অমুছলমানক ৱাকফ ব’ৰ্ডত নিযুক্তি দিয়া নহ’ব : উচ্চতম ন্যায়ালয়ক জনায় কেন্দ্ৰই
উচ্চতম আদালতে ৱাকফ (সংশোধনী) আইন, ২০২৫ৰ সাংবিধানিক বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা আবেদনৰ আজি শুনানি গ্ৰহণ কৰিছিল ।

By Sumit Saxena
Published : April 17, 2025 at 10:16 PM IST
নতুন দিল্লী : ৱাকফ ব’ৰ্ড আৰু কাউন্সিলত কোনো নিযুক্তি দিয়া নহ’ব বুলি কেন্দ্ৰই আশ্বাস দিয়াৰ পিছত বৃহস্পতিবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৱাকফ আইনত কৰা পৰিৱৰ্তনসমূহ স্থগিত ৰাখিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱাকফ হিচাপে ঘোষণা বা পঞ্জীয়ন কৰা ৱাকফৰ সম্পত্তিসমূহ পৰৱৰ্তী শুনানিৰ তাৰিখলৈকে অধিসূচনা বাতিল কৰা নহ’ব ।
বুধবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ইংগিত দিছিল যে সংশোধিত ৱাকফ আইনখনৰ কিছুমান বিধান স্থগিত ৰাখিব পাৰে, য’ত আছে ৱাকফ ব্যৱহাৰ, অমুছলমানক ৱাকফ ব’ৰ্ড আৰু কাউন্সিলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু বিবাদিত ৱাকফ ভূমিৰ মৰ্যাদা সলনি কৰাৰ ক্ষমতা সংগ্ৰাহকৰ ক্ষমতা আদি ।
আজি এই গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰে ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ সঞ্জীৱ খান্নাৰ নেতৃত্বত গঠিত ন্যায়াধীশ পি ভি সঞ্জয় কুমাৰ আৰু কে ভি বিশ্বনাথনৰ বিচাৰপীঠে । উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৱাকফ (সংশোধনী) আইন, ২০২৫ৰ সাংবিধানিক বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনাই আবেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি আছিল ।ছলিচিটৰ জেনেৰেল তুষাৰ মেহতাই বিচাৰপীঠৰ সন্মুখত কেন্দ্ৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল ।
অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ছোৱাত কেন্দ্ৰীয় ৱাকফ পৰিষদ বা ৰাজ্যিক ৱাকফ ব’ৰ্ডত কোনো নিযুক্তি দিয়া নহ’ব বুলি মেহতাই দিয়া আশ্বাসৰ কথা বিচাৰপীঠে লক্ষ্য কৰে । বিতৰ্কিত আইনখনে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ৱাকফ প্ৰতিষ্ঠানসমূহত অমুছলমান সদস্যসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছে । এই আইনখনৰ বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা আবেদনসমূহৰ উত্তৰ দাখিল কৰিবলৈ কেন্দ্ৰক এসপ্তাহৰ সময় দিছিল উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ।
যুক্তি শুনানিৰ পিছত বিচাৰপীঠে নিজৰ আদেশত লিপিবদ্ধ কৰে যে মেহতাই এটা আশ্বাস দিছে যে সংশোধিত বিধানৰ ধাৰা ৯ আৰু ১৪ৰ অধীনত পৰিষদ আৰু ব’ৰ্ডক পৰৱৰ্তী শুনানিৰ তাৰিখলৈকে কোনো নিযুক্তি দিয়া নহ’ব ।
