আগ্ৰাৰ তাজমহল নহয়, এবাৰ আপুনিও চাই আহক ৪০০ বছৰ পুৰণি এই তাজমহলটো
ইতিহাস আৰু শিল্পকলাৰ দিশৰ পৰা আগ্ৰাৰ তাজমহলতকৈ কোনো গুণে কম নহয় বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহল ।

Published : April 16, 2025 at 2:21 PM IST
ছতৰপুৰ : তাজমহল বুলি ক'লে আমি সকলোৱে আগ্ৰাৰ বিশেষ বিশ্বৰ ঐতিহ্যবাহী সমাধিৰ কথাই জানো । যাক মোগল সম্ৰাট ছাহজাহানে তেওঁৰ পত্নী মুমতাজৰ স্মৃতি চিৰযুগমীয়া কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে নিৰ্মাণ কৰিছিল । কিন্তু আপুনি জানেনে মধ্যপ্ৰদেশৰ বুন্দেলখণ্ডতো আছে এটা তাজমহল । বুন্দেলখণ্ড ছতৰপুৰ জিলাৰ ধুবেলাত আছে এই তাজমহলটো । মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ প্ৰথমা পত্নী কমলাপতিৰ স্মৃতিত এই সমাধিটো নিৰ্মাণ কৰিছিল । আগ্ৰাৰ তাজমহলৰ আৰ্হিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল এই সমাধিটো । যাৰ বাবে ইয়াক 'বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহল' বুলি কোৱা হয় । যেনেদৰে আগ্ৰাৰ তাজমহল যমুনা নদীৰ পাৰত নির্মাণ কৰা হৈছিল, তেনেদৰে বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহলো বৃহৎ পুখুৰীৰ পাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল ।
বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহলৰ ভিতৰৰ শিল্পকৰ্মও আগ্ৰাৰ তাজমহলতকৈ কোনো গুণে কম নহয় । অৱশ্যে সন্ধিয়াৰ পাছত ইয়াত প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ । কিয়নো সূৰ্যাস্তৰ পিছত ইয়াত পায়েলৰ শব্দ শুনা যায় বুলি বিশ্বাস আছে । বিশ্বাস কৰা হয় যে এই পায়েলৰ শব্দ মহাৰাজা ছত্রশালৰ ৰাণী কমলাপতিৰ ।

বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহল
উল্লেখ্য যে ইতিহাসৰ পৃষ্ঠাত বুন্দেলখণ্ডৰ প্ৰতাপী ৰজা মহাৰাজা ছত্রশালৰ নাম অমৰ । যেতিয়াই বুন্দেলখণ্ডৰ কথা আহে তেতিয়াই মুখত ৰজা ছত্রশালৰ নাম উচ্চাৰিত হয় । ছতৰপুৰৰ কাষতে থকা ধুবেলাত মহাৰাজা ছত্রশালৰ দ্বাৰা তেওঁৰ পত্নীৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণ কৰা সমাধিৰ প্ৰতিও মানুহৰ আস্থা আছে । এই সমাধিস্থলত আজিও ছত্রশালৰ প্ৰথমা পত্নীৰ পায়েলৰ শব্দ শুনা যায় ! যাৰ বাবে সন্ধিয়াৰ লগে লগে এই সমাধিস্থল বন্ধ কৰি দিয়া হয় ।
মহাৰাজা ছত্ৰশালে নিৰ্মাণ কৰিছিল সমাধি
ছতৰপুৰৰ সমীপত থকা ধুবেলা হৈছে এখন অতি সৰু ঠাই, কিন্তু ইয়াৰ নাম ইমানে বিখ্যাত যে দেশ-বিদেশৰ মানুহে ধুবেলাৰ বিষয়ে জানিব বিচাৰে । যথেষ্ট সংখ্যক পৰ্যটক ইয়ালৈ আহে । ধুবেলা এসময়ত বুন্দেলখণ্ডৰ বীৰ যোদ্ধা মহাৰাজা ছত্ৰশালৰ বাসস্থান আছিল । যি মোগল সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে বহুবাৰ যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈছিল । ধুবেলাৰ ইতিহাস তেতিয়া চৰ্চালৈ আহিছিল যেতিয়া মহাৰাজা ছত্ৰশালে তাত তেওঁৰ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি বুন্দেলখণ্ডত শাসন কৰিছিল ।

