোৱা যায়, যিয়ে স্নায়ুতন্ত্ৰক ভাল কৰি ৰাখে ৷
- কমলা, কিৱি, পালেং শাক আৰু ব্ৰকলি খাব পাৰে, ইয়াত ভিটামিন চি আৰু ই আদি এন্টিঅক্সিডেন্ট প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে ৷
- সেউজীয়া পাতৰ শাক-পাচলি আৰু হালধিৰ দৰে মছলাও স্নায়ুতন্ত্ৰ সুস্থ কৰি ৰখাত সহায় কৰে ৷
- চেনি আৰু ৰিফাইন আটাৰ সলনি কমপ্লেক্স কাৰ্ব অৰ্থাৎ ব্ৰাউন ৰাইচ আৰু অটছ খোৱা উচিত ৷
- বেছিকৈ নিমখ বা চেনি খোৱাৰ পৰা বিৰত থাকক ৷ ইয়াৰ ফলত স্বাস্থ্যৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ৷
- ব্ৰেকফাষ্ট স্বাস্থ্যকৰ আৰু ৰাতিৰ আহাৰ লঘু হ’ব লাগে, যাতে শোৱাৰ সময়ত কোনো সমস্যা নহয় ৷
লগতে পঢ়ক