ইয়াৰ আদেশত বিচাৰপীঠে কয়, “আৰু কোৱা হৈছে যে শুনানিৰ পৰৱৰ্তী তাৰিখলৈকে ব্যৱহাৰৰ বাবে ৱাকফকে ধৰি ৱাকফ, সেয়া অধিসূচনাৰ জৰিয়তে হওক বা পঞ্জীয়নৰ জৰিয়তে ঘোষণা কৰা হওক, অধিসূচনামুক্ত কৰা নহ'ব আৰু ইয়াৰ চৰিত্ৰৰ কোনো পৰিৱৰ্তন হ’ব নালাগে ।” আমি বক্তব্যটো ৰেকৰ্ডত লওঁ । উত্তৰদাতাসকলে ৭ দিনৰ ভিতৰত উত্তৰ/কাউণ্টাৰ-এফিডেভিট দাখিল কৰিব লাগিব । ইয়াৰ ৫ দিনৰ ভিতৰত উত্তৰ দাখিল কৰিব লাগিব ।"
আজিৰ শুনানিৰ সময়ত মেহতাই কয় যে তেওঁ আদালতত আইনখনৰ ইতিহাস, ১৯২৩ চনৰ আইনখনৰ বিষয়ে ক’ব লাগিব, যিটো এশ বছৰৰ আগৰ, তাৰ পিছত ১৯৩৫ চনত সংশোধনী, তাৰ পিছত ১৯৫৪ আৰু তাৰ পিছত ১৯৮৪ চনত ।
মেহতাই কয় যে ১৯৯৫ চনত এখন কমিটীৰ পৰামৰ্শৰ পিছতে এই সংশোধনী কৰা হৈছিল । মেহতাই কয় যে, "চৰকাৰ আৰু সংসদ হিচাপে আমি জনসাধাৰণৰ প্ৰতি জবাবদিহি । আমি লাখ লাখ প্ৰতিনিধিত্ব লাভ কৰিলোঁ, যাৰ ফলত কিছু ব্যৱস্থা কৰা হ'ল ।"
মেহতাই দাবী কৰিছিল যে উদাহৰণস্বৰূপে, গাঁও আৰু গাঁওক ৱাকফ হিচাপে লোৱা হয়, ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তিক ৱাকফ হিচাপে লোৱা হয় আৰু ৱাকফ আইনখনৰ শেহতীয়া পৰিৱৰ্তনৰ ৰক্ষা কৰি জোৰ দি কয় যে ই এক বিবেচিত আইন । বিচাৰপীঠে কয় যে এতিয়া বিষয়টো সিদ্ধান্ত লোৱা নাই ।
মেহতাই কয় যে যদিহে এই আইনখন আংশিক বা পৰোক্ষভাৱে স্থগিত ৰখা হয়, তেন্তে ই হ’ব 'কঠোৰ পদক্ষেপ' আৰু আদালতক অনুৰোধ কৰে যে তেওঁক তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক উত্তৰ ৰেকৰ্ডত আনিবলৈ এসপ্তাহৰ সময় প্ৰদান কৰক ।
চিজেআইয়ে কয়, “এইটো এনেকুৱা, আমাৰ এটা বিশেষ পৰিস্থিতি আছিল,” আৰু হয়তো 'দুৰ্বলতা' আছে, আৰু 'আমিও কৈছিলো যে কিছুমান ইতিবাচক কথা আছে (নতুন আইনখনৰ বিষয়ে)...' ।
চিজেআইয়ে কয়, "কোনোবাই কৈছিল যে সম্পূৰ্ণ অৱস্থান থাকিব লাগে । আমি একো নকৰাকৈয়ে কৈছিলো... একে সময়তে আমি পৰিস্থিতি সলনি হোৱাটো নিবিচাৰো... আমি নিবিচাৰো যে আজি যি পৰিস্থিতিয়েই প্ৰচলিত হৈ আছে সেয়া ইমান ভয়ংকৰভাৱে সলনি হওক যে ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰে...।"
চিজেআইয়ে কয় যে চৰকাৰে বিধানসমূহৰ দৰে বিধান প্ৰণয়ন কৰিছে "যিটো আপুনি পাঁচ বছৰৰ সন্দৰ্ভত প্ৰণয়ন কৰিছে (ৱাকফ সৃষ্টি কৰিবলৈ তেওঁ কমেও ৫ বছৰ ধৰি এজন অনুশীলনকাৰী মুছলমান হ'ব লাগিব), আমি তেনেকৈয়ে থকা নাই..... ।"
বিচাৰপীঠে কয় যে আদালতে প্ৰয়োগ কৰা এটা বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম হ’ল প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত আইনখন স্থগিত ৰাখিব নোৱাৰে আৰু লগতে কয় যে একে সময়তে আন এটা বুঢ়া আঙুলিৰ নিয়ম আছে, যিটো হ’ল যেতিয়া বিষয়টো আদালতৰ সন্মুখত বিবেচনাৰ বাবে বাকী থাকে, তেতিয়া আজিৰ দৰে পৰিস্থিতি চলি থাকিব লাগে যাতে পক্ষসমূহৰ অধিকাৰ বিঘ্নিত নহয় ।
দাখিল কৰা তথ্যৰ শুনানিৰ পিছত শীৰ্ষ আদালতে বিষয়টোৰ পৰৱৰ্তী শুনানিৰ বাবে ৫ মে’ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে ।