তাজমহলৰ শিল্পকলা আশ্চৰ্যজনক
আচলতে মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ প্ৰথমা পত্নীক যথেষ্ট ভাল পাইছিল । পত্নীৰ মৃত্যুৰ পিছত মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ স্মৃতিত এনেকুৱা এটা স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰিছিল যিটো আজিও আগ্ৰাৰ তাজমহলতকৈ কোনো গুণে কম নহয় । সেইকাৰণে মানুহে ইয়াক 'বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহল' বুলিও জানে । ছত্ৰশালৰ প্ৰথমা পত্নী কামলাপতিৰ এই প্ৰাসাদ চাবলৈ বহু লোকৰ আগমন হয় । পুখুৰীৰ পাৰত পাহাৰৰ নৈসৰ্গিক পৰিৱেশৰ মাজত নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদটো কাৰুশিল্পৰ এক অন্যতম নিদৰ্শন । ৰাণী কামলাপতিৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত এই স্মাৰকটোত ১৮০ চিত্ৰকলা আছে । ওপৰৰ অংশত ৭ টা গম্বুজ আছে, যিবোৰ ৪৮ টা পাহিৰ পদুম ফুলেৰে সজ্জিত ।

প্রায় ৪০০ বছৰ পুৰণি এই স্মাৰক
বুৰঞ্জীবিদসকলে কয়, "মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ প্ৰথমা পত্নী কমলাপতিৰ স্মৃতিত এক অসাধাৰণ স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিটো পদুমৰ পাহিৰ দৰে আকৃতিৰ । প্ৰতিখন খিৰিকী পদুমৰ আকৃতিৰে ডিজাইন কৰা হৈছে, যি ৪৮ টা পাহিৰে সজ্জিত । মহাৰাজা ছত্ৰশাল ৫ বাৰকৈ বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল । তাৰ ভিতৰত কমলাপতি আছিল প্ৰথম পত্নী । প্ৰায় ৪০০ বছৰ পূৰ্বে ছত্ৰশালে এই স্মাৰকটো নিৰ্মাণ কৰিছিল । য'ত মহাৰাণীৰ কণ্ঠস্বৰ আৰু পায়েলৰ শব্দ আজিও শুনা যায় ! সেয়েহে পুৰাতাত্ত্বিক বিভাগে সন্ধিয়া হোৱাৰ লগে লগে ইয়াত প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰিছে ।"

৫ গৰাকী পত্নী আছিল মহাৰাজা ছত্ৰশালৰ
বুন্দেলখণ্ডৰ বুৰঞ্জীবিদ গৌৰৱ দীক্ষিতে কয়, "মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ প্ৰথমা পত্নী কমলাপতিৰ স্মৃতিত এই স্মাৰকটো নিৰ্মাণ কৰিছিল । মহাৰাজাৰ ৫ গৰাকী পত্নী আছিল । মহাৰাণী কমলাপতি ধন্দহেৰ ৰজাৰ কন্যা আছিল । মহাৰাজা ছত্ৰশালে তেওঁৰ প্ৰথমা পত্নীক যথেষ্ট মৰম কৰিছিল । এই স্মাৰকটো বুন্দেলখণ্ডৰ তাজমহল হিচাপে গণ্য কৰা হয় ।"
লগতে পঢ়ক :এইবিধ গোলাপ দেখিছেনে, যাৰ তেলৰ মূল্য লিটাৰত ১২ ৰ পৰা ১৫ লাখ - CULTIVATION OF BULGARIAN ROSE

