এটা ১৩৫ বছৰীয়া বিশেষ আটা মিল: কি বিশেষত্ব এই মিলটোৰ
হাৰিয়ানাৰ ১৩৫ বছৰীয়া ব্ৰিটিছ যুগৰ জলমিলটোৱে শস্যক শীতল আৰু পুষ্টিকৰ কৰি ৰাখিছে ৷

Published : September 24, 2025 at 6:26 PM IST
কৈথাল : হাৰিয়ানাৰ প্ৰতিখন জিলাতে অসংখ্য ঘেঁহু পিহি আটা উলিওৱা মিল আছে । কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে কৈথাল জিলাৰ পুণ্ড্ৰীত এটা জলমিল (পানীৰ সহায়ত চলা মিল) ব্ৰিটিছৰ যুগতে প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ১৩৫ বছৰৰ পাছতো এতিয়াও ভালদৰে কাম কৰি আছে । এই মিলটোত এতিয়াও মানুহে ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা অপেক্ষা কৰিও আটা প্ৰস্তুত কৰি আছে ।
এই জলমিলটো খালৰ পানীৰ দ্বাৰা চালিত হয় । কেৱল কৈথালে নহয়, ইয়াৰ আশেপাশে থকা জিলাৰ পৰাও হাজাৰ হাজাৰ লোক নিজৰ ঘেঁহু পিহিবলৈ এই জলমিললৈ আহে । কিয়নো ইয়াত প্ৰস্তুত হোৱা আটাক সৰ্বোচ্চ গুণমানৰ বুলি গণ্য কৰা হয় । অৱশ্যে আজিকালি বৈদ্যুতিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি আটা উৎপাদন কৰা হয় । কিন্তু খালৰ পানীৰে চলি থকা হাৰিয়ানাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জলমিল ।
ঠিকাভিত্তিত এই জলমিলটো চলোৱা ৰামকুমাৰে কয়, "এইটো ব্ৰিটিছৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । ১৮৯০ চনত ইংৰাজৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । এই জলমিলটো পুণ্ড্ৰিৰ ফাতেহপুৰ গাঁৱত ছিৰছা শাখা খালৰ ওপৰত অৱস্থিত । বিগত ১৩৫ বছৰ ধৰি এই জলমিলটো চলি আছে । আজিও অক্ষত অৱস্থাত থকা এই ভৱনটো নিৰ্মাণত ৰঙা আৰু বগা চূণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ।"

ৰামকুমাৰে লগতে কয়, "বিগত তিনিটা প্ৰজন্মৰ পৰা আমাৰ পৰিয়ালে এইটো চলাই আহিছে । ই কেনেল বিভাগৰ অধীনলৈ আহে আৰু বিভাগটোৱেই জলমিলটো ঠিকাভিত্তিকভাৱে দিয়ে । এতিয়া চতুৰ্থ প্ৰজন্মই বিগত ৫০ বছৰ ধৰি এই জলমিলটো চলাই আহিছে ।"
ইয়াত ৪০ কেজি ঘেঁহু পিহিবলৈ প্ৰায় এঘণ্টা সময় লাগে । এই মিলটোৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰি ৰামকুমাৰে কয়, "হাৰিয়ানাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ জলমিল, যিটো কেৱল কেনেলৰ পানীৰে চলি থাকে । ওপৰত মিলটো স্থাপন কৰা হয় আৰু কেনেলটোৰ পৰা পানী তললৈ বৈ যায় । ই মিলটো চলি থকাকৈ মিলৰ তলৰ অংশটো ঘূৰায় । ইয়াত মুঠ পাঁচটা মিলৰ চাকি স্থাপন কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটো চাকিয়ে ১ ঘণ্টাত ৪০ কিলোগ্ৰাম ঘেঁহু পিহে । পাঁচটা চাকিয়ে একেলগে ১ ঘণ্টাত ২ কুইণ্টল ঘেঁহুৰ আটা পিহি উলিয়ায় ।"

ৰামকুমাৰে কয় যে ৪০ কিলোগ্ৰাম ঘেঁহুৰ বাবে ৮০ টকা লোৱা হয়, যিটো প্ৰতি কিলোগ্ৰামত ২ টকা হয় । কিন্তু ইয়াত আটা ওজন নকৰে আৰু অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত আটা বিতৰণ কৰে । ওজনত সামান্য ভিন্নতা হ'লেও কোনেও আপত্তি নকৰে ।
তেওঁ কয়, "এই জলমিলৰ পৰা উৎপাদন কৰা আটাৰ গুণগত মান অতি ভাল । কৈথালত পুণ্ড্ৰীৰ কাষতে প্ৰায় ২০-২৫ খন গাঁও আছে । উক্ত গাঁবোৰৰ লোকসকলে ইয়াত আটা পিহি খায় আৰু যিয়ে এই মিলৰ আটা এবাৰ খায় তেওঁ পুনৰ ইয়াৰ পৰা আটা খাব বিচাৰে । আন জিলাৰ মানুহেও ইয়ালৈ আহে নিজৰ আটা পিহিবলৈ, কাৰণ ইয়াৰ গুণগত মান অতি ভাল ।"
ৰামকুমাৰে কয়, "এটা বৈদ্যুতিক মিলৰ তীব্ৰ গতিৰ বাবে ঘেঁহুৰ পুষ্টিৰ মূল্য কিছু হেৰাই যায়, যাৰ ফলত আটা গৰম হয় । কিন্তু এই মিলটো পানীৰে চলি থাকে, গতিকে ইয়াৰ গতি ইমান বেছি নহয় আৰু উৎপাদিত আটা শীতল হৈ থাকে, ঘেঁহুৰ পুষ্টিকৰ মূল্য ৰক্ষা কৰে ।"

ফতেহপুৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা হৰপাল সিঙে কয় যে তেওঁৰ বয়স বৰ্তমান প্ৰায় ৫৫ বছৰ আৰু তেওঁ সৰুৰে পৰা এই জলমিলটো দেখি আহিছে । তেতিয়া গাঁৱৰ বহু পৰিয়াল একগোট হৈ ম’হৰ গাড়ীত ঘেঁহু আনি ইয়াত আটা পিহিবলৈ দিছিল । এয়া হাৰিয়ানাৰ এক প্ৰাচীন ঐতিহ্য, যাৰ ফলত গাঁওখন সমগ্ৰ হাৰিয়ানা আৰু ভাৰতত বিখ্যাত হৈ পৰিছে ।
স্থানীয় যুৱক গোল্ডিয়ে কয়, "আজিৰ দিনত প্ৰতিখন ঘৰতে ডায়েবেটিছ আৰু ৰক্তচাপৰ দৰে সমস্যা আছে । কিন্তু এই মিলৰ আটা খালে সৰু সৰু ৰোগবোৰ বন্ধ হৈ পৰে আৰু মোৰ পৰিয়ালত এনে কোনো ৰোগ নাই । সেইবাবেই মই এতিয়াও ইয়াৰ আটা খাবলৈ পছন্দ কৰোঁ ।"
কৈথাললৈ অহা হিছাৰৰ বাসিন্দা দীপকে কয়, "জলমিলটো আচৰিত । বয়স হোৱা সত্ত্বেও এই জলমিলটোৱে এতিয়াও কোনো সমস্যা নোহোৱাকৈ সুচাৰুৰূপে কাম কৰি আছে, যিটো আচৰিত কথা ।"

